Asgari Ücret Artışının Makroekonomik Analizi
Önceki ki yazımda asgari ücrette yapılacak yüzde 30
oranındaki artışın olumlu ve olumsuz olası etkilerini mikroekonomik analize
tabi tutarak incelemeye çalıştım. Bu kez konuyu ekonominin geneline yönelik
etkisi yani makroekonomi açısından ele alıp irdelemeye çalışacağım.
Makroekonomide, ekonominin genel dengesini açıklayan çeşitli
yaklaşımlar vardır. Bunlardan en çok bilinen ve yaygın kullanılanı Keynesyen Çapraz
denilen, toplam arz (AS) ile toplam talebin (AD) kesişme noktasına göre konuyu
açıklayan analizdir. Burada ben de bu analize göre konuyu ele alıp açıklayacağım.
Aşağıdaki şekilde dikey eksende ekonomideki harcamalar, yatay
eksende ise toplumun geliri (GSYH) yer alıyor. Bu durumda 0 noktasından her iki
eksene de eşit uzaklıkta yani 45 derecelik bir çizgi çizersek bu çizgi bize
toplam arz (AS) eğrisini verir. Her iki eksene de eşit uzaklıkta olduğu için bu
çizgi üzerindeki her noktada gelirler ile harcamalar birbirine eşittir. AD1
doğrusu bize harcamaların toplamını (özel tüketim ve yatırım harcamaları, kamu
kesimi tüketim ve yatırım harcamaları ve ihracat – ithalat farkı) gösterir. AD1
doğrusunun AS doğrusunu kestiği M noktasında ekonomi, toplam E1 miktarında
harcama yaparak Y1 miktarında GSYH yaratmaktadır. M noktasında 0E1 harcama
miktarı, 0Y1 gelir miktarına eşittir.
Ekonomi, M noktasında dengede iken asgari ücreti
artırdığımızı düşünelim. Söz konusu ücret artışı, bu ücreti elde edenlerin
harcamalarının da artmasına, onların harcamasını gelir olarak elde edenlerin
harcamasının artmasına yol açacağı ve çarpan etkisi yaratacağı için
harcamaların E1’den E2’ye artmasının sonucunda ekonomi yeni denge noktası olan
N’ye geçecek ve bu noktada gelir de Y1’den Y2’ye yükselmiş olacaktır. Özetle harcamaların
artması GSYH’yı artıracak ve ekonomi büyümüş olacaktır.
Asgari ücret artışının
yaratacağı etkileri ikiye ayırarak değerlendirelim: (1) Kısa dönemde; özel kesimde maliyetler artacak, işten çıkarmalar
ve dolayısıyla işsizlik oranında artış yaşanacak, maliyet artışları fiyatlara yansıtılacak
ve enflasyonda yükseliş olacaktır. Ayrıca maliyet artışları nedeniyle ihracatta
düşüş ortaya çıkabilecektir. Görüleceği gibi kısa dönemli etkiler olumsuz
etkilerdir. (2) Orta – uzun dönemde;
asgari ücret ve paralel olarak diğer ücretlerdeki artış, tüketim eğilimi yüksek
olan ücretli kesimin daha çok harcama yapmasına bu da talebin artmasına yol
açacaktır. Bunun sonucunda, şekilde gösterildiği gibi, gelirler de artacak ve GSYH
büyümesi yukarı gidecektir. Ekonominin canlanması, talebin ve büyümenin artması,
özel kesimin cirolarında artışlar yaratarak, başlangıçtaki kayıplarını telafi
edecek gelişmelere yol açabilecektir. Harcamalardaki artış, dolaylı vergilerin,
gelirlerdeki artış da dolaysız vergilerin tahsilâtını artıracağı için devletin
vergi gelirlerinde artış ortaya çıkacaktır. Görüleceği gibi orta – uzun dönemli
etkiler olumlu etkilerdir.
Öneriler: (1) Kısa
dönemde ortaya çıkabilecek olumsuzlukları giderebilmek için devlet, özel
kesimin maliyet yükünün bir bölümünü üstlenmelidir. Bu durumda kısa dönemde
bütçe açığı büyüse de orta – uzun dönemde bu, vergi geliri artışlarıyla
dengelenebilir. Bütçe açığı zaten düşük olduğu için başlangıçta bir miktar
artması sorun olarak algılanmaz. (2) Maliye politikasını devreye sokacak olan
bu gelişmenin de desteğiyle ekonomiyi içine girdiği durgunluktan çıkarabilmek
için yapısal reform programı bir takvime bağlı olarak açıklanmalı ve bu program
titizlikle uygulanmalıdır. Bu adım, ekonominin geleceğini rahatlatacak adımdır.
Özellikle 2016’da gelişme yolundaki ekonomilerin karşılaşacağı sıkıntılardan
Türkiye’nin en az etkiyle çıkabilmesi bu adıma bağlıdır.
Yapısal reformlar
için önerilerim:
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202675 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.