2016'ya Kötü Başladık
İlk aşaması ABD krizi, ikinci aşaması Avrupa krizi olan
küresel krizin üçüncü aşamasının gelişme yolundaki ülkeler krizi olacağını uzun
bir süredir anlatıyorum. Buna karşılık 2016 yılı tahminlerimi iyimser
beklentiler üzerine kurarak sizlerle paylaşmıştım. Ne var ki yıla başlangıçtaki
gelişmeler, bırakın tahminleri, varsayımların da tutmayabileceğini daha ilk
haftadan gösterdi.
Dört gelişme iyimser beklentileri 2016’ya girişten
başlayarak ters yüz etti. İlk olumsuz gelişme Suudi Arabistan’ın İranlı bir Şii
din adamını idam etmesiyle başlayan gerginliğin ortadoğuda zaten var olan
gerginliği en üst düzeye tırmandırması oldu. İkinci olumsuz etki Çin Merkez
Bankası’nın, giderek düşen ihracatı destekleyebilmek için Yuan’ın değerini
düşürmesi şeklinde geldi. Bu gelişme kur savaşlarının giderek sertleşeceğini
gösteriyor. Üçüncü olumsuz gelişme Kuzey Kore’nin hidrojen bombası denemesiyle
ortaya çıktı. Bu deneme, dünyada yeni bir soğuk savaşın daha yaygın bir alanda
ortaya çıkabileceğini gösteren bir gelişme olarak piyasaları rahatsız etti. Bu
üç olumsuz dış gelişme yılın daha başında dünya piyasalarını alt üst etti.
Türkiye bu dış olumsuzluklara iç olumsuzlukları da ekleyince yılın ilk
haftasındaki durumdan en kötü etkilenen ekonomi oldu. Öncelikle enflasyonun
2015 yılını yüzde 9’a yakın bir oranda tamamlaması, ekonomide 2016 yılına dönük
toparlanma beklentilerinin biraz sarsılmasına yol açtı. Bu sarsılma iki nedene
dayanıyor: (1) Bu yükseklikteki bir enflasyon oranının 2016 yılında
düşürülemeyeceği iki hanelere gideceği endişesinin artması. (2) Merkez
Bankası’nın elinin serbest olmadığının daha net biçimde görülmesi. AKP’nin,
anayasa değişikliğini büyük ölçüde başkanlık meselesiyle iç içe götürme
çabasına muhalefetin verdiği olumsuz tepki de siyasette uzlaşmanın mümkün
olmayacağı beklentisine yol açtı. Bunlara ek olarak Türkiye’nin Ortadoğu
gerginliğinde taraf olması piyasaların gerilmesinde etkili oldu.
Yılın ilk haftasında ABD cephesinden biri olumlu biri
olumsuz iki veri geldi. Olumlu veri özel sektör istihdamında beklenenin
üzerindeki artış, olumsuz veri ise ISM imalat endeksinde beklentiden fazla
düşüş görülmesiydi. ABD’den gelen verilerin birbirini nötralize ettiğini düşünürsek
piyasaları etkileyen asıl etkenlerin yukarıda değindiklerimiz olduğunu kabul
etmek gerekiyor.
2015 yılında TL, Dolara karşı yüzde 24,5 ve Euro’ya karşı
yüzde 3,9 değer kaybetti. Bu, maliyet ağırlığı Dolar, gelir ağırlığı Euro ile
olan ihracatçı için en kötü senaryoydu. Nitekim bu gelişme 2015 yılında
ihracatın yüzde 10 dolayında gerilemesiyle sonuçlandı. Türkiye’nin riskleri
(CDS primi) 2015 yılında yüzde 18’e yakın arttı. Buna karşılık Merkez
Bankasının ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti 2014 yılına göre 2015 yılında yüzde
2,8 ucuzladı. Yani Merkez Bankası, faizi artırması gereken bir yılda faiz
düşürmüş oldu.
2016 yılının ilk haftasında TL, Dolara karşı yüzde 3,4 ve
Euro’ya karşı yüzde 2,8 değer kaybetti. İhracatçı için kötü senaryo 2016’nın
ilk haftasında devam ediyor. CDS primine bakacak olursak sadece 4 günde yüzde
6,6’lık bir risk artışıyla karşı karşıya olduğumuzu görüyoruz. Altının gram
fiyatı yüzde 5,4 yükselerek artış kervanına katılmış durumda. Buna karşılık
Merkez Bankasının piyasayı fonlama faizi olarak kabul ettiğimiz ağırlıklı
ortalama fonlama maliyeti yüzde 8,77’yi gösteriyor.
Bu aşamadaki kritik soru: ‘Bu durum devam ederse gidişi
tersine çevirmek mümkün olabilir mi?’ şeklindedir. Gerekeni yapamayan bir
Merkez Bankası, ekonomi yangın yerine dönmek üzereyken başka konulara
yoğunlaşan bir iç siyaset yaklaşımı ve ortadoğudaki kavgada arabulucu olacak
yerde, taraf tutmaya yönelen bir dış politika yaklaşımıyla bu soruya olumlu
yanıt vermek kolay görünmüyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202691 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.