Krizler Eskisi Kadar Etkilemiyor
Alışmak; yadırgamaz duruma
gelmek, bir işi tekrarlayarak kolaylıkla yapabilmek, intibak etmek, sürekli
ister olmak, bağlanmak, bağımlılık kazanmak, evcilleşmek, ehlîleşmek gibi
anlamlar taşıyor. Ben burada yadırgamaz duruma gelmek anlamını kullanacağım.
Kriz (buhran, bunalım); bir
mekanizmanın mevcut konumunu ve geleceğini etkileyen beklenmeyen bir anda
ortaya çıkan ve genelde önlem alınmakta geç kalınan olumsuz bir durumu ifade ediyor.
İşletme söz konusu olduğunda kriz, beklenmeyen ve önceden sezilmeyen, hızlı bir
şekilde yanıtlanması ve yönetilmesi gereken, şirketin önleme ve uyum
mekanizmalarını yetersiz hale getirerek, mevcut değerlerini, amaç ve varsayımlarını
tehdit eden gerilim durumu olarak ortaya çıkıyor. Ülke veya genel ekonomi
açısından baktığımızda krizi; güç dönem, bunalım, buhran olarak tanımlayabiliyoruz.
Konu bölgesel veya küresel düzeye geldiğinde ise birden fazla sayıda ülkede
ortaya çıkan bunalımların bütün bir bölgesel ya da küresel sistemi etkilemesi
halinden söz ediyoruz demektir.
Krizleri kaynaklarına göre
finansal krizler, ekonomik krizler, siyasal krizler, sosyal krizler, teknolojik
krizler gibi bir ayrıma tabi tutabiliriz. Ekonomi açısından bakarsak işletme
krizleri, sektör krizleri, ülke krizleri, bölgesel krizler veya küresel krizler
olarak ayrılabilir. Eğer bir şirketin veya ülkenin kendi sorunlarından
kaynaklanan bir krizden söz ediyorsak bunu iç kriz olarak tanımlayabiliriz.
Buna karşılık işletmenin herhangi bir finansal sorunu yokken ülke ekonomisinde
ya da finans sisteminde ortaya çıkan bir krizden etkilenmesi söz konusu olmuşsa
bu işletme açısından bir dış krizdir. Bir ülkenin kriz yaratacak derecede
önemli herhangi bir finansal ya da ekonomik bir sorunu yokken dış dünyada
yaşanan bir krizden etkilenerek krize girmesi halinde ülke için dış krizin
etkisi söz konusu olmuş demektir.
Dünya ekonomisi, küresel krizin
başlangıcı olarak kabul edilen 2008 yılı ortalarından bu yana siyasal, sosyal,
ekonomik ve finansal çalkantılar yaşıyor. Bu kadar çalkantıya karşın
piyasalarda ve ekonomilerde kriz yaratacak bir ortam çıkmıyor. Bu ilginç
gelişmeye yalnızca ekonomi gözlüğüyle bakmanın bizi yanlış yollara götüreceğini
düşünüyorum. Konu daha çok psiko – sosyolojik bir gözlükle bakmayı
gerektiriyor.
Bu gelişmenin iki nedeni olduğu
kanısındayım: İlk olarak çalkantıların çok sayıda ve art arda gelmesinin
yarattığı bir alışkanlık oluşuyor. İkinci olarak da bu alışkanlık insanları boşvermişliğe itiyor. Bu tıpkı deprem ve sonrasında gelen artçı
sarsıntılar gibi. İlk deprem insanlarda büyük korku yaratıyor. Sonra gelen
artçı sarsıntılarda hemen sokaklara fırlıyor insanlar. Artçı sarsıntılar devam
ettikçe insanlar bu duruma alışmaya başlıyor. Peş peşe tekrarlanan olaylar
giderek korkuyu geriye iterek onun yerini bir boşvermişlik tepkisinin almasına
yol açıyor.
Bugün yaşadığımız olgu aşağı
yukarı budur. Türkiye’nin son dönemde karşılaştığı olaylara finansal
piyasalardaki tepkilerle birlikte baktığımızda, bu kadar olayın karşısında
piyasaların ve ekonominin büyük bir direnç gösterdiğini görebiliyoruz. Büyüklüğü
ne olursa olsun tekrarlanan olaylar insanlarda ve piyasalarda önce bir
alışkanlık sonra boşvermişlik tepkisi yaratıyor. Ve bu ikisi bir araya
geldiğinde krizlerin etkisini minimum düzeye indiriyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026199 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.