OVP ve IMF Tahminlerine Tutarlılık Analizi
Göstergeler
Önümüzdeki üç yıla yol gösterecek
makroekonomik tahminleri içeren Orta Vadeli Program (2017 – 2019) ve IMF’nin
Dünya Ekonomik Görünümü Raporu (IMF WEO Ekim 2016) aynı gün açıklandı. Her iki
belgede de 2017’den sonraki yıllara ilişkin tahminler de yer almakla birlikte
küresel krizin devam ettiği ve oynaklığın çok yüksek olduğu böyle bir ortamda bu
tahminler çok anlam taşımadığı için sadece 2016 ve 2017 tahminlerini ele
alacağım. Buna göre her iki belgede yer alan başlıca göstergeleri ayrı bölümler
halinde aşağıdaki tabloda sunuyorum.
|
OVP (2017 – 2019)
|
2016
|
2017
|
|
GSYH (Milyar
TL)
|
2.148 (2.207)
|
2.404 (2.489)
|
|
Kişi Başına
Gelir (USD)
|
9.243 (9.364)
|
9.529 (10.030)
|
|
Büyüme (%)
|
3,2 (4,5)
|
4,4 (5,0)
|
|
Enflasyon (%)
|
7,5 (7,5)
|
6,5 (6,0)
|
|
İşsizlik Oranı
(%)
|
10,5 (10,2)
|
10,2 (9,9)
|
|
Bütçe Dengesi
/ GSYH (%)
|
-1,6 (-1,3)
|
-1,9 (-1,0)
|
|
Cari Denge /
GSYH (%)
|
- 4,3 (-3,9)
|
- 4,2 (-3,7)
|
|
|
|
|
|
IMF (Ekim 2016)
|
|
|
|
GSYH (Milyar USD)
|
735,7
|
769,5
|
|
Kişi Başına Gelir (USD)
|
9.317
|
9.647
|
|
Büyüme (%)
|
3,3
|
3,0
|
|
Enflasyon (%)
|
9,1
|
6,2
|
|
İşsizlik Oranı (%)
|
10,2
|
10,2
|
|
Bütçe Dengesi / GSYH (%)
|
-1,9
|
-1,6
|
|
Cari Denge / GSYH (%)
|
-4,4
|
-5,6
|
|
Yatırımlar / GSYH (%)
|
17,4
|
18,2
|
|
Tasarruflar / GSYH (%)
|
13,0
|
12,6
|
Tabloda 2016 verileri Ekim ayı itibariyle
revize tahminleri, 2017 verileri ilk tahminleri, parantez içindeki oranlar da
bir önceki OVP’deki tahminleri gösteriyor.
OVP (2017 -2019) ve IMF WEO (Ekim
2016) ’daki tahminler ve tutarlılık analizi
OVP’de büyüme oranı gerek 2016’da gerekse 2017 için eski tahminlere göre
düşürülmüş bulunuyor. Benzer bir düzenleme IMF WEO’da da söz konusu. Bununla
birlikte IMF WEO’da 2017 için düşüşün devam edeceği OVP’de ise yeniden yükselişe
döneceği tahmini var. Şimdi bu iki tahminin içsel tutarlılığına bakalım.
OVP’ye göre 2016’da yüzde 3,2 olacak olan büyüme 2017’de 4,4’e yükselecek.
Bütçe dengesine baktığımızda 2016’da yüzde 1,6 açık vereceği tahmin edilen
bütçenin 2017 yılında yüzde 1,9’a çıkacağının tahmin edildiğini görüyoruz. 2016
yılının ilk 8 ayında fazla veren bütçenin kalan 4 ayda yüzde 1,6 açık vermesi
için kamu harcamalarının kamu gelirlerinden oldukça fazla artması gerekiyor.
Her iki göstergeye birlikte baktığımızda bütçe açığındaki artışla büyüme
göstergeleri arasında bir tutarlılık olduğunu görüyoruz.
IMF WEO’ya baktığımızda bu kez ters yönde benzer bir tutarlılık bulunuyor. IMF
WEO’ya göre büyüme 2016’da yüzde 3,3’den 2017’de yüzde 3’e gerileyecek. IMF
WEO, bütçe dengesinde de benzer bir gerileme öngörüyor (yüzde - 1,9’dan –
1,6’ya düşüş.) Dolayısıyla burada da büyüme ile bütçe dengesi arasında bir
içsel tutarlılık gözlemliyoruz.
Büyüme ile bütçe dengesi arasında gördüğümüz bu tutarlılık OVP ve IMF
WEO’da işsizlik oranıyla büyüme arasında da görülüyor. OVP’de artan büyüme
oranına düşen işsizlik oranı eşlik ederken IMF WEO’da küçük bir düşüş yaşaması
tahmin edilen büyüme oranına iki yıl arasında değişmeyeceği tahmin edilen
işsizlik oranı eşlik ediyor.
Konu büyüme, enflasyon ve işsizlik oranı tutarlılığına gelince görünüm
değişiyor ve tutarlılıklar kaybolmaya başlıyor. OVP’de büyüme artarken ve
üstelik buna en büyük katkı bütçe açığının artması kanalıyla gelirken enflasyon
düşüyor. Oysa bunun tersi olması lazım. Yani bütçe açıkları artar ve bu yolla
büyüme artarken bunun iç talepte artış ve dolayısıyla enflasyonda yükselme
yaratması gerekir. Bir başka çelişki enflasyondaki düşüşe karşılık işsizlikte
de düşüş olmasında ortaya çıkıyor. Phillips Eğrisi bize tersinin olacağını
anlatır. Gerçi bütün bu analizler normal koşullar için geçerli kabul edilebilir
ve kriz hallerinde istisnalar ortaya çıkabilir ama yine de işin içinde bir
tutarsızlık göze batıyor.
Büyüme, enflasyon ve işsizlik üçgeni çerçevesinde IMF WEO’ya tutarlılık
analizi yapacak olursak bütçe açığında ortaya çıkan daralmanın büyümeyi aşağı
çektiği ve bunun sonucu olarak enflasyonun da düştüğünü görebiliyoruz. Burada
tutarlılığı zedeleyen görünüm ise işsizlik oranının değişmemiş olmasından
kaynaklanıyor.
Cari dengeye baktığımızda OVP’de cari dengenin değişmediğini dolayısıyla
büyümeye esas katkının iç talepten geldiğini görebiliyoruz. Burada bir
tutarsızlık görünmüyor. IMF WEO’da ise cari açıkta 2016’dan 2017’ye önemli
sayılabilecek bir artış görülüyor. Bu artışın IMF WEO göstergeleri açısından
büyümeye olumlu bir katkısı olmadığına göre olsa olsa bütçe açığındaki
gerilemeyi dengeleyerek büyümenin daha fazla düşmesine engel olduğu biçiminde
yorumlanması gerekir.
Yatırımlar ve tasarrufların oranı
IMF WEO’da 2016 yılında yüzde 17,4’e gerilemiş olan yatırımlar / GSYH
oranının 2017’de yüzde 18,2’ye yükselmesi, buna karşılık 2016’da yüzde 13’e
gerilemiş olan tasarruflar / GSYH oranının 2017’de daha da gerileyerek yüzde
12,6’ya gelmesi öngörülüyor.
Yatırımların oranında 0,8 puan artış beklenmesine karşılık büyümenin
gerilemesi tutarlı görünmüyor. Buna karşılık cari açıkta artış tahmin eden IMF
WEO’nun tasarruf yatırım açığında artış öngörmesi tutarlı bulunuyor.
Türkiye’de yatırımlar / GSYH oranı, 2000’ler öncesinde reel faizlerin yüzde
10’lara ulaştığı dönemde yüzde 20’nin üzerindeydi. Reel faizlerin yüzde 1 –
2’lere düştüğü 2000’ler sonrasında ise sürekli gerileyerek yüzde 17’lere kadar
geldi. Benzer biçimde tasarruflar / GSYH oranı 2000’ler öncesinde yüzde 20’ler
dolayındaydı. O da gerileyerek yüzde 13’ün altına geldi. Uygulamaya konulan BES
gibi önlemlere karşın tasarrufların bu kadar düşmesinin nedeni reel faizlerin
sıfırlara yaklaşmış olmasıdır. Yani reel faizin düşmesi yatırımları artırmadığı
gibi tasarrufların da düşmesine neden olarak cari açığı beslemiş ve sonunda
Türkiye dış finansmana bağımlı ve o nedenle de kırılgan bir ekonomi haline
gelmiştir.
Ek: Aşağıda sunduğum tablo 2006 yılından bu
yana yapılan Orta Vadeli Programlardaki hedeflerin tutma durumunu gösteriyor.
OVP Tahminleri
|
2006
|
2007
|
2008
|
2009
|
2010
|
2011
|
2012
|
2013
|
2014
|
2015
|
2016
|
2017
|
2018
|
2019
|
Büyüme
|
||||||||||||||
2006 - 2008
|
5,0
|
5,0
|
5,0
|
|||||||||||
2007 - 2009
|
7,0
|
7,0
|
7,1
|
|||||||||||
2008 - 2010
|
5,5
|
5,7
|
5,7
|
|||||||||||
2009 - 2011
|
5,0
|
5,5
|
6,0
|
|||||||||||
2010 - 2012
|
-6,0
|
3,5
|
4,0
|
5,5
|
||||||||||
2011 - 2013
|
6,8
|
4,5
|
5,0
|
5,5
|
||||||||||
2012 - 2014
|
7,5
|
4,0
|
5,0
|
5,0
|
||||||||||
2013 - 2015
|
3,2
|
4,0
|
5,0
|
5,0
|
||||||||||
2014 - 2016
|
2,2
|
3,6
|
4,0
|
5,0
|
5,0
|
|||||||||
2015 - 2017
|
4,1
|
3,3
|
4,0
|
5,0
|
5,0
|
|||||||||
2016 - 2018
|
2,9
|
4,0
|
4,5
|
5,0
|
5,0
|
|||||||||
Büyüme Tahmin Ortalaması
|
5,0
|
6,0
|
5,8
|
3,0
|
5,4
|
5,5
|
4,0
|
4,4
|
4,0
|
4,5
|
4,8
|
5,0
|
5,0
|
|
Büyüme Gerçekleşmesi
|
6,9
|
4,7
|
0,7
|
-4,8
|
9,2
|
8,8
|
2,2
|
4,2
|
3,0
|
4,0
|
||||
Enflasyon
|
||||||||||||||
2006 - 2008
|
5,0
|
4,0
|
4,0
|
|||||||||||
2007 - 2009
|
4,0
|
4,0
|
--
|
|||||||||||
2008 - 2010
|
4,0
|
4,0
|
--
|
|||||||||||
2009 - 2011
|
7,5
|
6,5
|
5,5
|
|||||||||||
2010 - 2012
|
5,9
|
5,3
|
4,9
|
4,8
|
||||||||||
2011 - 2013
|
7,5
|
5,3
|
5,0
|
4,9
|
||||||||||
2012 - 2014
|
7,8
|
5,2
|
5,0
|
5,0
|
||||||||||
2013 - 2015
|
7,4
|
5,3
|
5,0
|
5,0
|
||||||||||
2014 - 2016
|
6,2
|
6,8
|
5,3
|
5,0
|
5,0
|
|||||||||
2015 - 2017
|
7,4
|
9,4
|
6,3
|
5,0
|
5,0
|
|||||||||
2016 - 2018
|
8,2
|
8,8
|
7,5
|
6,0
|
5,0
|
|||||||||
Enflasyon Tahmin Ortalaması
|
5,0
|
4,0
|
4,0
|
5,8
|
6,4
|
5,9
|
5,7
|
5,9
|
6,6
|
6,3
|
5,8
|
5,5
|
5,0
|
|
Enflasyon Gerçekleşmesi
|
9,6
|
8,4
|
10,1
|
6,8
|
6,4
|
10,5
|
6,2
|
7,4
|
8,2
|
8,8
|
||||
İşsizlik
|
||||||||||||||
2006 - 2008
|
10,0
|
9,8
|
9,6
|
|||||||||||
2007 - 2009
|
10,5
|
10,6
|
10,4
|
|||||||||||
2008 - 2010
|
9,6
|
9,5
|
9,5
|
|||||||||||
2009 - 2011
|
9,8
|
9,7
|
9,7
|
|||||||||||
2010 - 2012
|
14,8
|
14,6
|
14,2
|
13,3
|
||||||||||
2011 - 2013
|
12,2
|
12,0
|
11,7
|
11,4
|
||||||||||
2012 - 2014
|
10,5
|
10,4
|
10,2
|
9,9
|
||||||||||
2013 - 2015
|
9,0
|
8,9
|
8,8
|
8,7
|
||||||||||
2014 - 2016
|
9,2
|
9,5
|
9,4
|
9,2
|
8,9
|
|||||||||
2015 - 2017
|
9,0
|
9,6
|
9,5
|
9,2
|
9,1
|
|||||||||
2016 - 2018
|
9,9
|
10,2
|
10,2
|
9,9
|
9,6
|
|||||||||
İşsizlik Tahmini Ortalaması
|
10,0
|
10,2
|
9,9
|
11,1
|
11,5
|
11,6
|
10,7
|
9,8
|
9,5
|
9,4
|
9,4
|
9,5
|
9,6
|
|
İşsizlik Gerçekleşmesi
|
10,2
|
10,3
|
11,0
|
14,0
|
11,1
|
9,1
|
8,4
|
9,0
|
9,9
|
10,3
|
||||
Bütçe Dengesi
|
||||||||||||||
2006 - 2008
|
||||||||||||||
2007 - 2009
|
||||||||||||||
2008 - 2010
|
||||||||||||||
2009 - 2011
|
-1,4
|
-1,3
|
-1,7
|
|||||||||||
2010 - 2012
|
-6,6
|
-4,9
|
-4,0
|
-3,2
|
||||||||||
2011 - 2013
|
-4,0
|
-2,8
|
-2,4
|
-1,6
|
||||||||||
2012 - 2014
|
-1,7
|
-1,5
|
-1,4
|
-1,0
|
||||||||||
2013 - 2015
|
-2,3
|
-2,2
|
-2,0
|
-1,8
|
||||||||||
2014 - 2016
|
-2,1
|
-1,2
|
-1,9
|
-1,6
|
-1,1
|
|||||||||
2015 - 2017
|
-1,2
|
-1,4
|
-1,1
|
-0,7
|
-0,3
|
|||||||||
2016 - 2018
|
-1,3
|
-1,2
|
-1,3
|
1,0
|
-0,8
|
|||||||||
Bütçe Dengesi Tahmin Ortalama
|
-4,0
|
-3,4
|
-2,6
|
-2,3
|
-1,5
|
-1,5
|
-1,4
|
-1,0
|
0,4
|
-0,8
|
||||
Bütçe Dengesi Gerçekleşmesi
|
-0,5
|
-1,6
|
-1,8
|
-5,5
|
-3,6
|
-1,3
|
-2
|
-1,2
|
-1,3
|
-1,2
|
||||
Cari Denge
|
||||||||||||||
2006 - 2008
|
-4,0
|
-3,5
|
-3,1
|
|||||||||||
2007 - 2009
|
-7,9
|
-7,3
|
-6,6
|
|||||||||||
2008 - 2010
|
-6,4
|
-6,3
|
-6,2
|
|||||||||||
2009 - 2011
|
-6,8
|
-6,8
|
6,5
|
|||||||||||
2010 - 2012
|
-1,8
|
-2,8
|
-3,3
|
-3,9
|
||||||||||
2011 - 2013
|
-5,4
|
-5,4
|
-5,3
|
-5,2
|
||||||||||
2012 - 2014
|
-9,4
|
-8,0
|
-7,5
|
-7,0
|
||||||||||
2013 - 2015
|
-7,3
|
-7,1
|
-6,9
|
-6,5
|
||||||||||
2014 - 2016
|
-6,1
|
-7,1
|
-6,4
|
-5,6
|
-5,2
|
|||||||||
2015 - 2017
|
-7,9
|
-5,7
|
-5,4
|
-5,4
|
-5,2
|
|||||||||
2016 - 2018
|
-5,8
|
-4,4
|
-3,9
|
-3,7
|
-3,5
|
|||||||||
Cari Denge Tahmin Ortalaması
|
-4,0
|
-5,7
|
-5,6
|
-5,4
|
-5,3
|
-2,9
|
-6,1
|
-7,0
|
-6,4
|
-5,5
|
-4,8
|
-4,5
|
-3,5
|
|
Cari Denge Gerçekleşmesi
|
-6,1
|
-5,9
|
-5,7
|
-2,2
|
-6,2
|
-9,7
|
-6,2
|
-7,9
|
-5,8
|
-4,5
|
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202670 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.