2015 Yılının Reel Faiz Hesabı
2015 yılında tasarruflarını TL mevduat veya tahvile yatıran
Türk tasarruf sahipleri de yabancı yatırımcılar da nominal faizlerin yüksek olmasına
karşın enflasyonun da yüksek olması ve dolayısıyla reel faizin eksi çıkması
sonucu zarar ettiler.
2015 başında banka mevduat faizleri nominal olarak yüzde
9,5, Devlet tahvili faizi (gösterge faiz) yüzde 8 idi. 2015 sonunda enflasyon
yüzde 8,5 oldu. Yılbaşında TL mevduata parasını yatıranlarla Devlet Tahvili
alanların durumu aşağıdaki tabloda yer alıyor.
Mevduat
|
2015 Başı
|
2015 Sonu
|
Nominal Faiz (%)
|
9,5
|
|
Vergi kesintisi (%)
|
12,0
|
|
Net Nominal Faiz (%)
|
8,36
|
|
Enflasyon (%)
|
8,5
|
|
Reel Faiz (%)
|
-0,13
|
|
Tahvil
|
||
Nominal Faiz (%)
|
8,0
|
|
Vergi kesintisi (%)
|
10,0
|
|
Net Nominal Faiz (%)
|
7,2
|
|
Enflasyon (%)
|
8,5
|
|
Reel Faiz (%)
|
-1,20
|
Tabloya göre parasını banka mevduatına 1 yıl vadeli olarak
yatıranlar yüzde 0,13 oranında, parasıyla 1 yıl vadeli Devlet Tahvili almış
olanlar ise yüzde 1,20 oranında eksi reel faiz almış olmaktadır. Buna göre
paralarını mevduata veya tahvile yatıranlar görünürde yüzde 8 oranında faiz
almış gibi görünse de gerçekte eksi reel faiz almış olmaktadır.
Bu kişi yılbaşında 100 TL’si ile Dolar alsa (100 / 2,30 = )
43,5 USD alacaktı. Yılsonunda bunu tekrar TL’ye dönse (43,5 x 2,91=) 126,5
TL’si olacaktı. Vergi de söz konusu olmadan elde ettiği getiri yüzde 26,5
nominal faize denk olacak, bu da yüzde 16,6 oranında bir reel faize denk
olacaktı.
Demek ki yılbaşında parasını TL olarak faize yatıranlar eksi
reel faiz elde ederken parasını Dolara yatıranlar TL olarak önemli oranda artı
reel getiri elde etmişler.
Şimdi benzer analizi yabancı yatırımcı için yapalım.
Bir yabancı yatırımcının 2015 başında Türkiye’ye 200 USD
getirip bunu yılbaşında geçerli 2,30’luk kurla TL’ye çevirdiğini varsayalım. Eğer
böyle yapsaydı bu yatırımcının eline 460 TL geçmiş olacaktı. Bu kişinin eline
geçen paranın yarısını (230 TL) bir yıl vadeyle bankaya mevduat olarak
yatırdığını, yarısıyla da (230 TL) 1 yıl vadeli devlet tahvili aldığını ve bu
plasmanlarından elde ettiği anapara + faizi 2015 sonunda Dolara çevirerek
ülkesine gittiğini düşünelim. Aşağıdaki tablo bu durumu özetliyor.
Mevduat
|
2015 Başı
|
2015 Sonu
|
100 USD
|
230 TL
|
|
Kur
|
2,3
|
2,91
|
Nominal Faiz (%)
|
9,5
|
|
Vergi kesintisi
|
12,0
|
|
Net Nominal Faiz
|
8,36
|
|
Anapara + Faiz (TL)
|
249,2
|
|
Anapara + Faiz (USD)
|
85,6
|
|
Yılbaşı yılsonu farkı
USD
|
-14,4
|
|
Tahvil
|
||
100 USD
|
230 TL
|
|
Kur
|
2,3
|
2,91
|
Nominal Faiz (%)
|
8,0
|
|
Vergi kesintisi (%)
|
0,0
|
|
Net Nominal Faiz (%)
|
8,0
|
|
Anapara + Faiz (TL)
|
248,4
|
|
Anapara + Faiz (USD)
|
85,4
|
|
Yılbaşı yılsonu farkı
USD
|
-14,6
|
Tablonun üst kısmı tahvile yatırılan paranın, alt kısmı da
mevduata yatırılan paranın durumunu ortaya koyuyor. Görüleceği gibi bu yabancı
yatırımcı ilk yatırımından 14,4, ikinci yatırımından 14,6 Dolar olmak üzere
toplam 200 USD’lik yatırımından toplam 29 Dolar zarar ederek ülkesine
dönmüştür.
Parasını TL olarak mevduata ya da tahvile yatıran Türk
tasarrufçu reel faizin ekside kalması nedeniyle kayıpla karşılaşırken parasını
Dolara yatıran Türk tasarrufçu ciddi bir getiri sağlamış, parasını Türkiye’ye getirip
TL mevduata veya tahvile yatıran yabancı yatırımcı ise TL’nin değer kaybının
getiriyi aşması nedeniyle zarar etmiştir.
Türkiye’de yüksek olan nominal (görünürdeki) faizdir. Reel
faiz 2015 yılında eksi olmuştur. Yani parasını TL olarak mevduata veya tahvile
yatıranlar paralarını enflasyona karşı koruyamamıştır.
Not 1: Reel faiz
şu formülle hesaplanmaktadır.
Reel Faiz = [(1 + Net Nominal Faiz) / (1 + Beklenen
Enflasyon)] -1
Not 2: Yabancı
yatırımcıyı Türkiye’deki enflasyon ve dolayısıyla reel faiz ilgilendirmemekte,
kendi ülkesindeki faiz ve reel faiz ilgilendirmektedir. Yabancı yatırımcıyı
ilgilendiren şey TL’nin söz konusu yabancı para karşısındaki değeridir.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202669 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.