Krizin Üçüncü Aşamasının Öncü Sinyalleri
Baltık Exchange Ltd. Londra bazlı bir kurumdur. Bu kurum,
dünyada deniz ticareti, deniz yoluyla fiziksel ve türevsel taşımacılık
sözleşmeleriyle ilgili piyasa bilgileri konusundaki tek bağımsız kurumdur.
Dünya deniz ticaretinin büyük bölümüne egemen olan 600’ü aşkın gemi brokerliği
şirketi bu kurumun üyesi konumundadır. Kurumun Singapur, Şangay ve Atina’da
şubeleri vardır. Kurumun sermayesinin pay sahipleri çoğunlukla kurumun üyesi
durumundaki şirketlerdir.
Baltık Exchange Ltd., 26 deniz taşımacılığı rotasını esas
alarak brokerlerin okyanus taşımacılığı için bu rotalardan kote ettiği
fiyatları toplayarak ve her gün bunları bir endekse uyarlayarak yayınlıyor.
Böylece günlük ortalama deniz taşımacılığı fiyatları ortaya çıkıyor.
1985 yılından beri açıklanan Baltık Kuru Yük Endeksi, bu 4
farklı kargo gemisini baz alarak bunları işleten 600’ü aşkın şirketin 26 rota
üzerinde aldığı taşıma işlemlerinin ücretlerini ağırlıklandırmak suretiyle
oluşturulmuş bir endeks. Adında Baltık geçmesine karşılık aslında bütün dünyaya
yönelik deniz taşımacılığını kapsıyor.
Baltık Kuru Yük Endeksi, bize kabaca küresel deniz
ticaretinin yoğunluğunu ve hangi düzeyde seyrettiğini gösteriyor. Dolayısıyla
küresel ticaretin daralıp daralmadığı ya da artıp artmadığından giderek emtialara
olan talebin canlılığını ortaya koyuyor. Eğer endeks düşüyorsa o zaman
emtia talebinde, ticaretinde ve dolayısıyla üretiminde düşüş söz konusu
demektir.
Aşağıdaki grafikte son beş yılda
Baltık Kuru Yük Endeksindeki gelişme yer alıyor (kaynak: cnbc.)
Görüleceği gibi bugünlerde endeks 500 dolayında bulunuyor.
Ki bu, grafikten de görüleceği gibi, son beş yılın en düşük düzeyi. İşte bu
endeks özellikle emtia üreticisi ve satıcısı konumundaki gelişme yolundaki
ekonomilerin niçin giderek zor duruma girdiğini ortaya koyuyor. Küresel olarak
yaşanan ekonomik sıkıntıların yarattığı büyüme düşüşü ve onun sonucu olarak
ortaya çıkan emtia talebi düşüşü dünya emtia talebinde hızlı gerilemelere ve
fiyat düşüşlerine yol açmış bulunuyor. Bunun sonucu olarak dünya ticareti
geriliyor, taşımacılık hacmi düşüyor. Bu grafiği küresel krizin üçüncü aşaması
olarak tanımladığım gelişme yolundaki ülkeler krizinin öncü göstergesi gibi
almak mümkündür.
Emtia üreticisi gelişme yolundaki ekonomiler açısından 2016’ya
girerken durum olumsuz görünüyor. Bu ekonomilerin bir bölümü emtia satışından
elde edecekleri döviz gelirlerine ve buna ek olarak sermaye akımı şeklinde elde
edecekleri döviz gelirlerine bağlı bir ekonomik yapıya sahipler. Brezilya’yı bu
tür ekonomilere örnek olarak verebiliriz. Bir de emtia üreticisi ve satıcısı
durumunda olmayan ama tasarrufları yatırımlarını karşılamaya yetmediği için dış
kaynaklara bağlı olarak büyüyen gelişme yolundaki ekonomiler var. Türkiye’yi bu
tür ekonomilere örnek olarak gösterebiliriz. Bu ülkeler de dünyada yatırım
iştahındaki düşüş ve Fed’in faiz artırımı beklentisinin yarattığı hava
nedeniyle eskisi kadar yabancı kaynak çekemez konumdalar.
Aşağıdaki grafik gelişme yolundaki ülkelere yönelik sermaye
akımlarındaki gelişimi ortaya koyuyor (kaynak: IIF.)
Bu grafik de 2016 yılı beklentilerinin pek parlak olmadığını
gösteriyor. Türkiye’nin bulunduğu bölgede yaşanan olumsuz jeopolitik
gelişmelerin ilave olumsuzluklar yaratması da olasılık içinde bulunuyor. Bu durumda önümüzdeki dönemde gelişmekte olan ekonomilerin yabancı kaynak bulmasında sıkıntılar ortaya çıkacak. En büyük sıkıntıyı dış kaynağa en fazla bağımlı olanlar çekecek. Türkiye, ne yazık ki bu ekonomilerin başında yer alıyor. 2004
ile 2008 arasında yapısal reformları yapmayarak kaçırdığımız fırsatı sürekli
dile getiriyorum. Grafik, niçin o dönemi kaçan fırsat dönemi diye vurguladığımı
sanırım açık biçimde ortaya koyuyor. O dönemde gerekeni yapabilseydik gelişme
yolundaki ekonomilerin kapısını çalan krizi şimdi daha rahat karşılıyor
olacaktık.
Çinli bilgeler diyor ki: "Kaybettiğin parayı belki geri
kazanabilirsin ama zamanı asla."
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202679 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.