2015'de Dolar Alanlar Kazandı
TÜİK tarafından açıklanan verilere göre yatırım araçlarının 2015
yılında, yatırımcılarına sağladığı nominal ve reel getirileri aşağıdaki tabloda
sunuyorum (reel getiri hesabı nominal yani görünürdeki getirinin enflasyondan (TÜFE)
arındırılması suretiyle yapılıyor.)
Yatırım Araçları
|
Nominal Getiri (%)
|
Reel Getiri (%)
|
Mevduat faizi (brüt)
|
4,96
|
-3,54
|
BIST 100
|
-12,85
|
-19,91
|
USD
|
27,25
|
16,95
|
Euro
|
12,37
|
3,27
|
Külçe altın
|
13,47
|
4,28
|
DİBS
|
1,37
|
-6,84
|
Önce tablodaki bazı değerleri ekonomi bilimi açısından bir
yatırım aracı olup olmadığı noktasında değerlendirelim.
(1)Ekonomi açısından döviz yani dolar ve euro, yatırım aracı
değildir. Bunların mali yatırım aracı (plasman) olarak kabulü bile
tartışmalıdır. Bunların tasarruf olarak kabul edilebilmesi için banka veya
benzeri kuruluşlara yatırılarak oradan yatırımcılara kullandırılabilir durumda
olması gerekir. (2) BIST 100 başlığı altında toplanmış bulunan hisse senetleri
ekonomi bilimi açısından mali yatırım (plasman) olarak kabul edilir. (3) Külçe
altın, ekonomi biliminde atıl (işe yaramaz) yatırım olarak değerlendirilir.
Evde veya banka kasasında saklanan altının ekonomiye hiçbir yararı yoktur. Tek
yararı; satın alındığında kuyumcuya ödenen paranın, bir bölümünün kuyumcu
tarafından harcanması sonucu ekonomiye canlılık katmasıdır. (4) Devlet Tahvilleri
ve Hazine Bonolarının kısaltması olan DİBS de hisse senetleri gibi bir mali
yatırım aracı olarak kabul edilir.
Şimdi tabloya bakarak 2015’in finansal yatırım ve tasarruf
getirilerini değerlendirelim:
(1) En çok kazandıran dolar olmuş. Bu bloğu izleyenler 2015
yılı boyunca defalarca burada doların yıl içinde inişler ve çıkışlar
yaşayacağını ama genel eğilimin çıkış yönünde olacağını tahmin ettiğimi ve
yazdığımı hatırlayacaklardır.
(2) En çok
kaybettiren BIST 100 endeksi yani hisse senedi mali yatırımı olmuş. 2015 yılı
boyunca yaşanan siyasal dalgalanmaları, artan jeopolitik riskleri, Türkiye’nin
komşularıyla ilişkilerindeki bozulmaları, Fed’in faizle ilgili kararının
yarattığı baskıyı ve faizlerin yukarı seyrini göz önüne getirdiğimizde bu gelişmenin
sürpriz olmadığını çok açık olarak görebiliriz. Buna karşılık BIST 100
endeksinin bir toplu ortalamayı yansıttığını, hisse senetleri arasında
kazandıranların da olduğunu dikkate almak gerekiyor.
(3) Altın, dolardaki artış nedeniyle kazandırmış görünüyor. 2015’e
1.180 USD/Ons fiyatıyla başlayan altın yılı 1.062 USD/Ons fiyatıyla bitirdi.
Buna karşılık 2015 yılına başlarken 90,5 TL olan altının gram fiyatı, 2015 yılı
sonunda 99,6 TL’ye yükseldi. Altının fiyatı düştüğü halde doların değer
kazanmasının yansımasıyla TL/Gram fiyatı artmış bulunuyor. Eğer dolardaki artış
olmasaydı altın ciddi biçimde kaybettiren bir araç konumunda olacaktı. Bu
durumda yılbaşında parasını dolara yatıranlar, altına yatıranlardan çok daha
kazançlı çıkmış bulunuyorlar.
(4) DİBS ve mevduat yatırımcıları da enflasyon karşısında
kayba uğramış görünüyorlar. Bu da bize yabancıların son dönemde ellerindeki
DİBS’leri satarak kendi ülkelerindeki yatırım araçlarına dönmelerinin
nedenlerinden birisinin bu negatif gelişme olduğunu gösteriyor. Burada
faizlerin brüt yani vergi öncesi getirisinin alındığını dikkate alır ve vergiyi
düşerek hesaplama yaparsak aslında kayıp daha yüksek çıkar.
(5) Euro’yu tercih edenler enflasyondan arındırılmış anlamda
reel getiri elde etmiş görünüyorlar. Ne var ki bu getiri dolar getirisinin
yanında beşte bir gibi düşük bir oranda kalmış bulunuyor.
Tablodaki dolar ve euro gelişmesine başka bir gözle bakarsak
farklı bir şey daha görebiliyoruz. Dolar, 2015 yılında, TL’ye karşı reel olarak
euronun kazandığından çok daha fazla değer kazanmış durumda. Üretim maliyetlerimizin
ağırlığının dolar, gelirlerimizin ağırlığının euro olduğunu dikkate alarak dolar
ile euroyu karşılaştırdığımızda 2015 yılında ihracatımızda niçin düşüş yaşadığımızı
da anlayabiliyoruz.
Tablonun gösterdiği bir başka önemli konu da hakkında kıyametler
koparılan faiz getirisinin 2015 yılında reel olarak ekside kaldığı konusudur.
Yani parasını bankaya ya da DİBS’e yatıran kişiler 2015 yılı sonunda
enflasyondan arındırılmış olarak bakıldığında faiz almamış, üste para vermiş
görünüyorlar. Her yerde sıfır faiz varken bizde hala faiz yüksek gibi görünüyor
ama enflasyondan arındırarak baktığımızda bizde faiz negatif çıkıyor. Türkiye’de
tasarrufların niçin artmadığını araştıranların bu konuya da bakmasında yarar
olduğunu düşünüyorum.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202677 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.