Üçüz Açık Çıktı Meydana
Bir ekonomide dengeyi şu
denklemle gösteriyoruz:
(S – I) + (T – G) = (X – M) ya da
(S – I) + (T – G) - (X – M) = 0
S tasarrufları, I yatırımları, T
kamu gelirlerini, G kamu giderlerini X ihracatı, M de ithalatı gösteriyor.
Bu denklemde:
(S – I) özel kesimin dengesini,
(T – G) kamu kesimi dengesini
(kabaca bütçe dengesini),
(X – M) de cari dengeyi
gösteriyor.
Özetle denklemin sol yanı
ekonominin iç dengesini, sağ yanı da dış dengesini veriyor. Denkleme göre bir
ekonomide iç denge dış dengeye eşit olmak zorunda.
Bir ekonomide bu dengelerin üçü
de açık veriyorsa ekonomi üçüz açık, ikisi açık veriyorsa ikiz açık sorunuyla
karşı karşıya demektir.
(T – G) ve (X – M) sürekli (aylık olarak)
ölçmeye konu olduğu buna karşılık (S – I) bu kadar sık ölçülemediği için gözler
daha çok (T – G) ve (X – M) dengeleri üzerinde olur. Yani bütçe açığı ve cari
açık söz konusuysa ikiz açıktan söz edilir.
Türkiye genel olarak üçüz açık
veren bir ekonomi konumunda olmasına karşılık bu yılın ilk 8 ayında bütçe açığı
vermediği için ikiz açık verdi. İlk sekiz ayda durum şöyleydi:
(S – I) + (T – G) = (X – M)
(- 75) + (5) = (- 70)
Buna göre ilk sekiz ayda Türkiye
ekonomisinde özel kesim dengesi ve cari denge açık veriyor, bütçe dengesi ise
fazla veriyordu. Yani ikiz açık söz konusuydu.
Eylül ayında durum değişti. Eylül
ayı itibariyle Türkiye’nin bütçe dengesi aylık olarak 16,9 milyar TL, 9 aylık birikimli
olarak da 12 milyar TL açık verirken, cari açığı da (tahmini olarak) 25 milyar Dolara
(75 milyar TL) yükseldi. Şimdi bu sayıları yerlerine koyalım:
(S – I) + (T – G) = (X – M)
(-63 ) + (- 12,0) = (- 75)
Buna göre ilk dokuz ayın sonuna
Türkiye yeniden üçüz açıklı ekonomik görünümüne geri dönmüş bulunuyor.
Yapısal reform çerçevesindeki en
önemli meselelerden birisi ikiz açıkları dengeye getirmek ya da en azından
sıfıra yaklaştırmaktır. Bunu yapamadığımız sürece ekonominin geleceği ya Fed’e
ya Dolar Endeksine veya AMB’nin parasal genişlemesine ya da hepsine birden
endeksli kalmaya devam edecektir.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026192 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.