Çin Ekonomisi
2014 itibariyle 1.368 milyon nüfusa sahip olan Çin Halk
Cumhuriyeti (Çin), 10,4 trilyon dolara yakın GSYH büyüklüğü ile (cari
fiyatlarla) ABD’den sonra dünyanın en büyük ikinci ekonomisi konumunda yer alıyor (karşılaştırma: Türkiye, 77 milyon nüfus ve 800 milyar dolar GSYH ile 17. büyük ekonomi olarak görünüyor.) 2014 yılı
itibariyle Çin’de kişi başına düşen gelir 7.589 Dolar düzeyinde bulunuyor. Bu kişi başına gelir
tutarı, Çin’i, üst – orta gelirli ekonomiler arasına sokuyor (karşılaştırma: aynı kategoride
yer alan Türkiye, 2014 sonu itibariyle 10.784 Dolar kişi başına gelire sahip görünüyor.)
Çin ekonomisi son 30 – 40 yılda hızlı bir büyüme gösterdi ve bunun sonucunda da gerek GSYH’sını gerekse kişi başına gelirini hızla artırarak refahını yükseltti. Bir yandan GSYH’sını büyütürken bir yandan da nüfus artışını frenleyen önlemlere başvurması Çin’in kişi başına gelirini benzer ekonomilere göre daha hızla artırmasına yol açtı. Çin’in kişi başına geliri 2002 yılında 1.133 Dolardı. Demek ki o tarihten bu yana Çin’de kişi başına gelir 6,7 kat artmış (karşılaştırma için: Türkiye’de kişi başına gelir 2002’de 3.521 Dolardı. Demek ki o tarihten bu yana Türkiye’de kişi başına gelir 3 kat artmış.)
Çin ekonomisiyle ilgili veriler ve IMF’nin son tahminleri
aşağıdaki tabloda yer alıyor (Kaynak: IMF, Article IV Consultation Report, 14 August 2015 ve IMF, WEO Database):
Gösterge
|
2010
|
2013
|
2014
|
2015 (Tahmin)
|
2016 (Tahmin)
|
Büyüme
(%)
|
10,6
|
7,7
|
7,4
|
6,8
|
6,3
|
Yatırım/GSYH
|
47,2
|
46,5
|
46,0
|
44,4
|
43,4
|
Tasarruf/GSYH
|
51,2
|
48,0
|
48,1
|
47,4
|
46,0
|
İşsizlik
(%)
|
4,1
|
4,0
|
4,1
|
4,1
|
4,1
|
Enflasyon
(%)
|
4,6
|
2,5
|
1,5
|
1,5
|
1,8
|
Cari
Denge/GSYH
|
4,0
|
1,6
|
2,1
|
3,0
|
2,7
|
İhracat
Artışı (%)
|
29,2
|
9,6
|
6,4
|
6,2
|
6,5
|
Kamu
Borç Yükü (%)
|
36,2
|
39,3
|
40,7
|
42,8
|
45,6
|
Bütçe
Dengesi/GSYH
|
-1,2
|
-1,1
|
-1,1
|
-1,9
|
-2,4
|
Tablo bize Çin ekonomisinde yatırımların ve tasarrufların
oranında düşme olduğunu gösteriyor. Bu gerileme iki sonuç yaratmış görünüyor:
(1) büyüme hızı düşüyor, (2) Cari fazla azalıyor. Çin, işsizliğin artmamasını
emek – yoğun yatırımlara ağırlık verecek biçimde uyguladığı politikalarla
sağlıyor. O nedenle de büyüme oranı düşse de işsizlik oranı artmıyor.
Çin, uzunca bir süredir para politikasını nötr olarak uyguluyor,
yani para politikası aracılığıyla piyasalara belirgin bir müdahalede bulunmuyordu.
Düşen büyüme hızını yeniden artırabilmek için maliye politikasını genişleyici
yönde kullanıyordu. Bunu yukarıdaki tabloda büyüyen bütçe açığı ve artan kamu
borç yükünden görebiliyoruz. Buna karşılık şimdiye kadar büyüme hızını eski
düzeyine çıkarmayı başaramamış bulunuyor. Abe’nin ikinci kez başbakanlığa
gelmesiyle birlikte genişletici maliye politikası rafa kaldırılarak yerine
genişletici para politikası uygulamaya sokuldu.
Çin ekonomisinin en önemli kara deliklerinden birisi olan
gölge bankacılığın yarattığı tehlikeyi düşürebilmek için bankacılık ve
özellikle de krediler son dönemde ciddi denetim altına alındı. Bunun sonucunda
banka kredilerinde düşüşler ortaya çıktı. Büyümenin gerilemesinde bunun da
etkisi var.
Tabloda en fazla dikkati çeken bozulma Çin’in ihracat artış
oranlarında görülüyor. Çin’in ihracat artış hızı 2010’dan itibaren dramatik
biçimde düşmüş bulunuyor. Büyümedeki gerilemenin bir nedeni de bu. Bu gidişi
önlemek için Çin Merkez Bankası, geçtiğimiz hafta içinde üst üste iki kez
devalüasyon yaptı ve parasına önce yüzde 2,5 dolayında değer kaybettirdi. Bölge
ekonomileri (Çin, Japonya, Kore, Singapur, Hong Kong, Tayland, Tayvan, Malezya,
Endonezya, Vietnam) aşağı yukarı aynı ürünleri (elektronik eşya) üretip
satıyorlar ve dolayısıyla birbirlerine rakip oluyorlar.
Japonya'da Abe, ikinci kez başbakanlık koltuğuna oturur oturmaz parasal genişleme yoluyla Yen’in değerini düşürmeye başladı. Bu hamle, güçlü Yen nedeniyle, bölgesel rakiplerine karşı pazar kaybeden Japonya’nın rekabet gücünü yeniden kazanmasına ve ihracat ve dolayısıyla büyüme ivmesini yukarı çekmesine yol açtı. Çin’in art arda aldığı Yuan’ı devalüe etme kararları aslında Japonya’nın bu hamlesine karşı hamledir. Bu devalüasyonların Çin ekonomisinin ihracatını artırması ve dolayısıyla büyüme oranını yukarı çekmesi beklenebilir.
Japonya'da Abe, ikinci kez başbakanlık koltuğuna oturur oturmaz parasal genişleme yoluyla Yen’in değerini düşürmeye başladı. Bu hamle, güçlü Yen nedeniyle, bölgesel rakiplerine karşı pazar kaybeden Japonya’nın rekabet gücünü yeniden kazanmasına ve ihracat ve dolayısıyla büyüme ivmesini yukarı çekmesine yol açtı. Çin’in art arda aldığı Yuan’ı devalüe etme kararları aslında Japonya’nın bu hamlesine karşı hamledir. Bu devalüasyonların Çin ekonomisinin ihracatını artırması ve dolayısıyla büyüme oranını yukarı çekmesi beklenebilir.
Öte yandan ABD, yıllardır Çin’in Yuan’ı olduğundan daha
düşük değerli tutarak ihracatı teşvik ettiğini söylüyor ve Çin Merkez Bankası’nın
Yuan’ı revalüe etmesi ve ürettiği malları biraz da kendi iç pazarında satmasını
sağlamak için baskı yapıyordu. Oysa Çin Merkez Bankası geçen hafta tam tersini
yaptı, ihracatını daha fazla artırmak için Yuan’ı devalüe etti. Hemen ardından IMF,
bu kararı desteklediğini açıkladı. ABD ise hiç ses çıkarmadı. Bu destek ve
sessizliğin nedeni Çin’in bu hamlenin temel amacının bir iki yıl içinde dalgalı
kur rejimine geçmek olduğu yolunda açıklama yapmış olmasıydı. Yakın gelecekte
Yuan’ın değerinin diğer çoğu para birimi gibi piyasada serbestçe belirlenecek
olması (ki bu durumda Yuan değer kazanabilir) IMF’nin desteğini, ABD’nin ise
sessiz kalmasını sağlamış oldu.
Japonya’nın parasal genişlemeye giderek Yen’in değerini
düşürmesi hamlesine karşılık Çin Merkez Bankası’nın Yuan devalüasyonları kur
savaşlarının da başlangıcı olabilir. Eğer kur savaşlarının ardından ithalatı
kısıtlayıcı önlemler de gelirse son zamanlarda daralan dünya ticaretinin iyice
daraldığına tanık olabiliriz. Kapitalist sistemin temel kabullerinden birisi uluslararası
ticaretin artmasının genel refahı artıracağı kabulüdür. Bu kabul doğruysa uluslararası
ticarette yaşanacak sürekli daralmalar küresel sistemde genel refahın düşmesine
yol açacak demektir. Kur savaşlarıyla başlayan bu gelişmeler kapitalizmin
küreselleştikçe sıkıntısının da artmaya başladığını ortaya koyuyor.
21. yüzyılın ilk çeyreğinde kur savaşları ve faiz savaşları
eşliğinde sonsuz barış arayan bir küresel sistemimiz oldu. Önceki yüzyılın iki
kutuplu sisteminde bilinen tek savaş soğuk savaştı. Yakın zamana kadar soğuk
savaş bittiği, ekonomik sistem küreselleştiği için küresel refahın artacağını düşündüğümüz
bir gelecek uzanıyordu önümüzde. Bugün ise artık sistemsel ve kuramsal altyapısı
tamamlanmadan geçilmiş bir küreselleşmenin çok fazla sorun yaratacağını anlamış
bulunuyoruz.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026156 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.