İhracatta Alarm Zilleri
Türkiye İhracatçılar Meclisi Şubat ayı ihracat verisini
açıkladı. Bu verileri özet olarak aşağıdaki tabloda gösteriyorum.
İhracat (Milyon USD)
|
Şubat 2014
|
Şubat 2015
|
Ocak –
Şubat 2014
|
Ocak –
Şubat 2015
|
Toplam
|
12.060
|
10.495
|
24.460
|
22.826
|
Tarım
|
1.795
|
1.665
|
3.722
|
3.488
|
Sanayi
|
9.938
|
8.548
|
19.587
|
17.231
|
Madencilik
|
327
|
282
|
728
|
559
|
Buna göre Şubat ayı ihracatında geçen
yılın Şubat ayına göre % 13 düşüş var. Ocak - Şubat ayları ihracat toplamına bakarsak
geçen yılın ilk iki ayının toplamına göre düşüş % 6,7. Buna karşılık 12 aylık ihracatta
hala % 1,7 artış görünüyor. Uzun bir süre sonra ihracatta (altın ihracatına
karşın) ciddi düşüşler yaşamaya başladık. Nedeni ne olabilir?
Daha önce birkaç kez
ihracatımızın ağırlıklı olarak (yüzde 45 dolayındaki bölümünün) Avrupa’ya
yapıldığını ve bu bölgede yaşanan ekonomik sıkıntıların bizim ihracatımızı
tehlikeye sokabileceğini yazmıştım. Buna ek olarak önemli ihracat pazarlarımızdan
Irak’da eski durumun var olmadığını, Rusya’da ekonomik ambargonun ve Ruble’de
yaşanan değer kayıplarının yarattığı ekonomik sıkıntıların bizim bu ülkelere ihracatımızı
da olumsuz etkileyebileceği konuşuluyor, buna karşılık TL’nin değer kaybı dengeleyici
bir durum olarak algılanıyordu. Bizim ihracatımızda ağırlık Euro’da. Oysa
TL’nin değer kaybı USD’ye karşı oluyor. Şimdi bu olguları tek tek ele alalım)
Ülke
/ (Milyon USD)
|
2014
Şubat
|
2015
Şubat
|
Değişim
(%)
|
Almanya
|
1.152
|
1.016
|
-11,8
|
İngiltere
|
708
|
744
|
5,1
|
Irak
|
1.003
|
734.815
|
-26,7
|
ABD
|
448
|
522
|
16,5
|
İtalya
|
605
|
510
|
-15,7
|
Fransa
|
527
|
460
|
-12,7
|
İspanya
|
348
|
396
|
14,2
|
Rusya
|
488
|
298
|
-39,0
|
Suudi
Arabistan
|
247
|
289
|
17,2
|
İran
|
231
|
277
|
19,9
|
Tablodan görüleceği gibi, yukarıda değindiğimiz nedenlerle, Almanya, İtalya, Fransa gibi önemli Euro
bölgesi ülkelerine yapılan ihracatın yanı sıra Irak ve Rusya’ya ihracatta ciddi
gerilemeler var. İngiltere, ABD İspanya, İran ve Suudi Arabistan’a ihracatta
ise artış var. Ne var ki Almanya ve Irak’ın ihracatımızdaki payı yüksek olduğu
için, Rusya’ya yapılan ihracatta da gerileme çok yüksek olduğu için bu ülkelere
yönelik ihracattaki düşüşler ihracat toplamını olumsuz olarak etkilemiş
bulunuyor.
Kur meselesinde bakmamız gereken dört gösterge var: Euro/TL
kuru, USD/TL kuru, Euro/USD kuru ve sepet kur. Şimdi bir tablo da bunlar için
yapalım.
Kur
|
2014 Şubat
|
2015 Şubat
|
Fark (%)
|
USD/TL
|
2,22
|
2,51
|
- 13,0
|
Euro/TL
|
3,05
|
2,82
|
+ 7,5
|
Euro/USD
|
1,38
|
1,12
|
-18,8
|
Sepet
Kur
|
2,64
|
2,67
|
+ 1,1
|
Bu tablo bize geçen Şubat’tan bu yana TL’nin Dolara karşı
yüzde 13 değer kaybettiğini, Euro’ya karşı ise yüzde 7,5 değer kazandığını
gösteriyor. Sepet kur (½ USD + ½ Euro) bu bir yıl boyunca TL karşısında
yalnızca yüzde 1,1 değer kazanmış. Euronun Dolara karşı bir yıldaki değer kaybı
ise yüzde 19’a yaklaşmış bulunuyor.
İhracatının önemli bir bölümünü Euro ile yapan, buna
karşılık maliyetlerinin ağırlığı Dolarla olan Türkiye açısından bu parite
tablosu hiç de iç açıcı görünmüyor. İhracatımızın gerilemesinin temel
nedenlerinden birisinin, TL’nin Euro’ya karşı değer kazanması olduğu açık bir
biçimde görülüyor.
Türk ihracatçısının gelir ağırlığı Euro, maliyet ağırlığı
(finansman maliyeti dahil) USD ile olduğuna göre basit bir örnek vererek durumu
açıklayalım (her örnek gibi bunun da genel durumu temsil eden bir örnek
olduğunu, bütün ihracatçıların aynı durumda olmadığını dikkatinize sunmak
isterim.) Diyelim ki ihracatçı A’nın ihracat tutarı hiç değişmiyor ve aylık
olarak 100 Euro ihracat yapıyor. Buna karşılık da sürekli yenilediği toplam 100
USD borcu var. İhracatçı A’nın 2014 Şubat ve 2015 Şubat ayındaki
karşılaştırmalı durumunu yukarıdaki tabloda yer alan kurları kullanarak şöyle
gösterebiliriz.
Şubat 2014’de 100 Euro ihracatın karşılığı (100 x 3,05 =)
305 TL
Şubat 2015’de 100 Euro ihracatın karşılığı (100 x 2,82 =)
282 TL
(Bir yılda ihracat geliri kaybı 23 TL)
Şubat 2014’de 100 USD maliyetin karşılığı (100 x 2,22 =) 222
TL
Şubat 2015’de 100 USD maliyetin karşılığı (100 x 2,51 =) 251
TL
(Bir yılda maliyet artışı 29 TL)
Görüleceği gibi aynı miktar mal ihraç eden ihracatçı A’nın
ihracat gelirinde düşüş, aynı tutarda maliyete sahip olmasına karşın
maliyetinde artış söz konusu oluyor.
ABD ekonomisinde toparlanma, Euro bölgesinde de mevcut durum
devam ettiği sürece USD’nin Euroya karşı değer kazanımı sürecek. Bu durumda
bizim ihracatımızdaki sıkıntı da büyüyecek. İhracattaki bu düşüş Türkiye
ekonomisi açısından zor günlerin habercisi gibi görünüyor.
Veriler için kaynak: TİM
web sitesi, http://www.tim.org.tr/tr/tim-gundem-turkiyenin-subat-ayi-ihracatina-kar-ve-parite-celmesi.html)
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026131 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.