İktisatçılar Üçe Ayrılır
İktisatçılar üçe ayrılır: 1) Ekonomi
okumuş olanlar, 2) Ekonomiyi bilimsel düzeyde değerlendirip, sindirmiş olanlar,
3) İktisatçıymış gibi yapanlar. Bu üç grup içinde en kalabalık olanlar üçüncü
gruptakilerdir. İktisatçıymış gibi yapmanın pek bir zararı ya da bedeli yoktur.
Örneğin mühendismiş ya da doktormuş gibi yapamazsınız. Gelip size bir binanın
statik hesabının nasıl yapılması gerektiğini ya da safrakesesi iltihabının
nasıl iyileşeceğini sorarlarsa altından kalkamayabilirsiniz. Ama iktisatçıymış
gibi yaparsanız ve size örneğin “enflasyon nasıl düşer” diye sorarlarsa
vereceğiniz cevap, birinci gruptakilerle inanılmaz benzerlikler gösterebilir.
Aynı soruyu ikinci gruptakilere sorarsanız alacağınız cevap hem öteki iki
gruptakilere pek benzemeyebilir hem de sizi hiç tatmin etmeyebilir. Çünkü
ikinci gruptakilerin kafası karışıktır. Çünkü işin özü karışıktır. İktisatta
her sorunun mutlak doğru yanıtı yoktur. İnsanın işin merkezinde olduğu sosyal
bilimlerde kesinlik olmaz. O nedenle ikinci gruptakiler size enflasyonu
düşürmek için öyle şeyler anlatırlar ki şaşar kalırsınız.
İktisatçılar çeşitli konularda tahmin yaparlar. Bu tahminleri yaparken en az
bunlar kadar önemli olmak üzere birtakım varsayımlarda bulunurlar. Çünkü bu
tahminler genellikle birtakım modellere dayanır ve modelin sonuç verebilmesi
için modellerin bazı parametreleri sabit alması gerekir. İşte o sabitler
varsayımları oluşturur. Örneğin enflasyon ile ilgili bir tahminde bulunulurken
"erken seçim olmayacak" biçiminde bir varsayım yapılabilir. Bunun
nedeni geçmiş deneyimlerden hareketle seçimlerin kamu giderlerinin ve
dolayısıyla enflasyonun yükselmesine yol açtığının bilinmesidir. İktisatçı
olmayanlar da çeşitli konularda tahmin yaparlar. Bunların tahminleri herhangi
bir modele dayanmadığı için altında varsayım yoktur. Tutmazsa kimse hatırlamaz,
ama tutarsa bu, tahmini yapanın iktisatçı olduğunu değil olsa olsa ya falcı ya
da şanslı olduğunu gösterir. Bana sorarsanız falcılık, iktisatçılıktan daha iyi
bir iştir. Çünkü iktisatçıların tahminlerini dinleyen ya da okuyanlar, o
tahminlerin altında yatan varsayımlarla hiç ilgilenmezler ve sonradan da
hatırlamazlar. Dolayısıyla tahminden önce birtakım varsayımlar sıralayarak
insanın canını sıkan adam olmaktansa doğrudan tahmin yapıp tutturan falcı konumunda
olmak çok daha fazla itibar sağlar.
İktisatçıları sınıflandırmak kolay gibi görünse de iki iktisatçı yan yana geldiğinde aynı konuda üç farklı yorum çıktığı için bu o kadar da kolay bir iş değildir.
Not: Bu yazı ilk kez 3 Mayıs 1998 günü Yüzyıl'da yazdığım aynı
başlıklı yazımın güncellenip düzeltilmiş şeklidir.
Felsefe konusunda
Aşil'in Topuğu31 Ekim 2026Siyasetin Sınırları: Güç Nerede Durmalı11 Ekim 2026Liyakat Yoksa Umut da Yoktur23 Ağustos 2026Devlet Neden Bozulur? Osmanlı Devlet Adamlarının Yanıtları14 Ağustos 2026142 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.