Yatırım ve Tasarruf Denince Ne Anlıyoruz?
Sokak diliyle ekonomi dili arasındaki fark
Yanlış anlayıp yanlış kullandığımız ekonomik terimler
arasında yatırım ve tasarruf en başta gelenlerdir. Bu iki terimin ekonomideki
anlamlarıyla sokaktaki anlamları çok farklıdır. O kadar farklıdır ki birinin
tasarruf dediğine öteki yatırım der.
Biriktirdiği parayı bir mevduat hesabı açarak bankaya
yatıran kişi, eğer ekonomi eğitimi almamışsa yatırım yaptığını düşünür. Onun
açısından getiri sağlayan bir şey yatırımdır. Aynı şekilde biriktirdiği parayla
tahvil, bono veya hisse senedi, gayrimenkul, döviz, altın satın alan kişi de yatırım yaptığını kanısındadır.
Çünkü bunların hepsinin bir getirisi vardır. İlk bakışta altının getirisi yok
gibi görünse de değeri arttığı takdirde değer artışı bir getiri sağlar. Dövizin
hem faiz getirisi vardır hem de altın gibi değer artışı getirisi olabilir. O
nedenle sokaktaki kişi bunu da yatırım olarak değerlendirir. Özetle diyebiliriz
ki sokaktaki kişi açısından yatırım, tasarrufların, gelir getirecek kaynaklara
yönlendirilmesidir.
Oysa bu saydıklarımın hiçbiri ekonomi biliminde yatırım
olarak sınıflandırılmaz. Ekonomi biliminde yatırım dediğimizde, bir dönemde
elde edilen değerlerin bir bölümünün tüketilmeyerek gelecek dönemde o değerleri
artırmak için yeniden üretime sokulması eylemini kastederiz. Bunu daha basit
ifade edersek, elde kullanılabilir olan kaynakların (sermaye, emek, toprak,
teşebbüs gücü gibi) bir ekonomide üretim kapasitesini artırmaya, yenilemeye
yönelik olarak kullanılmasına yatırım denir. Örneğin bir üretim işletmesinin
(fabrika olabilir) başkalarının tasarruf edip bankaya yatırdığı mevduatları
bankadan kredi olarak alıp işletmeye yeni bir üretim bandı monte ederek üretim
miktarını artırma çabası ekonomi anlamında yatırımdır. Çünkü bu eylem sonraki
dönemlerde üretim kapasitesini artıracaktır. Aynı işletmenin yeni bir üretim
bandı monte etmeyip mevcut bantlardan birisinin onarımını yaptırması da yatırım
(yenileme, onarım yatırımı) kapsamına girer. Bu eylem belki üretim kapasitesi
artışı sağlamaz ama üretim bandının arıza yapmasını ve dolayısıyla üretim
düşüşünü önleyeceği için yatırım olarak değerlendirilir. .
Bankaya veya benzer finansal kurumlara yatırılmayan, mesela
evde yastık altında saklanan veya altın satın alınarak evde saklanan değerler
bunu yapan kişi açısından tasarruf sayılsa da ekonomi bilimi bunları tasarruf
olarak görmez. Bir birikimin ekonomik anlamda tasarruf olarak kabul
edilebilmesi için yine ekonomik anlamdaki yatırıma kaynak olabilecek bir formda
olması gerekir. Bankadaki mevduat, kredi kullanmak isteyen bir başka kişi,
kurum veya şirkete kaynak oluşturacağı için tasarruf olarak kabul edilir. Buna
karşılık kişinin biriktirdiği parayla satın alıp evinde sakladığı döviz, altın
vb kimsenin işine yaramayacağı, bir yatırım ya da üretim faaliyetinde
kullanılamayacağı için ekonomi dilinde tasarruf olarak adlandırılmaz.
Yatırım, tasarruf ve tüketim eylemleri için örnekler:
Eylem
|
Sokak
dilinde
|
Ekonomi
açısından
|
Para
biriktirip evde saklamak
|
Tasarruf
|
Anlamsız
|
Döviz,
altın alıp evde saklamak
|
Yatırım
|
Tüketim
|
Gayrimenkul
satın almak
|
Yatırım
|
Tüketim
|
Yeni
bir gayrimenkul inşa etmek
|
Yatırım
|
Yatırım
|
Tahvil,
bono satın almak
|
Yatırım
|
Plasman
|
Hisse
senedi satın almak
|
Yatırım
|
Plasman
|
Birikmiş
parayı bankaya yatırmak
|
Yatırım
|
Tasarruf
|
Eğitim
için harcanan para
|
Tüketim
|
Beşeri yatırım
|
Bir
üretim tesisi kurulması
|
Yatırım
|
Yatırım
|
Döviz
hesabı açmak
|
Yatırım
|
Tasarruf
|
Eve
yeni eşya almak
|
Yatırım
|
Tüketim
|
Sinemaya
gitmek
|
?
|
Tüketim
|
Otomobil
satın almak
|
Tasarruf, yatırım
|
Tüketim
|
Otomobil
fabrikası kurmak
|
Yatırım
|
Yatırım
|
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202665 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.