Fakirleşiyoruz
2002 yılında cari fiyatlarla GSYH’mız 350,5 milyar TL idi.
Bunu 2002 yılının ortalama USD kuru olan 1,517’ye böldüğümüzde Dolar cinsinden GSYH’mız
231 milyar USD olarak buluyorduk. Bu GSYH düzeyinde kişi başına gelirimiz de
3.492 USD ediyordu.
2002 yılından sonra Türkiye’nin GSYH’sı hem TL hem de USD cinsinden
artış gösterdi. Yalnızca küresel krizin ilk darbesini yediğimiz 2009 yılında
Dolar cinsinden GSYH’mız düşüş gösterdi. Bu düşüş sonrasında Dolar cinsinden
GSYH artışı, hız keserek de olsa 2014 yılına kadar devam etti. 2014 yılında
GSYH’mız dolar cinsinden 823 milyar USD’den 800 milyar USD’ye geriledi. Buna
paralel olarak kişi başına gelirimizde de aynı gerileme ortaya çıktı.
2015 yılının başlangıcında USD/TL kuru 2,30 idi. Eğer USD/TL
kuru 2015 yılını 3,0 olarak tamamlarsa yıllık ortalama kur kabaca 2,65 olarak
karşımıza çıkar. Bu yıl ekonominin yüzde 3,0 oranında büyüyeceğini ve ortalama
enflasyonun da yüzde 7 dolayında olacağını düşünürsek yılsonunda TL cinsinden
GSYH’mız 1.925 milyar TL olacak demektir. Bunu 2,65’lik ortalama kura bölersek
USD cinsinden GSYH’mızı kabaca 726 milyar USD olarak hesaplamış oluruz. .
Aşağıdaki grafik GSYH’mızı TL ve USD cinsinden 2002’den
2015’e kadar çizdiği eğilimi sergiliyor (2015 yılı GSYH’sı yukarıda açıkladığım
hesaba göre yapılmış tahmini yansıtıyor.) Mavi çizgi TL, kırmızı çizgi USD
cinsinden GSYH’yı gösteriyor. Grafiğin ortaya koyduğu görünüme bakılırsa; 2014
ve 2015 yıllarında TL cinsinden GSYH’nın artmaya devam etmesine karşılık USD
cinsinden GSYH düşüşe geçmiş bulunuyor. Bunun da nedeni TL’nin USD’ye karşı
değerli kalmayı sürdüremeyerek sürekli değer kaybetmesi.
2002 yılından başlayarak küresel krize kadar TL’yi değerli
tutmayı başaran Türkiye, bunun yarattığı illüzyon ile GSYH’sını gerçek
büyümesinden çok daha hızlı büyümüş gibi gösterebildi. Ne var ki yapısal
reformları yapmadığı için bu illüzyonu sürdürmek mümkün olamadı ve sonunda TL
ile büyüyen GSYH’mız USD ile küçülmeye başladı. Yukarıdaki grafik bu eğilimi
açık olarak sergiliyor.
.
.
Aşağıdaki grafik kişi başına gelirimizin aynı dönemdeki
gelişimini USD cinsinden gösteriyor.
Grafiğe baktığımızda küresel krizin Türkiye’yi etkilediği
2009 yılında kişi başına gelirimizde ciddi bir düşüş yaşandığını, sonrasında
bir türlü eski ivmeyi yakalayamadığımızı görebiliyoruz. Kişi başına
gelirimizdeki artış 2010 yılından itibaren durağanlaşmış, 2014 yılından
itibaren de azalmaya başlamış görünüyor. 2014 yılında kişi başına gelirimiz
2013 yılına göre yaklaşık 400 USD kadar azalmıştı. Yukarıda 2015 yılı için
hesapladığımız 726 milyar USD’lik GSYH’yı 78,2 milyon olarak hesaplanan 2015
yıl ortası nüfusuna bölersek 9.283 USD’lik bir kişi başına gelir düzeyine
ulaşırız. 2014 yılında kişi başına gelirimiz 10.404 USD idi. Buna göre,
hesaplamalar doğru çıkarsa, bu yıl kişi başına gelirimiz 1.120 USD kadar
azalacak demektir.
GSYH’mızın USD cinsinden düşmesi dış borçlarımızın oran
olarak daha yüksek görünmesine, cari açığımızın oran olarak bir türlü
düşmemesine yol açacak bir gelişmedir. Bu gelişmenin yabancı yatırımcıları ve
başta kredi derecelendirme kuruluşları olmak üzere onları yönlendirenleri olumsuz
etkilemesini beklemek gerçekçi bir yaklaşım olur.
Özetle ifade etmek gerekirse; refahını artıran ekonomi
görünümünden çıkıp refah gerilemesi aşamasına girmiş görünüyoruz. GSYH
büyüklüğü olarak bir zamanlar 16’ncı büyük ekonomiydik 2015 sonunda 18’nci sıraya
gerilemiş olacağız. İllüzyonla oluşturulan iyileşme sonsuza kadar sürdürülemiyor.
Bir Çin atasözü şöyle diyor: ‘Kara gömülen ceset yazın
ortaya çıkar.’
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026139 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.