Fed'in Faiz Artırma Olasılığının Analizi
Gün sonunda nakit açığı bulunan
bankalar, bu açığı kapatabilmek için, nakit fazlası bulunan bankalardan
borçlanıyorlar. Borç veren bankalar, borç alan bankaya bu borç karşılığında
Fed’in belirlediği faiz oranını (Federal Fund’s Rate) geçmemek üzere faiz
uyguluyor. Bu faizin oranı bugün itibariyle yüzde 0,25 ile 0,50 arasında. Bu
faiz, normal koşullarda 6 haftada bir Fed Başkanının başkanlığında toplanan
Federal Açık Piyasa İşlemleri Komitesi (Federal Open Market Committee – FOMC)
tarafından belirleniyor.
Fed, bu faiz
oranını düşürerek veya artırarak ekonomik faaliyetleri etkileyebiliyor. Fed, faiz
oranını düşürdüğünde, bankalar daha ucuza kaynak buldukları için yükümlülük
altına girerek yeni kaynaklar ediniyor ve bunları krediye dönüştürüyorlar.
Böyle bir ortamda ekonomide finansman bollaşıyor ve aktivite artışı
desteklenmiş olduğu için ekonomi canlanıyor. Fed, faiz oranını yükselttiğinde bunun
tersi oluyor. Bu kez bankalar yeni kaynaklar edinip yükümlülüklerini artırmakta
ve dolayısıyla kredi açmakta daha çekingen hale geliyorlar. Bu da ekonomide
ortaya çıkmaya başlayan enflasyonist eğilimleri frenliyor.
ABD ekonomisi üzerinde yapılan
çalışmalara göre Fed’in faiz oranında değişikliğe gitmesinin bütün ekonomi
üzerinde etkili olması 12 – 18 ay arasında bir süre alıyor. Dolayısıyla Fed’in
faiz artırımı konusundaki kararını etkileyecek olan enflasyonun bugünkü düzeyi
değil, gelecek 12 – 18 ay içinde hangi düzeyde olacağı.
Fed’in faiz artırmasına yönelik karar
alması için üç temel göstergeye odaklandığını biliyoruz: (1) İstihdamın artması
ve dolayısıyla işsizlikte azalma (ABD’nin doğal işsizlik oranı yüzde 4,5 – 5,0
olarak kabul ediliyor.) (2) Büyümenin hızlanması (ABD’nin potansiyel büyüme
oranı yüzde 2,5 – 3,0 arasında kabul ediliyor.) (3) Ekonominin raydan çıkarak
enflasyonist baskılar altına girmesinin önlenmesi (enflasyonun yüzde 2’yi
aşması halinde kontrolden çıkabileceği düşünülüyor.)
Şimdi bu üç gösterge açısından eldeki
son verilere göre ABD ekonomisinin nerede olduğuna bakalım (Kaynak: US Treasury, US Bureau of Economic Analysis.)
Yıllar
|
2011
|
2012
|
2013
|
2014
|
2015
|
2016
|
İşsizlik Oranı (%)
|
8,9
|
8,1
|
7,4
|
6,2
|
5,3
|
5,0
|
Büyüme Oranı (%)
|
1,6
|
2,2
|
1,5
|
2,4
|
2,4
|
1,7
|
Enflasyon Oranı (%)
|
3,0
|
1,7
|
1,5
|
0,8
|
0,7
|
1,5
|
Küresel kriz süresince Fed’in
uyguladığı politikalar, işsizliğin düşürülmesi konusunda ciddi bir başarıya
ulaşmış görünüyor. Faiz artırımı aşamasında acele karar almamak için biraz daha
ayrıntılara bakıldığını ve işsizlik başvuruları, ücret artışları gibi konuların
da dikkate alındığına değinmek gerekir.
Tabloya bakınca ABD’de ekonominin
önemli göstergelerinden birisi olan büyüme oranının inişler ve çıkışlar yaşamış
olduğunu görüyoruz. Bu yılın üçüncü çeyrek büyümesi beklentileri aşarak yüzde
2,9 olarak geldi. Bu oran ABD’nin potansiyel büyüme oranına işaret ediyor. Bununla birlikte bu oranın devam edip
etmeyeceği henüz net değil.
Fed’in uzun dönemde ulaşmak ve
durmak istediği enflasyon oranı yüzde 2’ler dolayındaki bir enflasyon oranını
işaret ediyor. 18 ay sonrası için tahminler yüzde 2 dolayında bir oranı
gösteriyorsa Fed, faiz artırımına başlayacak. Fed’in elinde çok daha ayrıntılı
veriler ve tahminler olabilir ama kamuoyuna açıklanmış veriler gelişmenin bu
yönde olduğu konusunda henüz net bir görüntü vermiyor.
Sonuç olarak eldeki verilere
bakarak, Fed’in uyguladığı para politikası sonucunda ABD ekonomisinde işsizlik oranında
ideal düzeye yaklaşıldığını, büyüme oranında ekonominin iyiye gidiş içinde
olduğunu, buna karşılık enflasyon oranında henüz frene basılacak düzeyden biraz
uzak olunduğunu söyleyebiliriz. Bununla birlikte faizle ilgili olarak alınacak
kararın etkisini 12 – 18 ayda göstereceğini dikkate alırsak Fed’in asıl ilgi
noktasının 18 ay içinde enflasyonun nasıl bir hareket izleyeceği olduğunu kabul
etmemiz gerekir. Fed, 18 ay içinde enflasyonun yüzde 2’ye gideceğini görmüş ve
faizi artırma kararını alma aşamasına gelmişse Aralık ayında faiz artırımı
olasılığı yüksek demektir.
Buraya kadar Fed’in baktığı
göstergeleri eldeki veriler açısından objektif bir bakış açısıyla
değerlendirmeye çalıştım. Bu aşamada eldeki bu verilere göre oluşmuş olan son piyasa
beklentilerine baktığımızda şöyle bir tablo ile karşılaşıyoruz (2,3,ve 4.
Sütunlar 0,25, 0,50 ve 0,50’den daha fazla oranda artış bekleyenlerin yüzdesini
gösteriyor.) (Kaynak: CME Group, FedWatch Tool, http://www.cmegroup.com/trading/interest-rates/countdown-to-fomc.html):
Fed/FOMC Toplantı Tarihi
|
0,25 (%)
|
0,50 (%)
|
0,50 üstü (%)
|
2 Kasım 2016
|
8,3
|
0
|
0
|
14 Aralık 2016
|
68,0
|
5,9
|
0
|
1 Şubat 2017
|
65,5
|
9,6
|
0,4
|
15 Mart 2017
|
61,8
|
14,6
|
1,2
|
Tablodan görüleceği gibi Aralık
toplantısında Fed’in faiz oranını 0,25 puan artırarak 0,50 – 0,75 aralığına
çekmesini bekleyenlerin oranı yüzde 68’dir. Sonraki aylar için beklenti biraz
daha düşüktür. Buna karşılık sonraki aylara ilişkin beklentilerin Aralık’ta
alınacak karara göre yeniden şekilleneceğini gözden kaçırmamak gerekir.
Buraya kadar ortaya koymaya
çalıştığım veriler ve beklentiler, Fed’in Aralık ayında faiz artışına
gitmesinin yüksek bir olasılık olduğunu ortaya koyuyor. İktisatçının görevi, karar
alıcılara eldeki verilere göre bir analiz sunmaktan ibarettir. Ben de bunu
yapmaya çalıştım. Bundan ötesi karar alıcıların işi.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026168 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.