İstihdamı Artıralım Derken İşsizlik Oranı Yükselebilir
Tanımlar, Sayılar ve Oranlar
İstihdam anketinin uygulandığı
gün ve önceki hafta içinde kâr karşılığı, yevmiyeli, ücretli ya da ücretsiz
olarak hiç bir işte çalışmamış kişilerden son 4 hafta içinde iş arama
kanallarını kullanmış ve 2 hafta içinde işbaşı yapabilecek durumda bulunan 15 ve
daha yukarı yaştaki kişiler işsiz sayılıyor. 2014 yılı öncesinde iş arama
kriterinde referans dönemi olarak “son 4 hafta” yerine “son 3 ay”
kullanılmaktaydı. Ayrıca, üç ay içinde başlayabileceği bir iş bulmuş ya da
kendi işini kurmuş ancak işe başlamak ya da işbaşı yapmak için çeşitli
eksikliklerini tamamlamak amacıyla bekleyenler de işsiz nüfus kapsamında
sayılıyor. İşsiz sayısının toplam işgücüne bölünmesiyle işsizlik oranı
bulunuyor. Buna literatürde resmi işsizlik oranı deniyor.
Kasım 2016 sonuçlarına göre resmi
olarak işsiz kabul edilenlerin sayısı 3.715 bin ve işsizlik oranı da yüzde
12,1.
Bu işsizlerin dışında bir de
çeşitli nedenlerle bir iş aramayan, ancak iş bulursa 2 hafta içinde işbaşı
yapmaya hazır olduğunu belirtenler var. Bunlar iki grupta toplanıyor: (1) Daha
önce iş aradığı halde iş bulamayan ya da kendi niteliklerine uygun bir iş
bulabileceğine inanmadığı için iş aramayan ancak işbaşı yapmaya hazır olduğunu
belirtenler. (2) Mevsimlik çalışma, ev kadını olma, öğrencilik, irat
sahibi olma, emeklilik ve çalışamaz halde olma gibi nedenlerle iş aramayıp
ancak işbaşı yapmaya hazır olduğunu belirtenler.
Kasım 2016 tarihi itibariyle
2.286 bin kişinin iş aramadığı halde çalışmaya hazır olduğunu görüyoruz. Bir
başka ifadeyle aslında işsiz olan bu 2.286 bin kişi iş aramıyor göründüğü için
işsizler arasında yer almıyor.
Bu durumda Kasım 2016 itibariyle
işsizlerin sayısı (3.715 bin + 2.286 bin =) 6.001 bine yükseliyor. Aynı miktarı
işgücü toplamına da eklememiz gerekiyor. Bu durumda gerçek işgücü toplamı
(30.781 + 2.286 =) 33.067 bine yükseliyor. Buna göre gerçek işsizlik oranı
yüzde 18,1 olarak hesaplanabiliyor [Gerçek İşsizlik Oranı = Gerçek İşsizler /
Gerçek İşgücü Toplamı = (6.001 bin / 33.067 bin) x 100 = 18,1].
İstihdamı Artırmaya Yönelik Önlemler
İşsizlik oranı yükselince
devletin en üst yetkilileri “her işverenin yeni işçi alması” yolunda çağrılar
yapmaya başladılar. İşverenler bu çağrılara olumlu yanıt verdi. Buna ek olarak
hükümet, 2016 yılı sonunda istihdam ettiği çalışan sayısına ek olarak alınacak
her yeni çalışan için, asgari ücretin üzerindeki vergi, sigorta primi vb gibi
yüklerin bir yıl süreyle işsizlik sigortası fonundan ödeneceğine ilişkin bir
düzenleme yaptı. Bu yolla işverenin üzerindeki istihdam yüklerini kaldıracağını
ve bu yolla istihdam artışını ya da bir başka ifadeyle işsizlikle mücadeleyi
destekleyeceğini ilan etti. Bu desteklerle işsiz sayısının ve dolayısıyla ve
işsizlik oranının düşürülmesi hedefleniyor.
Hipotez: Önlemler İstihdamı Artırırken İşsizlik
Oranını da Yükseltebilir
Bu çağrılar ve sunulan maddi
destekler büyük bir olasılıkla işverenlerin istihdamı artırmasına ve
dolayısıyla işsizliğin azalmasına katkı yapacaktır. Buna karşılık bu önlemler
resmi işsizlik oranının da yükselmesine yol açabilir. Bu çelişkili durumun
nasıl ortaya çıkacağını açıklamaya çalışayım.
Sayıları ve oranları bir kez daha
hatırlatayım: Resmi işsiz sayısı 3.715 bin ve resmi işsizlik oranı yüzde 12,1.
Bunlara ek olarak işsizler kategorisinde yer almayan ama iş bulursa çalışmaya
hazır olduğunu beyan eden 2.286 bin kişi var. Yüzde 12,1'lik işsizlik oranı,
işsiz sayısının toplam işgücüne bölünmesiyle bulunuyor (3.715 bin / 30.781
bin.) Devlet, işverenleri yeni işçi almaya teşvik edince iş aramayan ama iş
bulursa çalışmaya hazır olduğunu beyan eden bu 2.286 bin kişinin en azından bir
bölümünün iş imkânlarının açıldığını düşünerek iş başvurusunda bulunabilir. Bu
şekilde başvuruda bulunanlar ‘iş aramayan ama iş bulursa çalışmaya hazır
olduğunu beyan edenler’ kategorisinden çıkarak ‘resmi işsizler’ kategorisine
girerler. Eğer bu hipotezim doğru çıkarsa istihdam çağrıları bir yandan
istihdam edilen sayısını artırırken bir yandan da resmi işsizlik oranının
yükselmesine yol açabilir. Bu durumda yüzde 12,1 olan resmi işsizlik oranı
düşmek bir yana yükselebilir.
Hipotezin Test Edilmesi
Bu hipotezimin doğruluğunu test
edebilmek için istihdam artırıcı çağrıların ve önlemlerin açıklanmaya başladığı
2017 yılının Ocak, Şubat ve sonrasına ilişkin verilerin elimizde olması
gerekiyor. Ne yazık ki eldeki en son istihdam ve işsizlik verisi Kasım 2016’ya
ait. O nedenle bu hipotezimizi test edip de doğru olup olmadığını görebilmemiz
için Ocak, Şubat ve sonraki aylara ilişkin verilerin yayınlanmasını
bekleyeceğiz. Yeni istihdamdaki artışın mı yoksa resmi işsizliğe yeni
kaymalar nedeniyle ortaya çıkacak artışın mı işsizlik oranı üzerinde daha baskın
bir etki yaratacağını zaman ve gelişmeler gösterecek.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026180 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.