Koridordaki Yılan
Merkez Bankaları, bankalara,
normal koşullarda, kısa vadeli (1 gece ile 1 ay arasında değişen vadelerde)
borç verirler. Çünkü Merkez Bankalarının
amacı ve görevi; bankaların fon ihtiyacını sürekli olarak karşılamak değil,
onların karşılaştıkları geçici likidite sıkıntılarını gidermek ve bu yolla
piyasada ortaya çıkabilecek olumsuzlukları önlemektir.
Merkez Bankası’nın bankalara yukarıdaki
açıklamaya uygun olarak kısa vadeli borç verirken kullandığı iki araç var: (1)
Yüzde 7,5 faizli haftalık repo ihalesi, (2) Yüzde 10,75 faizli gecelik fonlama.
Bu iki faiz, Merkez Bankasının bankalara borç verirken uygulayabileceği faizler
için alt (yüzde 7,5) ve üst (faizi yüzde 10,75) limitleri gösteriyor. Buna faiz
koridoru deniyor. Aşağıdaki şekilde üst limit olan kırmızı çizgi gecelik
fonlama faizini (MBGF), alt limit olan yeşil çizgi haftalık repo ihalesi
faizini (MBPF), bunların arasındaki alan da borç vermede geçerli faiz
koridorunu gösteriyor.
Merkez Bankası’nın bu iki aracı
kullanarak bankalara verdiği borçların ortalama maliyetini bulmak için bunların
verilen borç miktarıyla ağırlıklandırılmış ortalamasını almak gerekiyor.
Diyelim ki Merkez Bankası’nın haftalık repo ihalesiyle verdiği borç miktarı 100
TL, gecelik fonlama yoluyla verdiği borç da 100 TL ise ağırlıklı ortalama faizi
şöyle hesaplayabiliriz: [(100x0,075)+(100x0,1075)] / 2 = 9,125 yani
yüzde 9,125. Bu faize TCMB Ağırlıklı Ortalama
Fonlama Maliyeti adı veriliyor. Yukarıdaki şekilde bu maliyet mavi çizgiyle (OFM)
gösteriliyor.
Bir
grup ülkenin para birimlerini birbirlerine yakın tutabilmek için paralarının
arasındaki dalgalanmayı alt ve üst limitleri olan bir bant içinde yönetmeleri olgusuna
‘tüneldeki yılan’ deniyor. Bu sistem bazı Avrupa ülkeleri tarafından Avrupa
Para Sisteminin 1979’da kabulünden önce ‘Avrupa Yılanı’ adı altında
uygulanmıştır. Buradan esinlenerek TCMB Ağırlıklı Ortalama Fonlama
Maliyeti de bir çeşit ‘koridordaki yılan’ olarak adlandırılabilir.
TCMB Ağırlıklı Ortalama Fonlama
Maliyetinin yani mavi çizginin yeşil çizgiye yaklaşması TL’nin satın alma
gücünün artması yani enflasyonun düşmesi ve yabancı para birimleri karşısında
değer kazanmasıyla ortaya çıkıyor. Buna karşılık kırmızı çizgiye yaklaşması
TL’nin satın alma gücünün düşmesi ve yabancı para birimleri karşısında değer
kaybetmesiyle oluyor.
Şubat ayında enflasyonda düşüş
görüldü. Bundan daha önemlisi baz etkisinin (yani geçen yılın Mart ve Nisan
aylarındaki enflasyonun yüksekliğinin) de etkisiyle önümüzdeki birkaç ay
enflasyonda düşüş olacağı beklentisi oluştu. Buna ek olarak Fed’in faiz
artışlarını daha ileri tarihlere erteleyeceği görüşünün ağırlık kazanması
sonucu sermaye akımlarının yeniden gelişmekte olan ekonomilere yönlenmesi
sonucu diğer gelişmekte olan ülke paralarında olduğu gibi TL de, rezerv
paralara karşı değer kazanmaya başladı. Bu iki olumlu etki TCMB Ağırlıklı
Ortalama Fonlama Maliyetinin düşmesine yol açtı. Bu gelişmeyi yukarıdaki
grafikten izleyebiliyoruz. 15 gün öncesine kadar başını koridorun tavanına
dikmiş olan koridordaki yılan son dönemde başını koridorun tabanına eğmiş
görünüyor.
Enflasyon, yalnızca içerideki
gelişmelerden değil özellikle bizim gibi, yüksek ithalat yapan ve üretimi
önemli oranda ithalata dayanan, ülkelerde kur gelişmelerinden de etkileniyor.
Dolayısıyla enflasyonu iç gelişmeler ve kur değişimlerine bağlamak yanlış
olmaz.
Demek ki neymiş? Enflasyondaki
artış faizin yükselmesinin de nedeniymiş. Tersi değil.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026145 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.