İlk Çeyrek Performansı ve Geleceğe Bakış
İşsizlik verisi de gelince 2016’nın
ilk çeyrek sonuçları tamamlanmış oldu. Şimdi bunları birlikte ele alıp analize
tabi tutalım.
Önce elimizdeki verileri bir
tabloya dökerek tablo üzerinden bir inceleme yapalım.
Veriler
|
2016
1. Ç.
|
2015
Son Ç.
|
2015
1. Ç.
|
2015
Yıllık
|
GSYH Büyüme Oranı (%)
|
4,8
|
5,7
|
2,5
|
4,0
|
İşsizlik Oranı (%)
|
10,7
|
10,6
|
11,0
|
10,3
|
Bütçe Dengesi (Milyar TL)
|
0,0
|
-9,2
|
-5,4
|
-22,6
|
Cari Denge (Milyar USD)
|
-7,8
|
-7,8
|
-10,6
|
-32,2
|
Enflasyon Oranı (%)
|
0,56
|
0,81
|
0,98
|
0,70
|
Kamu Kes.Borcu (Milyar TL)
|
684
|
678
|
(1) GSYH büyüme oranı, önceki çeyreğe (% 5,7) göre
hız kesmiş görünse de geçen yılın aynı dönemine (% 2,5) ve geçen yılın tümüne
(% 4,0) göre artış sergilemiş bulunuyor. Dünyada krizin devam ettiğini, ihracat
yaptığımız bölgelerin ekonomik sıkıntıda olduğunu düşünürsek bu gelişmeyi
olumlu bir gelişme olarak görebiliriz. Büyümenin itici gücü bu çeyrekte hanehalkı
nihai tüketim harcamalarında görülen yüzde 6,9 oranındaki artıştır. Hanehalkı
nihai tüketim harcamalarının GSYH’da yüzde 70 yer tuttuğunu düşünürsek
büyümenin asıl olarak bu tüketim harcamalarındaki artıştan kaynaklandığını
söylememiz mümkündür. Tüketim harcamalarında görülen bu hızlı artışın temelinde
de asgari ücrette yapılan yüzde 30 oranındaki artış yatmaktadır. Bu konuya henüz
asgari ücret artışı yapılmadan önce aşağıda linkini verdiğim yazımda dikkati
çekmiştim.
(2) Yüzde 10,7’lik işsizlik oranı
hala çok yüksek bir işsizlik oranı olarak kabul edilse ve geçen yılın son
çeyreğine göre pek bir değişme sergilememiş olsa da geçen yılın aynı çeyreğine göre
gerileme göstermiş olması olumludur.
(3) Öteden beri başarılı giden
bütçe dengesi 2016’nın ilk çeyreğinde iyice olumlu bir havaya geçmiştir. İlk
çeyrek 46 milyon TL fazla söz konusudur. Bu sonuç, öncekilerin hepsine göre
önemli bir pozitif sonucu ifade etmektedir.
(4) Cari denge geçen yılın ilk
çeyreğine göre düşüş sergilemesine karşın son çeyreğine göre değişmemiş
görünüyor. Bu da bize büyümedeki toparlanmayla birlikte cari açıktaki
gerilemenin sonuna yaklaşıldığı yolunda bir ipucu veriyor.
(5) Yılın ilk çeyreğindeki
ortalama aylık enflasyon geçen yılın tüm dönemlerindeki ortalamalara göre daha
iyi bir gidişe işaret etmektedir. Bunun temelinde yatan olgunun baz etkisine ek
olarak kurdaki gelişme olduğunu düşünüyorum. Geçen yılın ilk çeyreğinde TL, sepet
kura (½ USD + ½ Euro) karşı yüzde 5 değer kaybetmişken bu yılın ilk çeyreğinde
yüzde 2 değer kazanmış bulunuyor. Bu nedenle enflasyonda gerileme söz konusu
oldu.
(6) Merkezi yönetim borcunda bir artış
söz konusu. Ama bu artışı önemli bir olumsuzluk olarak değerlendirmek bu
aşamada doğru değil.
Özetle söylemek gerekirse ekonominin
ilk çeyrek performansı; küresel krizin etkileri, ihraç alanlarımızdaki durgunluk,
gereksiz ve anlamsız Rusya krizi ve onun yarattığı gelir kayıpları, yaratılan gereksiz
siyasal sıkıntılar, dış politikada yapılan hatalar ve hepsinden önemlisi
yapısal reformların yapılıyor gibi sunulup da yapılmaması gibi çeşitli sıkıntılara
karşın oldukça başarılı görünüyor.
Bu noktada kafa karışıklığı
yaratan bazı noktalara da dikkat çekmekte yarar görüyorum: Türkiye, çok uzun
zamandır hem bütçe açığı vermeden hem de cari açığın düştüğü bir ortamda bu
kadar yüksek bir büyüme oranı yaşamamıştı. Genellikle bizde büyüme ya bütçe
açığının artmasıyla ya da cari açığın artmasıyla ivmelenir. İlk çeyrekte ikisi
de yok. Enflasyonda artış var mı diye bakıyorum orada da tam tersine düşüş var.
Yatırımlar ne yönde gelişmiş diye bakıyorum, o da eksi olmuş. Demek ki büyüme özel
kesimin asgari ücret artışlarına ilişkin ödemelerinin tüketime yansıtılmasından
kaynaklanıyor.
Şimdi de önümüzdeki döneme
bakalım:
(1) Asgari ücret artışının
yarattığı harcama artışı, ilk çeyrekteki kadar olmasa da talebi yukarı itmeye
devam edecek. Bu etki büyüme üzerinde tüketim artışı kaynaklı etki yapmaya
devam edecek. Bu etkiyi azaltacak gelişme zorunlu BES uygulamasına geçilmesi ve
bu nedenle harcamaların düşmesi şeklinde çıkabilir. İlk çeyrekte sanayi üretimi
artışı yüzde 4,8 ile GSYH büyümesine adeta bire bir damgasını vuran gelişme
idi. Buna karşılık ikinci çeyreğin ilk ayında sanayi üretimi artışı yüzde 0,7’ye
gerileyerek ciddi biçimde hız kesmiş görünüyor. Her ne kadar bir aylık
performansa bakarak değerlendirme yapmak doğru olmasa da eğer bu eğilim devam
ederse ikinci çeyrek büyümesi ilk çeyreğin oldukça gerisinde kalabilir.
(2) Önümüzdeki dönemi etkileyecek
temel gelişme TL’nin yabancı paralar karşısındaki durumu olacak. Bu konuda da
en belirleyici etken Fed’in faiz kararı veya sözlü açıklamaları olacak. TL,
rezerv paralara karşı geçen yılki kaybının yarısı kadar bile değer kaybederse bu
gelişme birçok göstergeyi olumsuz biçimde etkileyebilir. Bunların başında
enflasyon geliyor.
(3) Büyümenin hız kesmesi ve TL’nin
hızlı değer kaybetmesi durumu ortaya çıkarsa işsizlikte başlayan olumlu gelişme
de tersine dönebilir.
(4) İlk çeyrekte düşük bir
fazlayla sonuçlanan bütçe dengesi Mayıs ayında önemli bir fazlaya dönüştü. Ocak
– Mayıs döneminde 9 milyar TL’lik bütçe fazlası gerçekleşti. Burada da asgari
ücretin önemli etkisi olduğunu düşünüyorum. Yine yukarıda değindiğim geçen
yılki yazımda da belirttiğim gibi asgari ücret artışı vergi gelirlerinde artışa
yol açarak bütçenin fazla vermesine yol açmış görünüyor.
(5) Cari açığın ikinci yarıdan
itibaren artık küçülmeye devam edemeyeceğini düşünüyorum. Hatta büyüme
performansına bağlı olarak artışa geçeceğini tahmin ediyorum.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202683 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.