TCMB Ağırlıklı Ortalama Fonlama Maliyeti
Merkez Bankası’nın piyasada oluşan faizlere yön vermek ve bu
yolla enflasyonu denetlemek için kullandığı asıl araç ağırlıklı ortalama
fonlama maliyeti olarak karşımıza çıkıyor. Ağırlıklı
Ortalama Fonlama Maliyeti: Merkez Bankasının,
gecelik borç verme faizi ile haftalık repo faizinin (politika faizi) ağırlıklı
ortalaması alınarak hesaplanıyor. Ağırlıklı ortalama fonlama maliyetinde aylık
repo faizi de hesaplamaya katılıyordu ancak Merkez Bankası aylık repo
işlemlerine 2013 yılında son verdi. Ağırlıklı
ortalama fonlama maliyeti tanımında yer alan faizlere bir bakalım.
Gecelik işlemlerde
uygulanan faiz: TCMB’nin, gecelik olarak borç almak ya da
gecelik olarak borç vermek isteyen bankalara uyguladığı faize bu ad veriliyor. Merkez
Bankasının ilan ettiği borç alma faiz oranı ‘taban’ olarak, borç verme faiz
oranı ise ‘tavan’ olarak ifade ediliyor. Bu ikisi arasında oluşan aralığa da
‘faiz koridoru’ deniyor. Gecelik faiz oranları söz konusu tavan ve taban
oranlar arasında yani faiz koridoru içinde gerçekleşiyor. Gün içinde likidite
sıkışıklığı yaşanması halinde, bankalar limitleri ile sınırlı olmak üzere
teminatları karşılığında Bankalararası Para Piyasasında TCMB borç verme faiz
oranından borçlanabiliyor, likidite fazlalığı oluşması halinde ise limitsiz
olarak TCMB borçlanma faiz oranından Merkez Bankasına TL borç
verebiliyorlar.
Bir hafta vadeli repo
işlemlerine uygulanan faiz: TCMB, 1 hafta vade ile repo ihalesi
açıyor, bankalar, TCMB ile yaptıkları geri alma anlaşmasıyla, ellerindeki
tahvil ve bonoları TCMB’ye satıp karşılığında para alıyorlar ve vade sonunda
parayı iade edip kâğıtlarını geri alıyorlar. Bir hafta vadeli repo ihalesi miktar
ihalesi yöntemi ile gerçekleştiriliyor ve piyasanın likidite ihtiyacına göre
yapılıyor. Likidite ihtiyacının bir bölümünü karşılayan bir hafta vadeli repo
ihaleleri aracılığıyla gecelik faizin, faiz koridoru içinde ve Para Politikası
Kurulu tarafından belirlenen düzeylerde gerçekleşmesi sağlanıyor.
TCMB, gecelik işlemlerde uygulanan faiz oranları ve haftalık
repo işlemlerine uygulanan faiz oranları aracılığıyla ikincil piyasada oluşan
kısa vadeli faiz oranlarını, döviz kurlarını ve kredilerin büyüme hızını etkileyebiliyor.
Aşağıdaki
tabloda bugün itibariyle geçerli olan gecelik ve haftalık işlemlerde kullanılan
TCMB faizlerine yer veriyorum.
Faiz Oranı
(%)
|
|
Gecelik borç alma faizi
|
7,25
|
Gecelik borç verme faizi
|
10,75
|
Haftalık repo ihalesi faizi
|
7,50
|
Tanımda değindiğim gibi TCMB Ağırlıklı Ortalama Fonlama
Maliyeti, gecelik ve haftalık olarak bankalarca TCMB’den borçlanılan tutarların
miktar ağırlıklarına göre faizlerinin ortalaması alınarak hesaplanıyor.
Geçtiğimiz haftanın TCMB Ağırlıklı Ortalama Fonlama Maliyeti
(OFM), günler itibariyle şöyle oluşmuş bulunuyor.
Günler
|
OFM (%)
|
22.06.2015 Pazartesi
|
8,63
|
23.06.2015 Salı
|
8,46
|
24.06.2015 Çarşamba
|
8,39
|
25.06.2015 Perşembe
|
8,33
|
26.06.2015 Cuma
|
8,47
|
Cuma gününe baktığımızda; haftalık repo ihale faizinin yüzde
7,5, faiz koridorunun da yüzde 7,25 ile yüzde 10,75 arasında olduğunu, TCMB
ağırlıklı ortalama fonlama maliyetinin de yüzde 8,47 olarak gerçekleştiğini
görüyoruz.
Aşağıdaki grafik TCMB politika faizi (kırmızı, PF), TCMB
ortalama fonlama maliyeti (yeşil, OFM) ve gösterge faizin (mavi, GF)
yılbaşından bu yana hareketlerini gösteriyor. Grafiğe bakacak olursak son
dönemde kurlarda ortaya çıkan yumuşama nedeniyle gösterge faizde görülen düşüş
durumu biraz toparlamış görünse de gösterge faizin halen politika faizinden de ağırlıklı
ortalama fonlama maliyetinden de uzak olduğu görülüyor.
Merkez Bankası, yılın ikinci yarısında enflasyonu ters bir
çan eğrisi biçiminde (önce azalan sonra yükselen eğilimde) beklediğini vurguluyor.
Bu durumda gecelik fonlama faizinde er ya da geç artış olması ve duruma göre bu
artışın politika faizine de yansıması olası görünüyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202642 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.
