Asgari Ücret Artışının Artıları ve Eksileri
Son dönemde en çok tartışılan konulardan birisi hükümetin
asgari ücretin yüzde 30 oranında artırılacak olmasına ilişkin taahhüdü. Aslında
AKP, 1 Haziran seçiminden önce öteki partilerin bu konuda taahhütleri olmasına
karşın herhangi bir taahhütte bulunmamıştı ama 1 Kasım seçimi öncesinde o da
asgari ücreti 1.300 TL yapacağını taahhüt edince olay değişti. Muhalefet
partilerinin vaatleri bir anlamda ‘nasıl olsa iktidara gelemeyecekleri için bol
keseden yapılmış taahhütler' kapsamındaydı ama AKP, iktidara ya tek başına ya
da koalisyon ortağı olarak geleceği için taahhüdü söz anlamına geliyordu. Ve
AKP, tek başına iktidara gelince bu taahhüdü kucağında buldu. Şimdi sözünü
tutmak zorunda bulunuyor. Dolayısıyla 2016 başından itibaren asgari ücrete
yüzde 30 artış gelecek.
Bunun özel kesim firmaları için yaratacağı bazı olumsuz sonuçları bir önceki yazımda
ortaya koydum. Bunları bir kez daha tekrarlayayım: (1) Bazı işletmeler bu yükü
kaldıramayacağı için çalışanların sayısını azaltma yoluna gider. Bu, işsizliği
artırır. (2) İç pazara mal satan işletmelerin bir bölümü maliyetlerine gelen bu
yükü fiyatlarına yansıtır. Bu, enflasyonu artırır. İşletmelerin bir bölümü ise
bu artışı fiyatlarına yansıtamaz ve zarar ederler. Bir süre sonra kapanan
işletmeler görürüz. Bu, işsizliği artırır. (3) İhracata yönelik işletmeler dış
pazarlardaki darlıklar nedeniyle maliyetlerine gelen bu artışı kolay kolay
fiyatlarına yansıtamazlar. Bu, onların kârını düşürür, bazılarında zarara yol
açabilir. İhracatta düşüşler ortaya çıkabilir.
Asgari ücretin artırılmasının bazı olumlu sonuçları da
olacak. Onları da sıralayalım: (1) Asgari ücretliler, tüketim eğilimi en yüksek
kesimdedir. Dolayısıyla artış miktarı tüketim harcamalarının artışına gidecek
ve talep artacak. Talep artışı, ilk aşamadaki üretim düşüşünü telafi edebilir.
Buna karşılık fiyatların artmasına katkıda bulunur. (2) Talep artışı, üretimi
ve dolayısıyla belirli oranda yatırımı artırarak yitirilmiş bulunan büyüme
ivmesini geri getirebilir. Böylece ekonomide düşen büyüme oranı yeniden yukarı
yönlenebilir. (3) Büyüme, eğer eski ivmesini yakalamaya başlarsa zaman içinde istihdamda
olumlu gelişmeler görülmeye başlayabilir. Böylece başlangıçtaki işçi çıkarmalar
tersine dönebilir. (4) Tüketim harcamalarında artış olması vergi tahsilatının da artmasına yol açar. Ve eğer asgari ücret artışına kamu desteği sağlanacaksa bu artıştan yararlanılabilir.
Demek ki asgari ücret artışının hem olumsuz hem de olumlu
yanları olacak. Sıralama olarak önce olumsuz etkilerin sonra da olumlu etkilerin
ortaya çıkmasını bekliyorum. Bir kısmı birbiriyle iç içe ortaya çıkacaktır.
İşi olumlu yöne çevirmenin veya olumlu etkileri öne
çıkarmanın bir tek yolu olduğunu düşünüyorum: Yapısal reformlar paketi
açıklamak. Bu paketin şişirme bir paket olmaması, 5 – 6 kritik reformla sınırlı
tutulması gerekir. Ne kadar çok reform sayılırsa gerçekleştirebilme olasılığı o
kadar uzak oluyor. Ve bu reform paketinin takvime bağlanarak açıklanması
gerekir. Eğer beklentilerin olumlu yöne çevrilmesi isteniyorsa tarih vererek
reformları açıklamak çok önemli. Aksi takdirde örneğini çok gördüğümüz kalkınma
planları veya orta vadeli programlardaki vaatler gibi havada kalır. Böyle bir
paketin dış dünyaya da olumlu bir mesaj vereceğini düşünüyorum.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202653 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.