Enflasyon Beklendiği Gibi Düşmeyebilir
28.01.2015’de bu blogda yayınladığım ‘Enflasyon Matematiksel
Olarak Düşecek’ başlıklı yazımda varsayımlarımı şöyle özetlemiştim. ‘Ben, eğer
kurlarda olağanüstü bir artış olmazsa, petrol fiyatı da bu düzeylerde kalmaya
devam ederse bu 4 ayda ortalama artışın yüzde 0,50’nin (yüzde yarımın) altında
kalacağını ve dolayısıyla Mayıs ayına girdiğimizde 12 aylık enflasyonun yüzde 5
dolayında (biraz altında veya üstünde) çıkacağını tahmin ediyorum. Yani demem o
ki biz hiçbir şey yapmasak da enflasyon yüzde 5 dolayında bir düzeyde olacak.
Buna baz etkisi deniyor.’
Varsayımlarım bunlardı. Buna göre şu tabloyu sunmuştum:
Aralık 2014
|
8,17
|
0,30
|
0,40
|
0,50
|
0,60
|
Ocak 2014
|
1,98
|
6,49
|
6,59
|
6,69
|
6,79
|
Şubat 2014
|
0,43
|
6,36
|
6,56
|
6,76
|
6,96
|
Mart 2014
|
1,13
|
5,53
|
5,83
|
6,13
|
6,43
|
Nisan 2014
|
1,34
|
4,49
|
4,89
|
5,29
|
5,69
|
Tabloyla ilgili açıklamalarım da şöyleydi: ‘Bu tablo neyi
anlatıyor? 2014 yılı manşet enflasyonu (TÜFE) yüzde 8,17 ile tamamlandı. Bu, 12
aylık enflasyondur. Tablonun ayların sağındaki ilk sütununda 2014 yılının ilk 4
ayındaki aylık enflasyon artış oranları bulunuyor. Ondan sonraki sütunlarda ise
2015 yılında oluşabilecek yüzde 0,30’dan
başlayarak yüzde 0,60’a kadar giden aylık ortalama artışa dayalı 12 aylık
enflasyon hesapları yer alıyor. 12 aylık enflasyon hesabında, 2014 yılındaki
aylık artışların yerine sonraki sütunlardaki ortalama artışların girmesi
halinde enflasyonun ilk 4 ayda nasıl bir seyir izleyeceği görülüyor. Örneğin bu
yılın Ocak ayında enflasyon artışı yüzde 0,30 olursa geçen Ocak’ta hesaba giren
yüzde 1,98 hesaptan çıkacak yerine yüzde 0,30 girecek ve Ocak ayında enflasyon
yüzde 8,17’den yüzde 6,49’a düşecek. Tabloya göre; ilk 4 aydaki artışlar aylık
ortalama yüzde 0,30 olursa enflasyon Mayıs ayına geldiğimizde yüzde 4,49’a,
aylık ortalama artışlar yüzde 0,40 olursa yüzde 4,89’a gelecek. Aylık ortalama
artışlar yüzde 0,50 olursa Mayıs ayında yüzde 5,29, aylık ortalama artışlar
yüzde 0,60 olursa yüzde 5,69’luk bir manşet enflasyon bulacağız.’
Bu çerçevede TCMB’nin faizi 0,75 puan indirmesinin ve sonra
gelişmelere göre tavır almasının uygun olacağını öne sürmüştüm.
Bu yazımı yayınladıktan ve TCMB’ye faizi 0,75 puan
indirmesini önerdikten sonra öyle gelişmeler yaşandı ki o yazıdaki
varsayımların ve yaptığım faiz indirimi önerisinin hiçbir iler tutar tarafı
kalmadı. Söz konusu gelişmeler arasında faiz üzerine yaşanan tartışmalar,
TCMB’ye yönelik baskılar, TCMB’nin faizi önce acil toplantıyla indirebileceğini
söyleyip ardından bu düşüncesinden vazgeçtiğini açıklaması, TCMB’ye yönelik
faiz baskılarının devam etmesi şeklinde özetlenebilir.
Yazımın tarihinden bugüne kadarki gelişmeleri aşağıdaki
tabloda gösteriyorum:
Gösterge
|
28 Ocak
2015
|
9 Şubat
2015
|
Değişim
(%)
|
USD
/ TL Kuru
|
2,3814
|
2,4903
|
4,6
|
Euro
/ TL Kuru
|
2,7044
|
2,8232
|
4,4
|
Gösterge
faiz (%)
|
6,69
|
8,36
|
25,0
|
Euro
/ USD Kuru
|
1,1354
|
1,1338
|
-0.14
|
Brent
petrol USD/Varil
|
48,5
|
58,3
|
20,2
|
Tablo bize Euro / Dolar kurunda çok düşük bir değişim
olduğunu buna karşılık hem USD / TL kurunda hem de Euro / TL kurunda bu kadar kısa
sürede oldukça hızlı artışlar olduğunu gösteriyor. Tabloya göre en ciddi
artışlar; yüzde 25 ile gösterge faizde ve yüzde 20 ile petrol fiyatında ortaya
çıkmış görünüyor.
Bu gelişmelerin bir bölümü bizim dışımızda oldu. Örneğin
petrol fiyatındaki artış böyle bir gelişme. Buna karşılık petrolde baştan
yaşanan büyük düşüş, bu artışı rahatlıkla dengeleyebilirdi. Ne var ki kurlarda
yaşanan ve bir bölümü bizim dışımızda oluşan, bir bölümü de bizim yarattığımız
faiz tartışmalarından kaynaklanan artışların yarattığı etkiler kolaylıkla
giderilebilecek etkiler değil. Ve bunlar ister istemez fiyatlar üzerinde bozucu
etkiler yaratıyor.
Gelelim en üstteki tahmin tablomuza. Bu etkilerin ortaya
çıkmaya başlamasıyla daha ilk aydaki beklentimizden çok farklı bir enflasyonla
karşılaştık. 1,98’lik enflasyon sepetten çıktı ama yerine 1,10’luk beklenmedik
büyüklükte bir enflasyon girdi ve yıllık enflasyondaki düşüş yüzde 8,17’den 7,24’e
gelerek oldukça sınırlı kaldı. Şubat ayında sepetten çıkacak enflasyon oranı
yüzde 0,43. Bu oranın yerine bundan daha düşük bir oran girmeli ki yıllık
enflasyon 7,24’ün altına düşsün. Yukarıya aldığım kur gelişmeleri ve petrol
fiyatı artışıyla bu mümkün görünmüyor. Dolayısıyla bırakın Şubat’ta enflasyonda
düşüş yaşamayı artışla karşılaşacağımız neredeyse kesin görünüyor. İzleyen
aylarda neler olacağı ise kurlarla ilgili tablonun nasıl şekilleneceğine bağlı
olacak.
Eğer bu süreci bu yönde yönetebilseydik Mayıs ayına yüzde 6
dolayında bir enflasyonla girebilirdik. Çünkü bu sürede enflasyon matematiksel
olarak (baz etkisiyle) düşecekti. Dolayısıyla TCMB’nin faiz indirimi anlamlı
olabilirdi. Ama biz bu matematiksel yardımı reddederek çeşitli tartışmalarla
riskleri ve dolayısıyla kurları olabileceğinden daha fazla yükselterek enflasyonun
yeterince düşmesi olasılığının önüne geçtik.
Eğer Şubat ayında enflasyon yükselirse, aynı anda hem kuru,
hem faizi hem de enflasyonu yükseltmeyi gerçekleştiren ilginç ekonomiler
arasında yerimizi alacağız.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202680 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.