Amin
Amin, Türk
Dil Kurumu sözlüğüne göre “öyle olsun, Allah kabul etsin” anlamlarında duaların
arasında ve sonunda kullanılan bir sözcük olarak açıklanıyor. Sözcüğün eski
Mısır dilinden gelen kökeni olan Amon (ya da Amun) ise “saklı olan, gizlenen”
anlamına geliyor. Sözcük batı dillerine Amen olarak geçmiş bulunuyor.
Mısır’ın en ilginç
firavunlarından birisi Akhenaton’dur (Karısı Nefertiti, oğlu Tutenkamon.) Akhenaton,
Mısır’da kendi dönemine kadar kabul edilen tanrıları inkâr etmiş ve tek tanrı
olarak kabul ettiği güneş tanrıya (Aton) tapmaya başlamış. Böylece o zamana
kadar Mısır dininin en büyük tanrısı, bir çeşit baş tanrı olarak kabul edilen
Amon ve onun rahipleri gözden düşmüş. Akhenaton, bu değişiklikle birlikte o
zamana kadar Amenhotep olan adını da değiştirerek Akhenaton yapmış. Aton
dininin kendi rahipleri yetiştirilmiş adlarına da Aton rahipleri denmiş.
Akhenaton bununla da yetinmeyip o zamana kadar başkent olan Teb’i terk ederek bugünkü
Tel El Amarna’da yeni kurdurduğu kenti Akhetaton adını vererek başkent yapmış
ve oraya yerleşmiş. Çocuklarına da Aton’un adıyla uygun isimler vermiş, oğullarından
birine Tutenkaton, kızlarından birine de Ankesenpaton adını uygun görmüş. Mısır’da
o dönemde kardeş evliliği ensest ilişki sayılmadığı için bu iki kardeş sonradan
evlenerek birlikte tahta geçmişler.
Amin sözcüğünün kökeninin
nereden geldiği konusu bugün bile tartışmalı. Ama akla en yakın gelen iddia bu
sözcüğün Mısır baş tanrısı ve aynı zamanda güneş tanrısı Amon’un adından
geldiği iddiası. Güneş, geceleri kaybolduğu için güneş tanrısı da “gizlenen”
anlamına gelen Amon adıyla anılıyor. Ve güneş her kaybolduğunda Mısırlılar
yeniden çıkması için “Amon” adına yakarışlarla onu çağırıyorlar. Bu deyiş
sonradan yaygınlaşıyor ve her yakarışa eklenmeye başlıyor. Amon, başlangıçta
Mısır’da sıradan bir kent olan Teb kentinin yerel tanrısıymış. 18. Hanedanın
kurucusu olan Ahmose’nin Mısır’ı işgal etmiş olan Hyksos’lara karşı zafer
kazanmasıyla doğduğu kent olan Teb kenti başkent ve dolayısıyla kentin tanrısı
olan Amon da önem kazanarak bütün Mısır’ın baş tanrısı konumuna gelmiş. O
zamana kadar Mısır’ın baş tanrısı ise yine güneş tanrı olan Ra imiş. 18.
hanedan üyeleri dinsel bütünlüğü sağlamak için Amon ile Ra’yı birleştirerek baş
tanrının adını Amon Ra haline getirmişler. Amon inancının yasaklandığı dönem
olan Akhenaton’un firavunluğu döneminde ise bu ifadeyi Mısırlıların ve aynı
dine inanan köle konumundaki Yahudilerin gizlice kullanmaya devam ettiği tahmin
ediliyor. Sonradan Musa, Yahudileri alıp Mısır’dan çıkarak yeni ve tek tanrılı
bir din kurduğunda da bu sözcük onların dualarına eklenmeye devam etmiş. Oradan
da bütün öteki tek tanrılı dinlere geçmiş. Mısır’daki yasak uzun sürmemiş.
Firavun Akhenaton’un ölümüyle birlikte Amarna dönemi adı verilen dönem sona
ermiş ve Mısır, Akhenaton’un tek tanrılı Aton dinini ve yeni başkent olan
Akhetaton’u terk ederek yeniden çok tanrılı Amon dinine ve eski başkent Teb’e
geri dönmüş. Çocuk yaşta tahta çıkan Akhenaton’un oğlu Tutenkaton da adını
değiştirerek Tutenkamon yani Amon’un yaşayan görüntüsü adını almış. Ardından da
Mısır’da duaların aralarına ve sonuna Amon adının yeniden konulduğunu tahmin
etmek mümkün.
İlginç olan şu ki günümüz tek
tanrılı dinlerine göre dua edenler, eski Mısır’ın çok tanrılı dininin baş
tanrısının adını biraz form değişikliğiyle kullanarak dualarının onaylanması
için tekrarlamaya devam ediyorlar.
Deneme konusunda
Geçen Yüzyılın İnsanları10 Haziran 2026Eleştiri Korkusu8 Haziran 2026Kötünün Yükselişi5 Haziran 2026Cesur Yeni Dünya30 Mayıs 2026103 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.