Perşembe, 19 Kasım 2026

Mahfi Eğilmez · Ekonomi ve düşünce günlüğü

En Büyük 20 Ekonomi ve Perde Arkası

Yazının hemen altında iki tablo yer alıyor. İlk tablo  cari fiyatlarla GSYH’sı en yüksek olan 20 ülkeyi, bu ülkelerin cari fiyatlarla GSYH’sını (CF GSYH), bu GSYH’lara göre 188 ülke arasındaki sıralarını, cari fiyatlarla kişi başına gelirlerini (CFKB Gelir), kişi başına gelire göre 188 ülke arasındaki sıralarını ve son olarak da insani gelişmişlik endeksinde 187 ülke arasındaki sıralarını gösteriyor. İkinci tablo ise aynı şeyleri bu kez cari fiyatlarla değil satınalma gücü paritesine göre gösteriyor (Buradaki analizde ilk tabloyu kullanacağım. İkinci tabloyu karşılaştırma amaçlı olarak sunuyorum.) Her iki tablo da 2014 yılı verileridir 
(kaynak: www.imf.org ve http://hdr.undp.org/en/content/table-1-human-development-index-and-its-components)

Tablodan çıkan sonuçlar:
(1) Cari fiyatlarla GSYH’yı esas aldığımızda ilk üç sırada ABD, Çin ve Japonya yer alıyor. Kişi başına gelirde ABD 10, Çin, 78, Japonya ise 26. sırada bulunuyor. İnsani gelişmişlik endeksine baktığımızda ise ABD 5, Çin 91, Japonya 17. sırada yer alıyor. Demek ki bir ülkenin GSYH’sının yüksekliği o ülkenin gelişmişliğinin göstergesi değil. Kişi başına gelirin yüksekliğinin, insani gelişmişlik endeksinin yüksekliğiyle çok daha yakından ilgili olduğu anlaşılıyor. Avustralya mesela bunun tipik örneği. GSYH büyüklüğü olarak 12. sırada olmasına karşılık kişi başına gelirde 5, insani gelişmişlikte de 2. sırada yer alıyor.
(2) GSYH büyüklüğü sırasında Avustralya ile Endonezya arasında fazla bir fark yok. Avustralya 12, Endonezya 16. sırada. Buna karşılık kişi başına gelirde Avustralya 5, Endonezya 116. sırada. Bunun sonucu olarak da Avustralya insani gelişmişlikte 2. Sırada yer alırken Endonezya ancak 108. sırada kendine yer bulabiliyor.    
(3) Kişi başına ortalama dünya geliri 10.876 USD’dir. Bunu orta gelir düzeyi olarak kabul edebiliriz. Bu durumda 9 – 12.000 USD aralığında sıkışıp kalan ekonomiler orta gelir tuzağında diye kabul edilecekse Türkiye buradadır.
(4) Türkiye, GSYH’sı en büyük 20 ekonomi arasında 18. sıradadır. Buna karşılık kişi başına gelir sıralamasında 66, insani gelişmişlik sıralamasında ise 69. Sırada bulunuyor.    

Tabloyla ilgisi olmayan sonuçlar:
(1) En büyük 20 ekonomi arasında olmak prestij açısından iyi bir şeydir.
(2) Konunun prestij dışında bir yarar sağlaması için kişi başına gelirde ve gelişmiş ekonomi durumuna geçebilmek için de insani gelişmişlik endeksinde yukarılara çıkmak gerekiyor.  
(3) Türkiye, şimdilik işin yalnızca prestij kısmını sağlayabilmiş görünüyor.
(4) Kişi başına geliri artırabilmenin yolu nüfus artışından çok daha hızlı büyümekten geçiyor. Onun için nüfus artışını değil ekonomik büyümeyi teşvik etmek önemli.
(5) Kişi başına gelir artışı önemli olmakla birlikte gelişmişlik için başta eğitim ve gelir dağılımı olmak üzere insani gelişmişliği yükseltmek gerekiyor.
(6) Bütün bunları yapabilmek için yapısal reformları oyalanmadan yürürlüğe sokmak şart görünüyor.


Tablolar: 

Ülke
CF GSYH
Sıra
CFKB Gelir
Sıra
İnsani Gelişmişlik
Dünya
77.302
10.876
ABD
17.419
1
54.596
10
5
Çin
10.380
2
7.589
78
91
Japonya
4.616
3
36.331
26
17
Almanya
3.860
4
47.589
18
6
Birleşik Krallık
2.945
5
45.653
19
14
Fransa
2.847
6
44.538
20
20
Brezilya
2.353
7
11.604
59
79
İtalya
2.148
8
35.823
27
26
Hindistan
2.050
9
1.626
141
135
Rusya
1.857
10
12.925
56
57
Kanada
1.789
11
50.397
15
8
Avustralya
1.444
12
61.219
5
2
Güney Kore
1.417
13
28.101
30
15
İspanya
1.407
14
30.278
28
27
Meksika
1.283
15
10.714
64
71
Endonezya
889
16
3.533
116
108
Hollanda
866
17
51.372
12
4
Türkiye
806
18
10.482
66
69
S. Arabistan
752
19
24.454
33
34
İsviçre
712
20
87.475
4
3


Ülke
SGP GSYH
Sıra
SGPKB Gelir
Sıra
Dünya
108.036
15.147
Çin
17.617
1
12.880
89
ABD
17.419
2
54.596
10
Hindistan
7.376
3
5.855
125
Japonya
4.751
4
37.397
28
Almanya
3.722
5
45.888
18
Rusya
3.565
6
24.805
49
Brezilya
3.264
7
16.096
74
Endonezya
2.676
8
10.641
102
Fransa
2.581
9
40.375
24
Birleşik Krallık
2.549
10
39.511
27
Meksika
2.141
11
17.881
66
İtalya
2.128
12
35.486
29
Güney Kore
1.779
13
35.277
30
S. Arabistan
1.606
14
52.183
11
Kanada
1.592
15
44.843
20
İspanya
1.566
16
33.711
32
Türkiye
1.508
17
19.610
61
İran
1.334
18
17.114
70
Avustralya
1.095
19
46.433
15
Tayvan
1.075
20
45.854
19
EtiketlerEkonomi
ME
Mahfi Eğilmez

İktisatçı, eski Hazine Müsteşarı. Yirmiden fazla kitabın yazarı. 2011'den beri Kendime Yazılar'da yazıyor.

Bu konudaki diğer yazılar →

Ekonomi konusunda

Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026

77 yorum

Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.