Euro Düşünce Cari Açık Arttı
Yılın ilk 4 ayında ihracatta yüzde 8,1 oranında düşüş oldu.
Bu düşüş ilk üç ayda yüzde 6,8 idi (Kaynak: TİM verileri: http://www.tim.org.tr/tr/ihracat-ihracat-rakamlari-tablolar.html.)
İlk 3 ayda ihracat verilerinde ortaya çıkan gerileme cari açık açısından alarm
zillerinin yeniden çalmasına yol açan gelişme idi. Her ne kadar ithalatta gerileme
sürse de ihracatta ortaya çıkan gerilemenin bu düzelmeyi bir süre sonra terse
çevireceğini tahmin ediyorduk. Biraz gecikmeli de olsa bu beklentimiz Mart ayı
ödemeler dengesi verileri açıklandığında gerçekleşti ve cari açık yeniden
artışa geçti.
Buradan hareketle iki türlü görüş geliştirileceğini tahmin
ediyorum. Kimi yorumcular bu düşüşün Euro/USD paritesinin Euro aleyhine dönmüş
olmasından kaynaklandığını söyleyecekler. Ki bu kısmen doğrudur. Ne var ki eğer
bu doğruysa bundan önceki ihracat artışlarının da Euro/USD paritesinin Euro
lehine gelişmesinden kaynaklandığını kabul etmek gerekir. Kimi yorumcular ise ihracattaki
bu düşüşün kur/faiz ilişkisinin doğru kurulamadığından kaynaklandığını öne
sürecek. Ki bu da kısmen doğrudur. Ama tümüyle doğru olduğunu söyleyemeyiz
çünkü aksi takdirde bugüne kadarki, artışın kur/faiz ilişkisinin doğru kurulmuş
olduğunu kabul etmek gerekir.
Ben bu iki görüşte de doğrular ve yanlışlar bulunduğunu
düşünüyorum. Türkiye’nin ihracat gelirlerinin ağırlığı Euro cinsinden, buna
karşılık girdi maliyetleri ve dış finansman maliyetlerinin ağırlığı USD cinsindendir.
Bu durumda Euro/USD kuru Euro lehine olduğunda gelirler artıyor buna karşılık
giderler göreli olarak veya reel olarak azalıyor ya da sabit kalıyor demektir.
Bu durumda ihracatın artması normaldir. Türkiye, aşağı yukarı 2014’ün son ayına
kadar bu avantajdan yararlandı. Bu tarihten sonra USD, Euro’ya karşı prim
yapmaya başlayınca bu kez işler tersine döndü ve gelirler düşmeye, giderler
yükselmeye başladı. Bu gelişmenin sonucu olarak ihracatımız düşmeye yöneldi. Öte
yandan kurlarla ilgili gelişmelere baktığımızda bu iki rezerv kurun birbirine
üstünlük sağlama kavgası sırasında her ikisi de TL’ye karşı değer kazandı. Bu
durumda bizim kur/faiz dengesini tam olarak kuramadığımız anlaşılıyor. Yani her
iki görüşün de doğru yanları var.
Bu gelişmeler uzun süredir ihracatını artıran Türkiye’nin 2015
yılında ihracatında gerilemeyle karşılaşmasına yol açtı. İlk 4 ayda ihracatımızda
yüzde 8,1 oranında düşüş yaşadık. Bu düşüş, ilk iki ayda cari açığa tam olarak
olumsuz yansımadı. Daha doğrusu cari açıktaki düşüşün hızının kesilmesine yol
açsa da en azından ithalattaki düşüş nedeniyle cari açık düşmeye devam etti.
Mart ayında artık ithalattaki düşüş, ihracattaki düşüşü dengeleyemez olunca cari
açık artmaya başladı.
Aşağıdaki grafik Kasım 2014 ile Mart 2015 arasında Euro /
USD kurunu (mavi çizgi) ve cari açığın (kırmızı çizgi) gelişmesini gösteriyor.
Grafiğe bakılacak olursa Euro, Dolara karşı değer
kaybederken başlangıçta ithalattaki hızlı düşüşle düşmeye devam eden cari açık,
Şubat ayında yavaşça, Mart ayında ise daha hızlı bir tempoyla artışa geçmiş
görünüyor.
Mayıs ayında Euro / USD paritesi yeniden Euro lehine dönmeye
başlamış bulunuyor. Bu gelişme, ABD verilerinin ilk çeyrekte yaşanan ekonomik
daralmanın etkisiyle zayıf gelmesine karşılık Euro bölgesinde parasal gevşemenin
de etkisiyle başlayan toparlanma işaretlerinin sonucunda oluştu. Euro/USD
paritesinin Euro lehine dönmesi bizim ihracatımızda yeniden olumlu bir kıpırdanma
başlatabilir. Bundan sonra cari açık ve ihracatımızın kaderi bizden çok ABD
ekonomik verilerine, Fed’in faiz artışı kararına ve Euro bölgesinin
toparlanmasına bağlı görünüyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202656 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.