Yapısal Reformlar Listesi
2016 yılı gelişme yolundaki ülkeler ve özellikle de dış
finansmana bağımlı ekonomiler açısından çok zor bir yıl olacak. Bu ekonomiler
arasından pozitif olarak ayrışabilmek için zaman geçirmeden bir yapısal reform
takvimi ilan edilmesi gerekli bulunmaktadır. Reform alanlarını aşağıda
sunuyorum.
|
Yapısal Reform
|
Durum
|
Yapılacak reformlar
|
|
Anayasa
|
Mevcut Anayasa uygulanmıyor, uygulansa da çağdaş
dünyaya uyum sağlamaya yeterli değil.
|
Çağdaş dünyaya uygun bir anayasa yapılmalı ve
uyulmaması halinde cezalar net bir biçimde belirtilmeli.
|
|
Yargı
sistemi
|
Bağımsız değil. Bu sistem düzelmeden çağdaş
uygarlığı yakalamak mümkün değil.
|
Yürütmeden bağımsız yargı sistemine geçilmesi
gerekir. HSYK’da hükümet temsilcisi olmamalı.
|
|
Eğitim
reformu
|
Ezbere dayalı bir eğitim sistemi uygulanıyor.
Eğitimini tamamlayan gençler analiz yapmayı bilmiyorlar. O nedenle buluş
yapan kuşaklar yetiştirilemiyor.
|
Bilimsel, sorgulayıcı, analitik düşünmeye yönelik
bir eğitim sistemine geçilmeli. Felsefe, psikoloji, sosyoloji, mantık,
biyoloji dersleri lisede zorunlu olmalı. YÖK kaldırılmalı, üniversiteler
özerk yapılara dönüştürülmeli.
|
|
Mali
sektör reformu
|
2001 krizi sonrasında büyük ölçüde yapıldı.
|
Banka ve sigorta muameleleri vergisi kaldırılmalı.
|
|
Vergi
reformu
|
Toplam vergi tahsilâtının % 30 – 35’ i dolaysız, %
65 – 70’i dolaylı vergilerden oluşuyor. Bu, gelir dağılımı adaletsizliğini
körüklüyor.
|
Vergi tahsilâtında oranların % 45 – 50 dolaysız, %
55 – 50 dolaylı vergilerden oluşacak biçimde sistem reformu yapılması
gerekiyor.
|
|
Bütçe
reformu
|
2001 krizi sonrasında reform yapıldıysa da bütçe
dengesi hala bir seferlik gelirlerle sağlanıyor.
|
Bütçenin bir seferlik gelirlerle finanse edilmesi
uygulamasının azaltılarak sürekli gelirlere ağırlık veren bir yapıya
kavuşturulması gerekiyor.
|
|
Yerli üretimi geliştirme reformu
|
Teşvik sistemi uygulanıyor ama etkin olmadığı gibi
tam olarak hangi amaca yöneldiği de net değil.
|
Geçici ve kısmi ithal ikamesi yöntemiyle, içeride
üretilmesi mümkün olduğu halde ithal edilen malların üretilmesini sağlamak
için teşvik sistemini etkin biçimde kullanma hedeflenmeli.
|
|
Kayıt dışılığın önlenmesi
|
Vergi dışılık yaygın bir görünüm sergiliyor. Bu
yaygınlık kayıt dışılığı da büyütüyor.
|
Etkin vergi yönetimi ve bağımsız vergi denetimine
geçiş gerekir. Vergi Denetim Kurulu, idareden bağımsız olmalı.
|
|
Tarım ve Hayvancılık sektörü reformu
|
Temel tarım ürünlerini ve hayvansal ürünleri ithal
eder konuma geldik.
|
Tarım ve hayvancılıkta önemli ölçüde kendine yeten
bir ekonomi durumuna gelmeyi hedeflemek gerekiyor.
|
|
Enerji üretimi
|
Akarsulardan enerji elde etme alanı başta olmak
üzere bu alanda oldukça girişim var.
|
Güneş enerjisi, rüzgâr enerjisi gibi alternatif
enerji kaynaklarının daha fazla kullanılmasının teşvik edilmesi gerekir.
|
|
Sosyal güvenlik ve sağlık reformu
|
Sosyal güvenlik sistemi ve sağlık sistemi açık
vermeye devam ediyor.
|
Sistemin açık vermesinin önlenmesi için primler ve
sağlık giderlerine katılımlar gözden geçirilmeli, emeklilik düzenlemesi
yenilenmeli.
|
|
Bağımsız kurumlar
|
Yürütmenin müdahalesi söz konusu olmaya devam
ediyor.
|
İdari, mali ve hukuki çerçevede bağımsız hale
getirilmeliler.
|
|
AB üyeliği
|
Son derecede ağır yürüyen bir müzakere süreci içinde
bulunuluyor.
|
Müzakere sürecini hızlandırarak AB üyeliğini bir an
önce sonuçlandırmak temel hedef olmalı.
|
Özellikle Fed’in faiz artırmasından sonra (ki bu artışlar sık veya gevşek aralıklarla devam edecek) gelişme yolundaki ülkelere yönelik kaynak akımlarında ciddi gerilemeler ortaya çıkacak. Bu akımlara bağımlı ekonomilerden birisi de Türkiye. Dolayısıyla dış kaynak akışındaki gerilemeden fazlasıyla etkileneceğiz. Bunu önlemenin yolu yukarıda değindiğim yapısal reformları bir takvime bağlayarak ilan etmekten geçiyor. Örneğin Anayasa değişikliğinin bütün siyasal partilerin katılımıyla 6 ay içinde tamamlanarak yürürlüğe gireceği ilan edilmelidir. Burada en önemli konu bütün partilerin katılımıdır. Aksi takdirde buradaki çaba reform özelliğini kaybeder. Örneğin yargı sistemi reformu hemen başlatılıp üç ay içinde sonuçlandırılmalıdır.
Bu adımlar Türkiye’ye dünyada büyük itibar kazandırır ve
içinde bulunduğu gruplardan pozitif ayrışmasını sağlar.
Türkiye bu reformları yapma şansını ilki Menderes döneminde,
ikincisi Özal döneminde ve üçüncüsü de Erdoğan döneminde olmak üzere üç kez yakaladı
ve ne yazık ki kullanamadı. Bu üç dönemde bazı alanlarda reformlar yapıldıysa
da bunlar bütünsel bir sistem reformuna dönüşmediği için yapısal değişimi getiremedi.
Yapısal reformları yapmanın en iyi yolu sıkıntıdan çıkış dönemleridir.
Türkiye bu dönemi son olarak 2004 – 2008 arasında yaşadı ve reform fırsatını
kullanamadı. Bugün sıkıntıdan çıkış döneminde değiliz. Sıkıntının içindeyiz.
Büyümemiz düşmüş, enflasyonumuz yüksek, işsizlik oranımı artmış ve cari
açığımız düşmüş olmasına karşın hala yüksektir. Yapısal reformlar için ortam
çok uygun değil. Ama başka da çaremiz yok. Çünkü 2016, bizim de aralarında
bulunduğumuz gelişme yolundaki ekonomiler için sıkıntılı bir yıl olacak. Bizim
bu gruptan pozitif olarak ayrışmamızın tek yolu yeni bir öykü sunmaktır. O da bütün
dünyanın konuştuğu ama yapamadığı yapısal reformlardır. Biz buna girişirsek
önümüzde başka bir dünya açılabilir.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026149 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.