İktisatçı Adayına Öğütler
Daha önce birçok kez hem buradaki
yazılarımda hem de kitaplarımda yazdım: Ekonomi okumakla iktisatçı olunmaz. Bu
söz bütün dallar için geçerlidir. Okulda okurken ve okuldan sonra mutlaka ek çaba
gerekir. Ama bu, ekonomi gibi sosyal bilim dalları için çok daha fazla
geçerlidir. Çünkü işin içinde insan vardır. İşin içine insan girdi mi bilimin
evrenselliği kaybolur. Amerikalının yaşamı, anlayışı, eğitimi, kültürü, yaşama
bakışı farklıdır Japon’unki farklı. Tüketim mesela, Almanın tüketim anlayışıyla
Çinlininki başkadır. Tasarruf anlayışları da farklıdır. Ekonomi, bütün bu
farklılıkların ortak yanlarını bularak teori haline dönüştürmeye çabalar. Onun
için ekonomi, sürekli çalışmayı, sürekli analiz yapmayı, farklılıkları
inceleyip ortak sonuçlar çıkarmaya çalışmayı gerektirir.
Bunu yapmaya çalışanlara benim
önerim sürekli yazmaktır. Mesela enflasyon açıklandı diyelim. Hemen
bilgisayarın başına oturup bu konuda bir şeyler yazmak gerekir. İnsan yazarken
eksiklerini görür, analiz yapmayı geliştirir. Sherlock Holmes “Hiçbir şey bir
olayı bir başkasına anlatmaktan daha fazla çözüme yardımcı olamaz” derken bunu
kastediyor. İnsan, kafasının içinde oluşan düşünceleri başkalarına anlatırken,
yazarken eksiklerini görür ve onları gidermeye çabalar. Bu çaba insana analizini
geliştirmesinde yardımcı olur.
Genç bir iktisatçı adayı Ali
Aykan Akşit, benim bu önerilerimi dinlemiş ve kendisine bir blog yapmış. Henüz
az sayıda yazısı var ama benim anlatmak istediklerimi yaşama geçirmeye
başlamış. Bence bu bloğa bir bakın. Blog adresi şöyle: http://aliaykanaskit.blogspot.com.tr/
Ben de aşağı yukarı böyle
başladım bu bloğa. Çok eskiden. O zaman blog yoktu, çünkü internet bile yoktu.
Ben düşüncelerimi, yorumlarımı kâğıda yazmaya başladım. Sadece olayı daha iyi
anlamak, analiz tekniğimi geliştirmek için. O nedenle bu bloğun adı kendime
yazılar oldu. Zamanla yazdıklarımı paylaşır oldum. Sonra gazetede ve dergilerde
köşe yazısı yazmaya başladım. Derken bu bloğa başladım. Bu zaman sürecinde bana
en yararlı olan şey ne gazete ne dergi ama bu blog oldu. Çünkü bu blogda
yazının altına izleyici soruları, yorumları geliyor. Hatta bazen bazı soruları
bana gerek kalmadan başka izleyiciler yanıtlıyor. Ben bu soruları yanıtlarken,
yorumları değerlendirirken çok şey öğrendim. Her şeyden önce iyi bilenle
bilmeyen arasında bir düzey tutturmamda bu yorumlar çok yararlı oldu. O nedenle
kitaplarım ve yazılarım konusunda aldığım birçok olumlu eleştiri arasında en
fazla ortak olanı anlatmak istediğimi basit ve anlaşılır biçimde anlatmak
olduğu şeklindeki değerlendirmedir.
Kendinize izlemeniz gerektiğini
düşündüğünüz 10 temel gösterge seçin (bunun için benim göstergeler tablomdan
yararlanabilirsiniz.) Bunları bir excel dosyasına yerleştirin. Bu veriler
yayınlandığında tablonuza yazın. “Ne gerek var bunlar zaten bir yerlerde var oradan
bakarım” demeyin. Kendi yazdığınız şeyi unutmazsınız. Bir yerde birisi
enflasyon ne kadar diye sorduğunda bunu bilmekte ve yanıtlamakta yarar vardır. Ayrıca
bu tabloları geçmişten başlatın ki grafikler yapma ve olayı grafikle yorumlama
şansınız da olsun.
Tekrarlanan olayları (enflasyon, işsizlik oranı, bütçe
açığı, cari açık gibi) her yayınlandığında gerekli siteden indirip ele alın,
kendi göstergeler tablonuza işleyin ve bu konuda bir sayfalık bir yorum yazın.
Bir sonraki ay bu verinin yenisi yayınlandığında eski notlarınıza bakarak yeni
bir yorum yazın. Bu işi sürekli yaptığınızda olayı sadece yorumlamayıp analiz
de etmeye başladığınız göreceksiniz.
Bu dediklerimi yaparsanız bir
süre sonra olayları izleyen, yorumlayan ve en önemlisi analiz edebilen bir kişi
olabilirsiniz. Kitapları ezberlemek size sınav kazandırabilir ama analiz
yapmanızı sağlamaz. Oysa konuyu ezbere bilenlerin değil analiz yapabilenlerin
çağında yaşıyoruz artık.
Bu önerim yalnızca iktisatçı
adayları için değil, işletmeci, sosyolog, psikolog, finansçı, siyaset bilimci,
maliyeci, muhasebeci, dışticaret uzmanı gibi sosyal bilimlerde eğitim gören
bütün öğrenciler ve hatta mezunlar için geçerlidir. Karşınıza çıkan konuyu ele
kısaca araştırıp analiz etmeye çalışın ve bunları bir yere not edin. Diyelim ki
uluslararası ilişkiler okuyorsunuz ve bugünlerde olduğu gibi Musul meselesi
gündeme geldi. Hemen konuyu araştırmaya başlayın. Musul ne zaman ve nasıl
kaybedildi, devamında neler oldu? Bundan sonra konu üzerine kendi düşünce ve
analizinizi yazın. Bulgularınızı açacağınız bir dosyaya kaydedin. Yarın öbür
gün Musul meselesi gündeme tekrar geldiğinde hemen açıp dosyanızı okuyarak kısa
sürede konunun içine tekrar girmiş olursunuz. Bu ikinci okumada eksik
gördüğünüz yerleri tamamlayın. Birkaç kez bunu yaptıktan sonra Musul meselesi
konusunda kendi görüşlerinizi de içeren ayrıntılı bir dosyanız olmuş olur.
Birçok konuda bunu yaptığınızı düşünürseniz bir süre sonra mesela eski
konuların güncel yansımaları adı altında bir kitap bile yazabilirsiniz.
Onbinlerce İİBF mezunu var. Bu
kadar insanın arasından ezberle sıyrılamazsınız. Mutlaka analiz yeteneğinizi
geliştirmeniz gerekiyor.
İktisatçı adayları için daha
fazla örnek ve öneri benim Ekonomide Analiz (Örnek Olaylar ve Çözüm Yolları)
adlı kitabımda yer alıyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026104 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.