Bir Haftada Neler Oldu?
Öncelikle başlıca piyasa
göstergelerinde nasıl değişmeler yaşandığını bir tablo ile gösterelim.
Piyasa Göstergelerindeki
Değişmeler
Piyasa Göstergesi
|
28.11.2016
|
2.12.2016
|
Fark (%)
|
USD / TL Kuru
|
3,4154
|
3,5207
|
3,08
|
Euro / TL Kuru
|
3,6193
|
3,7535
|
3,71
|
Euro / USD Paritesi
|
1,0585
|
1,0661
|
0,72
|
Altın (USD/Ons)
|
1.189
|
1.176
|
-1,12
|
Brent Petrolü (USD/Varil)
|
48,24
|
54,09
|
12,13
|
BIST 100 Endeksi
|
74.990
|
73.391
|
-2,13
|
USD Endeksi
|
101,31
|
100,74
|
-0,56
|
ABD 10 Yıllık Tahvil Faizi (%)
|
2,348
|
2,383
|
1,49
|
CDS Türkiye Primi
|
295
|
308
|
4,41
|
Gösterge Faiz (%)
|
10,62
|
10,93
|
2,92
|
TCMB Ortalama Faizi (%)
|
8,09
|
8,3
|
2,60
|
Tablo bize bu haftanın finansal
piyasalar açısından oldukça çalkantılı geçtiğini gösteriyor. En büyük değişim
Brent petrolün varil fiyatında ortaya çıkmış. Onu Türkiye’nin risk primi (CDS
primi) artışı ve TL’nin Euro ve USD karşısındaki değer kaybı izlemiş.
Dış Etkiler / İç Etkiler
TL, Dolara karşı değer kaybetmeye
başladığında bu kaybın ne kadarının dış, ne kadarının iç etkenlerden
kaynaklandığı sorusu gündeme gelir. Bu ayrımı yapabilmek için dışarıda yaşanan
olaylara ve onların Dolara olan etkilerine baktıktan sonra Dolar endeksi ve
ticaret ağırlıklı Dolar Endeksindeki değişimle TL’nin değer kaybının
karşılaştırmasını yapmak ve ek olarak ABD Hazine tahvillerinin (özellikle de 10
yıllık tahvillerin) faizine bakmak gerekir. Bir de Türkiye ile aynı kategoride
değerlendirilen gelişme yolundaki ülkelerin para birimlerinin Dolara karşı
değer kayıplarıyla TL’nin kaybını karşılaştırarak durumu analiz etmek doğru
olur. Eğer TL, benzer ülke paralarının değer kayıplarından daha fazla bir kayıp
yaşamışsa o zaman bu farkın iç gelişmelerden kaynaklandığı anlaşılır.
Önce bu hafta neler yaşandığını
sıralayalım: ABD’de haftalık işsizlik başvuruları bu yılın Haziran ayından beri
en yüksek düzeyine ulaştı (268 bin başvuru.) Ekim ayında 51,9 olan ABD ISM
endeksi Kasım ayında 53,2’ye yükseldi. Bu gösterge, ABD ekonomisinde canlanma
olduğunun işareti olarak kabul ediliyor. Haftanın son günü gelen istihdam
verileri ABD’de tarım dışı istihdamın Kasım ayında 178 bin kişi arttığını
gösterdi. Bu sayı beklentiye (180 bin) oldukça yakın. Öte yandan yine ABD
istihdam verilerine göre işsizlik oranının Kasım 2016 itibariyle yüzde 4,6’ya
gerilediği ortaya çıktı. Bu oran, ABD ekonomisi için doğal işsizlik oranı olarak
kabul edilen sınırın içinde bulunuyor. Türkiye’de yatırım yapmış olan
yabancılar 21 - 25 Kasım haftasında 11 milyon Dolarlık hisse ve 969 milyon
Dolarlık DİBS sattılar, buna karşılık 25 milyon Dolarlık Özel Sektör Tahvili
aldılar. Bir yandan Avrupa Birliği ile restleşme sürerken bir yandan da
başkanlık sistemi konusunda AKP ile MHP arasında anlaşma sağlanması noktasına
gelindi.
Gelişmelerin TL Üzerinde Yarattığı Etki
Dolar endeksi son bir haftada
yüzde 0,56 oranında değer kaybetmiş bulunuyor. Buna karşılık ABD 10 yıllık
tahvil faizi yüzde 1,49 dolayında artış göstermiş. Bu durumda dış etkenler TL’nin
değer kaybında az da olsa etkili olmuş demektir.
Türkiye’ye benzer konumda
gelişmekte olan ekonomilerin para birimlerinin 28.11. 2016 ile 02.12.2016
dönemini kapsayan bir hafta boyunca USD’ye karşı verdiği tepkiye bakalım. Bu
ekonomiler arasından seçim yaparken Türkiye’nin bulunduğu bölgeden 2 ülke (Çek
Cumhuriyeti ve Polonya), Latin Amerika’dan 2 ülke (Brezilya ve Meksika) ve
Asya’dan 2 ülke (Rusya ve Endonezya) seçtik.
Türkiye
|
Brezilya
|
Meksika
|
G.Afrika
|
Rusya
|
Endonezya
|
Çek. Cum.
|
Polonya
|
TL
|
Real
|
Peso
|
Rand
|
Ruble
|
Rupiah
|
Koruna
|
Zloti
|
-3,08
|
-1,99
|
-0,24
|
-1,97
|
1,40
|
0,15
|
0,41
|
-1,05
|
Bu para birimlerini (TL hariç)
bir sepette toplar ve kayıp ve kazançların ortalamasını alırsak Dolara karşı yüzde
0,47’lik bir ortalama kayıp karşımıza çıkıyor. Oysa aynı haftada TL’nin Dolara
karşı kaybı yüzde 3,08’dir. Yani TL, benzer ekonomilerin para birimlerinden çok
daha fazla değer kaybına uğramış ve dolayısıyla gelişmekte olan ekonomilerin
para birimlerinden negatif olarak ayrışmış bulunmaktadır.
Bu bir haftada Türkiye
ekonomisinde ek bir olumsuzluk yaşanmadığına göre TL’de Dolara karşı görülen
kaybın ağırlıklı nedeninin piyasalarda olumsuz etki yaratan siyasal konular olduğunu
söyleyebiliriz.
Not: Bu yazıda kullanılan
veriler 02.12.2016 Cuma akşamı saat 18,45 itibariyle geçerli olan verilerdir.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026177 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.