ABD Hazinesini Kim Finanse Ediyor?
ABD Hazinesi’nin Mart 2016
itibariyle toplam borç stoku yaklaşık olarak 19,2 trilyon USD. Bunun yaklaşık 13,9
trilyon doları kişilere, kurumlara ve yabancılara, yaklaşık 5,3 trilyon USD’lik
bölümü de federal yönetimlere, belediyelere vb ABD’li kamu kurumlarına ait
bulunuyor (Kaynak: https://www.fiscal.treasury.gov/fsreports/rpt/mthTreasStmt/mts0316.pdf.)
Mart 2016 itibariyle ABD Hazinesi’nin
tahvillerini ellerinde bulunduran yabancı ülkeleri ve ellerindeki ABD tahvillerinin
tutarını aşağıdaki tabloda özetle gösterelim (milyar USD.) (Kaynak: http://ticdata.treasury.gov/Publish/mfh.txt)
Ülke
|
Mart 2016
|
Mart 2015
|
Fark
|
Çin
|
1.245
|
1.261
|
-16
|
Japonya
|
1.137
|
1.225
|
-88
|
Cayman Adaları
|
265
|
202
|
63
|
İrlanda
|
264
|
214
|
50
|
Brezilya
|
246
|
262
|
-16
|
İsviçre
|
230
|
212
|
18
|
İngiltere
|
228
|
190
|
38
|
Lüksemburg
|
221
|
177
|
44
|
Hong Kong
|
200
|
181
|
19
|
Tayvan
|
182
|
168
|
14
|
Belçika
|
154
|
253
|
-99
|
Hindistan
|
119
|
108
|
11
|
Suudi Arabistan
|
117
|
103
|
14
|
Singapur
|
113
|
111
|
2
|
Almanya
|
90
|
72
|
18
|
Rusya
|
86
|
70
|
16
|
Kore
|
84
|
67
|
17
|
Kanada
|
82
|
73
|
9
|
Norveç
|
72
|
72
|
0
|
Meksika
|
72
|
85
|
-13
|
Fransa
|
69
|
80
|
-11
|
Bermuda
|
63
|
52
|
11
|
BAE
|
63
|
80
|
-17
|
Türkiye
|
53
|
76
|
-23
|
Diğer Ülkeler
|
832
|
779
|
53
|
Toplam
|
6.287
|
6.173
|
114
|
Kamu kurumlarında
|
4.071
|
4.139
|
-68
|
Kısa vadeli (T Bills)
|
303
|
365
|
-62
|
Uzun vadeli (G. Bonds)
|
3.768
|
3.774
|
-6
|
Tabloya göre ABD Hazinesinin
çıkardığı 19,2 trilyon USD’lik tahvil ve bononun 6,3 trilyon USD’lik bölümünü
yabancı devletler satın almış. Bu miktarın yaklaşık 4,1 trilyon USD’lik bölümü bu
ülkelerin, başta merkez bankaları olmak üzere, kamu kurumlarında bulunuyor.
ABD Hazinesini finanse eden
yabancı devletler sıralamasında 1 numarada yer alan Çin, altın dahil olmak
üzere sahip olduğu yaklaşık 3.2 trilyon USD’lik rezervin 1,2 trilyon USD’lik
bölümünü (yaklaşık yüzde 38’ini) ABD tahvili olarak tutuyor. Çin, geçen
yıllarda, Yuan’ı dalgalanmaya bırakmasını söyleyen ABD’yi, elinde bulundurduğu
USD rezervlerini elden çıkarmakla ve ABD tahvillerini satmakla tehdit etmişti.
1 yıllık süre içinde Çin’in elinde bulundurduğu ABD tahvillerinde sadece 16
milyar USD’lik bir düşüş olmuş görünüyor. Çin’in bir iki yıl içinde Yuan’ı
dalgalanmaya bırakmaya hazırlandığını, bu yönde IMF’ye başvurarak Yuan’ın da
SDR sepetine alınması yönünde istekte bulunduğunu biliyoruz. Çin, Yuan’ı
dalgalanmaya bırakmaya hazırlandığına ve ABD tahvil stokunu elden çıkarmadığına
göre bu kavgayı en azından şimdilik ABD kazanmış görünüyor.
Son dönemde ABD tahvillerini (ve
çeşitli değerleri barındıran varlığa dayalı menkul kıymet ve senetleri) satma
tehdidinde bulunan bir başka ülke de Suudi Arabistan oldu. Suudi Arabistan
yetkilileri, ABD Kongresinde görüşülmekte olan 11 Eylül olaylarında Suudi
Arabistan’ın da rolünün olduğunu vurgulayan yasa Kongreden geçtiği takdirde, ellerinde
bulunan ABD tahvillerini satacaklarını açıkladı. Tabloya göre Suudi Arabistan’ın
elinde 117 milyar USD tutarında ABD tahvil ve bonosu bulunuyor.
Bu değerlendirmeye göre
başlıktaki sorunun yanıtını şöyle verebiliriz: ABD Hazinesinin finansman
ihtiyacının yüzde 39’unu Amerikalı kişiler, şirketler vb, yüzde 28’ini ABD’li
kamu kurumları ve yüzde 33’ünü de yabancılar karşılıyor. Demek ki ABD Hazinesi
borçlanmasının üçte birini yabancılardan yapıyor.
Şimdi gelelim iki önemli soruya
yanıt bulmaya.
(1) Yabancı bir ülkenin merkez
bankası ya da bir kurumu, dünyada bu kadar yüksek faizler varken 2 yıllık kâğıtlar
için yüzde 0,82, 10 yıllık kâğıtlar için yüzde 1,76 faiz oranlarına sahip ABD
tahvillerini niçin alır?
Mesela Türkiye’de 2 yıllık
tahvilin faizi yüzde 9,82, 10 yıllık tahvilin faizi yüzde 10,29 iken Çin ya da
Japonya niçin ABD Hazinesinin tahvilini alır da Türk Hazinesinin tahvilini
almaz? Bu sorunun yanıtı risk meselesinde yatar. Türk Hazine tahvili, ABD
Hazine tahviline göre çok daha yüksek faiz verdiği halde ikincisinin tercih edilme
nedeni Türk tahvilinin çok daha yüksek kur riski ve siyasal, ekonomik risk
taşıyor olmasıdır. Getirisi yüksektir ama riski de yüksektir. Oysa ABD Hazine
tahvilleri bu risklere oldukça uzaktır. Bunda USD’nin dünyanın en yüksek kabul
gören rezerv parası olmasının da etkisi vardır. O nedenle özellikle risk
almaları uygun olmayan merkez bankaları, ellerindeki USD nakitlerle ABD Hazine
tahvillerini alarak para yerine düşük de olsa bir faizi olan tahvilleri rezervlerinde
bulundurma yoluna gitmektedirler.
(2) Çin ya da Suudi Arabistan
ellerindeki ABD tahvillerini satarsa ne olur?
ABD Hazine tahvillerinin bütün
diğer tahviller gibi üzerinde vade tarihi vardır. Vadesi gelmeden bu tahvili
götürmeniz halinde Hazine size bedelini ödemez. Bu tahviller ikincil piyasa
denilen piyasada alım satıma konu olur. Şimdi diyelim ki Suudi Arabistan
elindeki 117 milyar USD tutarındaki tahvili satmak üzere ikincil piyasaya
gitmiş olsun. Tahvil de bir maldır. Bir malın talebi fazlaca değişmezken arzı artarsa
o malın fiyatı düşer. Satılacak miktar büyüdükçe yani arz arttıkça tahvilin
fiyatı düşmeye devam eder. Dolayısıyla Suudi Arabistan bu tahvilleri baştan aldığı
fiyata satarken satış devam ettikçe tahvillerin fiyatı düşer ve dolayısıyla
Suudi Arabistan satın aldığı fiyatın altında satmaya başlayacağı bu
tahvillerden zarar eder.
Tahvil fiyatı düşerken faiz
niçin artar?
Hazine tahvil satarken faizi
teklif verenin belirlemesine yönelik iskontolu satış denilen bir yöntem uygular.
Diyelim ki 100 TL değerindeki tahvili 92 TL’ye aldınız. Bu durumda o tahvilin
faizi ((100 – 92) / 92 =) % 8,7 olur. İkinci elde fazla satış olduğunu ve o
nedenle bu tertip tahvilin fiyatının 90 TL’ye düştüğünü düşünelim. Bu durumda
tahvilin faizi ((100 – 90) / 90=) % 11,1'e yükselmiş olur.
Bu işten kim zarar eder?
Suudi Arabistan elindeki
tahvilleri fiyat düşüşüne aldırmadan satarsa aldığından ucuza satacağı için
zarar eder. Buna karşılık ABD Hazine tahvillerinin ikincil piyasada faizinin
yükselmesi ABD Hazinesinin bundan sonra yapacağı ihalelerde faizin yükselmesine
yol açar. Bu da ABD Hazinesinin daha pahalı borçlanmasına neden olacağı için o
da zarara girer. Özetle söylemek gerekirse Suudi Arabistan böyle bir hamle
yaparsa ‘kazan kazan’ modelinin tersi diyebileceğimiz ‘kaybet kaybet’ durumu
ortaya çıkar. Petrol fiyatının düşmesi nedeniyle oldukça zor durumda olan Suudi
Arabistan’ın, parası rezerv para olan ve sonuçta para basarak borçlarını ödeme
yeteneği olan ABD’ye göre bu ‘kaybet kaybet’ durumunda asıl kaybeden olacağı açıktır.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026149 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.