Triffin Çelişkisi ve Fed'in Durumu
Belçikalı iktisatçı Robert Triffin, 1960 yılında Bretton
Woods sisteminin sonunda gelip bir açmaza dayanacağını ileri sürdü. O yıllarda
ABD Dolarının karşılığında altın vardı. Bretton Woods sistemi, basılan her 35
Dolar karşılığında ABD Hazine kasalarına 1 Ons altın konulmasını öngörüyordu.
Doların, altın karşılığı basılmaya devam etmesi, altın karşılığı basılmayan diğer
paralar karşısında tercih edilme üstünlüğü sağlıyor ve Dolar rezerv para
konumuna giriyordu. Rezerv para konumunda olduğu için Dolara, ABD içinden
olduğu kadar dış dünyadan da talep vardı. Triffin’e göre cari açık veren ABD,
bu açığı kapatmak için Dolar basıp dünyaya dağıtmaya devam ettikçe insanlar, ABD
hazine kasalarındaki altının bu kadar Doların karşılığını vermeye yetmeyeceğini
düşünecek ve Dolara güven azalacaktı. Cari açığı kapatmak üzere Dolar basmakla
Dolara güven sağlamak arasında oluşan çelişki Triffin Çelişkisi (Paradoksu) adıyla
anılır oldu.
Triffin Çelişkisi, ortaya atıldığı 1960 yılından 1971 yılına
gelinceye kadar daha çok akademik bir tartışma konusu olarak kaldı. ABD, 1960’lar
boyunca Vietnam savaşının yarattığı kamu harcaması artışlarını karşılayabilmek
için daha çok Dolar basarak dünyaya dağıtmaya devam etti. 1971 yılına
gelindiğinde ABD yönetimi, dünyada dolaşan Dolarların altın karşılıklarının ödenemeyeceğini
fark edince Başkan Nixon, Doların altına konvertibilitesini kaldırdı (Nixon
Şoku.) Böylece Dolar da karşılıksız kalmış oldu. Diğer paralar zaten
karşılıksızdı ya da daha doğrusu sabit kur rejimi altında Dolara bağlanmış
oldukları için Dolar üzerinden altın karşılığı taşır gibi bir konumdaydılar.
Doların altın karşılığı iptal edilince bütün paralar aynı duruma geldi ve böylece
Bretton Woods sistemi de tarihe karışmış oldu.
Çin Merkez Bankası Başkanı Zhou Xiaochuan 29 Mart 2009
tarihli ‘Uluslararası Para Sisteminin Reformu’ başlıklı konuşmasında Triffin Çelişkisine
değinerek küresel krizin temelinde yatan meselelerden birisinin piyasadaki
aşırı Dolar bolluğu olduğuna dikkat çekince Triffin Çelişkisi yeniden tartışma gündemine
geldi.
Fed, küresel krizin başlangıcı olarak kabul edilen 2008
yılından başlayarak 2014 yılı son çeyreğine kadar parasal genişleme (QE) politikası
uyguladı. Bu uygulama sonucunda Fed’in bilanço büyüklüğü yaklaşık 900 milyar
Dolar düzeyinden 4,5 trilyon Dolar düzeyine yükseldi. Yani Fed, bol miktarda
para dağıttı piyasalara. Ne var ki bu aşamaya kadar Triffin Çelişkisi ortaya
çıkmadı. Çünkü bir yandan ABD cari açığı düşerken (2006 yılında GSYH’nın yüzde
6’sından 2015 yılında GSYH’nın yüzde 2,5’ine düştü) bir yandan da Dolar, rezerv
para olarak itibarını artırdı (6 önemli paraya karşı oluşturulmuş bulunan Dolar
Endeksi 2006’da 90 iken bugünlerde 98 düzeyine yükseldi.) Bir başka ifadeyle Doların
bollaşması hem ABD cari açığını düşürdü hem de Doların itibarını yükseltti. Özetle
Triffin Çelişkisi değil tam tersine pozitif bir ilişki ortaya çıktı.
Buna karşın Fed, bu pozitif ilişkinin böyle devam edeceği
konusunda kuşkulu olsa gerek ki pozitif ilişkinin çelişkiye dönüşmemesi için parasal
genişlemeyi durdurmakla yetinmeyip faizi de artırmayı planlıyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202687 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.