Cıs
Enflasyon dediğimiz gibi matematiksel olarak Ocak ayında
düştü. Ama düşüş beklendiği düzeyde olmadı. Beklenti Ocak ayında enflasyonun
aylık 0,74 olmasıydı ama gerçekleşme 1,10 oldu. Geçen yılın Ocak ayında 1,98
olduğu için bundan düşük (1,10) gelen enflasyon nedeniyle bu ay 12 aylık
enflasyon yüzde 8,17’den 7,24’e geriledi. Asıl sorun çekirdek enflasyondaki (I endeksiyle ölçülen enflasyon) düşüşün son derecede sınırlı kalması. Aralık ayında 12 aylık çekirdek enflasyon yüzde 8,73 iken Ocak ayında manşet enflasyondaki 0,93 puanlık düşüşe karşın yüzde 8,63'ten öteye gerilemedi.
Bu ayın enflasyonu niçin yüksek geldi? İki nedeni var: (1) Gıda fiyatları beklenenden daha fazla arttı. (2) TL, USD ve Euroya karşı değer kaybetti. TL’nin son bir haftada Dolara karşı değer kaybı yüzde 3’e yaklaştı. Gıda fiyatlarındaki gelişme konusunda yapılabilecek fazlaca bir şey yoktu. Ama acaba TL’nin değer kaybı açısından yapılabilecek bir şey var mıydı? Benzer ülkelerle karşılaştırdığımızda çoğu ülkenin parasının bu dönemde bu iki rezerv para birimine karşı değer kaybettiğini görüyoruz. Buna karşılık, özel durumu nedeniyle Rusya’yı dışarıda bırakırsak en yüksek değer kaybı TL’de yaşandı. Bunun nedeni ekonomi politikasında yaşanan belirsizliklerdir. Türkiye bir süredir ekonomi politikasını politika ekonomisi haline getirmiş bulunuyor. Ve bu yaklaşımı yüksek sesle dile getiriyor. Aslında bu yaklaşım yeni değil. 1994 yılında da benzer bir yaklaşım sergilenmişti. Faizin sonuç değil neden olduğu söylemi o dönemde de ortaya atılmış ve peş peşe Hazine borçlanması ihaleleri iptal edilmişti. Sonuçta ekonomi krize girmiş ve Türkiye’nin BBB olan kredi notu önce BB’ye sonra B’ye inmişti.
Normal koşullarda böyle bir uygulamadan
ders alınır ve bir daha aynı söylem tekrarlanmaz. Ama bizde ders alınmıyor. Sürekli
sobaya yaklaşan küçük çocuklara büyükler hep “cıs” derler ve sobaya elini
sürmemesini söylerler. Ama çocuktur dinlemez gider elini sobaya sürer, eli
yanar ve bir daha sobaya yaklaşmaz. İstediğiniz kadar cıs deyin yine faiz yine
enflasyon ve yine ters kurulmuş ilişkiler çıkıyor karşınıza. Çünkü eğitim
sistemimiz analiz yapmaya uygun değil, ezbere dayalı. Ondan sonra ‘ezber bozma
oyunu’ giriyor devreye. Başlıyoruz ‘ezberler bozulacak’ demeye. Ta ki elimiz
sobada yanana kadar. Yanınca yine ezberler geliyor akla. Oysa analitik bir
eğitim almış olsak ezbere ve kimsenin cıs demesine gerek kalmadan ilişkileri
doğru kurar politika ekonomisi değil ekonomi politikası uygular çıkarız işin
içinden.
TCMB, bu işi bildiği ve geçmişten ders çıkardığı için Ocak
ayı enflasyonunun 1’den yüksek gelmesi karşısında faiz indirimi için özel
toplantı yapmaktan vazgeçti. Çünkü bu gidişle Şubat ayında enflasyonda düşüş
olması bir yana artış ihtimali belirdi. Geçen yılın Şubat ayında aylık
enflasyon yüzde 0,43 çıkmıştı. Bu yılın Şubat ayında enflasyon bu oranın
altında çıkarsa yıllık enflasyon düşecek, üstünde çıkarsa artacak. Eğer Ocak
ayında olduğu gibi 1,10’luk bir enflasyon gelirse 12 aylık enflasyon yüzde 7,9
dolayına çıkabilir. Yüzde 0,43’ün üzerinde gelecek her enflasyon Şubat ayında
12 aylık enflasyonun bugünküne göre yüksek çıkmasıyla sonuçlanacak. Geçen yılın
Mart ve Nisan aylarındaki enflasyon oranları ise sırasıyla 1,34 ve 1,43 olduğu
için muhtemelen düşüşler yaşayacağız. Ama eğer ekonomi politikası yerine politika
ekonomisinde ısrar eder de kuru yükseltecek söylemler geliştirmeye devam
edersek bu düşüşleri göremeyebiliriz
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026135 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.