Yellen'den Trump'a
Brexit’den sonra ikinci sürpriz
de ABD seçimlerinde gerçekleşti ve başkanlık seçimini Donald Trump kazandı.
Anketler bir kez daha yanıldı.
Trump’ın Başkanlık yemini ederek
koltuğa oturması 20 Ocak 2017 günü olacak. O tarihe kadar Barack Obama
başkanlık koltuğunda oturmaya devam edecek. Yeni başkan seçildikten sonra
mevcut başkan görevi devredene kadar topal ördek (lame duck) olarak adlandırılıyor.
Yani yetkisi var gibi görünse de etkisi yok.
Bütün dünyada piyasaların seçimin
sonuçlarına tepkisi çok sert oldu. Dolar endeksi (6 önemli, paraya karşı
kurulmuş olan endeks) değer kaybetti. Buna karşılık dış finansmana bağımlı
ülkelerde ters bir etkiyle Dolar yerel paralara karşı değer kazandı. Türk
Lirası da bunlar arasında bulunuyor. TL, sabaha karşı değer kaybı rekor kırdı
ve USD/TL kuru 3,30’ a kadar yükseldi. Sonrasında yavaş yavaş bir sakinleşme eğilimi
ortaya çıktı. Bu tür belirsizlik hallerinde hep görüldüğü gibi altın hızla
değer kazandı ve 1.300 USD/Ons değerini aştı.
Bundan sonra neler olur? En zor
soru bu. Bu tür belirsizlik ortamlarında tahmin yapmak ve yön belirlemek
oldukça zordur. Her ne kadar kaos teoremi, puslu matematik gibi yaklaşımlar bu
alanda yardımcı olabilecek araçlar geliştirmiş olsalar da bunların tam olarak
sonuç verebildiğini söylemek pek mümkün değil. Yine de mevcut bilgi birikimimize
dayalı akıl yürütme yöntemini kullanarak geleceğe ilişkin öngörülerde bulunmaya
çalışalım.
Piyasalar açısından ilk değişecek
şey Fed Başkanı Yellen’in de topal ördek
konumuna düşecek olması. Yellen, muhtemelen görev süresinin sona ereceği 3
Şubat 2018’e kadar olan görevde kalacak. Ama ne olursa olsun bundan böyle artık
dünya Yellen’in değil Trump’ın ne söylediğine bakacak.
Trump’ın seçim kampanyası boyunca
dile getirdiği yaklaşımlardan birisi korumacılıktı. Trump, özellikle Çin’e
karşı verilen dış ticaret açığına vurgu yaparak bunu önleyeceğini söylüyor. Düşüncesini
yaşama geçirirse bu, Çin için iyi bir gelişme olmaz. Çünkü Çin, ihracatının
önemli bir bölümünü ABD’ye yapıyor. Çin, bu hamleye karşılık vererek elindeki
ABD Hazine tahvillerini ve dolarları piyasaya vermeye başlarsa bu kez bir ticaret,
kur ve faiz savaşı çıkar ortaya. Çin krize girerse bu olayın bir küresel kriz
kısır döngüsünü tetiklemesi söz konusu olabilir (bu konudaki yazım: http://www.mahfiegilmez.com/2015/06/kapitalizmin-sonu-mu-geliyor.html.)
Korumacılık eğilimi küresel sistemi sararsa bambaşka sonuçlar karşımıza
çıkabilir. Çünkü kapitalizmin temel kabullerinden birisi, David Ricardo’dan
beri, uluslararası ticaretin herkesin refahını artıracağı yaklaşımıdır. Geçmişe
bakıldığında bu kabulün beklendiği gibi sonuç verdiği görülüyor.
Trump, seçim kampanyası süresince
vergi indirimlerinden ve deregülasyondan da (kuralları gevşetme) söz etti. Bu,
bizi, Reagan ve Thatcher’in bir zamanlar şampiyonluğunu yaptığı arz yönlü
ekonomi yaklaşımına götürür. Bu görüş, vergi oranlarının düşürülmesi,
kuralların gevşetilmesiyle ekonominin daha fazla üretim yapacağını öne sürüyor.
1980’lerden başlayıp 2000’lerin ilk yıllarına kadar devam eden bu uygulama
ahlak kurallarının da gevşemesine yol açtı. Sonuçta 2000’lerin ilk yıllarına
kadar ekonomiler hızla büyüdü, üretim arttı. Ne var ki bu gelişme, sonunda
gelip küresel krizle noktalandı. Şimdi yeniden o politikaya dönmek nasıl bir
maliyet yaratır bilmek mümkün değil.
Türkiye’nin böyle bir ortamda ABD
ile önemli sıkıntılar yaşayacağını sanmıyorum. Buna karşılık Dolardaki hızlı
yükselişin devam etmesi zaten sıkıntıda olan şirketlerimizi daha da sıkıntıya
sokacak. Çünkü biliyoruz ki maliyetler ve finansman büyük ölçüde Dolara dayalı.
Euro’nun da değerlenmesi döviz gelirlerimizin ağırlığının Euro ile olması
açısından olumlu görünüyor ama eğer maliyetler ve borçlar gelirlerden daha yakında
realize oluyorsa bu ağırlığı taşımak zorlaşıyor. O nedenle dış finansmana
ihtiyacımızın artacağı bu ortamda Avrupa Birliği ile ilişkilerimizi hafife
almamakta yarar var. Çünkü ihracatımızın yarıya yakını bu bölgeye gidiyor.
Yıllardan beri yapmamız gereken
yapısal reformları yapmayarak ya da aslında reform olmayan adımları reform gibi
göstererek bugünlere gelmiş bulunuyoruz. Çinli bilgelerin öğüdünü tutup “yazın
temizleseydik yağmur oluklarını” bugün daha rahat bir konumda olacaktık. Şimdi
işimiz daha zor görünüyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026104 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.