Johan Cruyff ve Merkez Bankası
Bir dönemin efsane futbolcusu ve sonra da teknik direktörü olan
sarı fare lakaplı Johan Cruyff’un ünlü bir sözü var: ‘Futbol basit bir oyundur,
zor olan basit futbol oynamaktır.’ Bu söz bir toplum için uygulanacaksa en
yakıştığı yer Türk toplumudur.
Türkiye ekonomisinin tasarruf eksikliği nedeniyle dış
finansmana bağımlılığı çok yüksek bulunuyor. İşin kötüsü risklerdeki artış
nedeniyle ülkeye gelen doğrudan yabancı sermaye miktarı da giderek azalıyor. Bu
durumda tek çare sıcak para çekebilmek olarak ortaya çıkıyor. Dış konjonktürün
uygun olduğu dönemde daha düşük faiz farkıyla dış finansman çekilebiliyordu.
Fed’in faiz artırımının giderek yaklaşması bu olanağı sınırladı. Artık dış
finansman bulmak eskisi kadar kolay değil. Öte yandan ekonominin içinde
bulunduğu riskler dış finansmanla sınırlı değil. Büyüme, potansiyelin altında
seyrediyor, ihracat geriliyor, cari açık yeterince düşmüyor, ekonomi orta gelir
tuzağında patinaj yapıyor, enflasyon düşürülemiyor, işsizlik yüksek düzeyde
kalmaya devam ediyor.
Risklerdeki artış ekonomiyle sınırlı kalsa belki çözümü daha
kolay olabilir. Ne var ki riskler siyasal ve sosyal alanlardan da
kaynaklanıyor. Her şeyden önce yapılan genel seçimden bir hükümet çıkmadı, koalisyon
çalışmaları sonuç vermedi. Ülke yeniden seçime gidiyor. Buna ek olarak
jeopolitik riskler her geçen gün tırmanıyor, komşularla sorunlar büyüyor. Terör
olayları artarak devam ediyor, çözüm süreci tamamen gündemden çıkmış bulunuyor.
Türkiye’nin risklerinin arttığını en açık şekilde ortaya
koyan gösterge CDS primindeki artış. Yılbaşında 184 bp olan CDS primi bugün 260
bp’nin üzerine çıkmış görünüyor.
Bir arabayla bir yere gitmek üzere yola çıkmış olalım. Oraya
gittiğini bildiğimiz bir anayol var. Ne var ki ana yol üzerinde barikatlar, engeller
bulunuyor ve yol ulaşıma kapatılmış durumda. O zaman yan yollara sapıyoruz.
Sapıyoruz ama o yolların da gideceğimiz yere çıkacağını tam olarak bilmiyoruz. Merkez
Bankası’nın durumu aşağı yukarı bu arabayı kullanan kişinin durumuyla aynı
görünüyor. Para politikasının temel aracı faizdir. Merkez Bankası’nın bugünkü
daralan dış finansman olanakları çerçevesinde ekonomiyi ayakta tutabilmek,
kurların başını alıp gitmesini önlemek için yapması gereken şey faizi
artırmaktır. Ama ne çare ki faiz yolu kapalı bulunuyor. Tıpkı araba
örneğimizdeki ana yolun engellerle, barikatlarla kapatılmış olması gibi siyasetçi
faiz yolunu kapamış görünüyor. Bu durumda Merkez Bankası ne yapıyor. Bizim
arabayı kullanan kişinin gideceğimiz yere götürüp götürmeyeceğini bilmese de
zorunluluktan yan yollara sapması gibi nereye varacağını tam da bilmeden başka
yollara giriyor. Bir bakıyorsunuz zorunlu karşılıklarla oynuyor, bir
bakıyorsunuz ROK icat ediyor, bir bakıyorsunuz kendi basmadığı paraya ayar vermeye
çabalıyor, koridorlara giriyor, çıkıyor, sadeleştirmeden söz ediyor.
Kapitalist sistemin içinde yaşayıp da faiz aracını
kullanmamak futbol oynayıp da topa dokunmamak gibi bir şeydir. Cruyff’un ‘futbol
basit bir oyundur, zor olan basit futbol oynamaktır’ sözünden esinlenerek ben
de diyorum ki ‘Para politikası basit bir politikadır. En temel aracı faizdir.
Önemli olan faizi doğru ve zamanında kullanabilmektir.’
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026124 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.