GSYH, Büyüme, Oranlar ve Tuhaflıklar
Yeni Seri GSYH ve Büyüme Oranı Üzerine Eleştiriler
TÜİK’in yeni GSYH serisini
açıkladığından bu yana, benim eleştirilerim de dahil olmak üzere birçok
eleştiri, ortaya konuldu. Son olarak 28 Mart 2017 tarihli Cumhuriyet
Gazetesinin Akademi ekinde Yeni Ulusal Gelir Serileri Üzerine Gözlem ve
Değerlendirmeler başlıklı bir makale yayınlandı. Bu makale Türkiye’nin milli
gelir hesapları üzerinde en yetkin iktisatçıları arasında yer alan Tuncer
Bulutay, Korkut Boratav, Oktar Türel, Yavuz Ege, Aşkın Türeli ve Ercan Uygur’un
imzalarını taşıyor. Makalenin yazarları, TÜİK’in yeni milli gelir serisini
oluştururken nerelerde eksikleri olduğunu, nerelerde hatalar yaptığını ve
bunların sonucu olarak sayıların nasıl şişirildiğini ortaya koyuyorlar. Makalede
başka bazı sorunların yanı sıra temel verilerin üretim anketlerinden muhasebe
kayıtlarına, örneğin vergi beyannamelerine kaydırılmasının sakıncası
vurgulanıyor. Bu tür kayıtların, reel ekonomik değişkenlerden kopuk olabileceğine,
ekonomik tanımların yerini idari ve yasal tanımların alabileceğine ve kurallar,
vergiler, tanımlar değiştikçe sonuçların farklılaşabileceğine dikkat çekiliyor.
Üzerinde ciddiyetle durulması gereken eleştiriler var. İşin ilginci yazarlardan
Tuncer Bulutay, Oktar Türel ve Ercan Uygur’un bu yazıda yer alan eleştiri ve
önerilerini makaleden önce bir not şeklinde hazırlayıp, kullanılan yöntemleri ve hesapları gözden geçirmesi için TÜİK’e iletmiş olmalarına karşılık TÜİK’in
bu önerileri dikkate almak yerine olumsuz tepki vermiş olması. Zaten yazarlar
da bu olumsuz tepki üzerine söz konusu görüşlerini kamuoyuyla paylaşmaya karar
vererek bu makaleye dönüştürmüşler. TÜİK, GSYH gibi ekonomiyi ölçmekte son
derecede önemli bir yeri olan bir göstergenin hesaplanma biçimini, yöntemini,
altyapısını değiştirirken bu değişikliğin ayrıntılarını kimseyle paylaşmadı. Her
şey bitip, verileri açıkladıktan sonra gelen yoğun eleştiriler üzerine,
hesaplamanın ve kullanılan yöntemlerin doğruluğunu anlatmak üzere ikna
toplantıları düzenledi. Ne var ki bütün bu sonradan gelen çabalar
iktisatçıların çoğunu ikna edemedi.
Bu uzun girişi yazmamın nedeni
yeni GSYH serisi ve ona dayalı olarak hesaplanan büyüme oranlarına ilişkin değerlendirmelerimin
bu veriler hakkında ikna olduğum anlamına alınmaması gerektiğini, sadece
verileri bu koşullar altında değerlendirdiğimi vurgulamak içindi.
GSYH ve Büyüme Üzerine Değerlendirmeler
2016’nın son verisi olan GSYH
2.590,5 milyar TL (856,8 milyar USD), 2016 büyüme oranı yüzde 2,9, kişi başına
gelir de 10.807 USD olarak açıklandı. TÜİK, bu verilerle birlikte 2016 yılının
2 ve 3. çeyrek verilerini de revize etti. Buna göre 2016 yılı çeyrek büyümeleri
şu görünümü aldı:
Bu verilere bakarak şunları
söylemek mümkün: (1) 2015 yılında yüzde 6,1 büyümüş olan ekonomi, 2016 yılında
yüzde 2,9 büyüyerek ekonominin potansiyel büyümesi olan yüzde 5 düzeyinin
altına düşmüş bulunuyor. (2) Ekonomi, yılın üçüncü çeyreğinde kaybettiği ivmeyi
son çeyrekte yakalamaya başlamış görünüyor. (3) Ekonomi yıllık yüzde 2,9
büyüdüğü halde, TL’nin yaşadığı değer kaybı sonucunda, USD cinsinden GSYH
2015’deki 861,5 milyar USD’lik düzeyden 856,8 milyar USD’lik düzeye gerilemiş,
kişi başına gelir 11.014 USD’den 10.807 USD’ye düşmüş bulunuyor.
Yeni Seriye Göre Grafikler ve
Tablo
GSYH
|
GSYH
|
Büyüme
|
İşsizlik
|
Enflasyon
|
Bütçe Dengesi
|
Cari Denge
|
Dış Borçlar
|
|
Yıl
|
Milyar TL
|
Milyar USD
|
(%)
|
%
|
(TÜFE)
|
(%)
|
%
|
%
|
1998
|
72
|
277
|
-
|
5,9
|
69,7
|
-5,6
|
0,7
|
34,9
|
1999
|
107
|
255
|
-3,4
|
7,7
|
68,8
|
-8,4
|
-0,4
|
40,4
|
2000
|
171
|
271
|
6,6
|
6,5
|
39,0
|
-7,6
|
-3,7
|
43,8
|
2001
|
245
|
199
|
-6,0
|
8,4
|
68,5
|
-11,7
|
1,9
|
57,0
|
2002
|
359
|
238
|
6,4
|
10,8
|
29,8
|
-10,9
|
-0,3
|
54,6
|
2003
|
468
|
312
|
5,6
|
11,0
|
18,4
|
-8,5
|
-2,4
|
46,2
|
2004
|
577
|
403
|
9,6
|
10,8
|
9,3
|
-5,2
|
-3,5
|
39,9
|
2005
|
674
|
499
|
9,0
|
9,5
|
7,7
|
-1,5
|
-4,2
|
34,1
|
2006
|
789
|
548
|
7,1
|
9,0
|
9,6
|
-0,5
|
-5,7
|
37,9
|
2007
|
881
|
677
|
5,0
|
9,2
|
8,4
|
-1,6
|
-5,5
|
36,8
|
2008
|
995
|
663
|
0,8
|
10,0
|
10,1
|
-1,7
|
-5,9
|
42,3
|
2009
|
999
|
645
|
-4,7
|
13,1
|
6,8
|
-5,2
|
-1,8
|
41,6
|
2010
|
1.160
|
748
|
8,5
|
11,1
|
6,4
|
-3,4
|
-6,0
|
39,0
|
2011
|
1.395
|
730
|
11,1
|
9,1
|
10,5
|
-1,2
|
-10,2
|
41,6
|
2012
|
1.570
|
877
|
4,8
|
8,4
|
6,2
|
-1,8
|
-5,5
|
38,8
|
2013
|
1.810
|
952
|
8,5
|
9,0
|
7,4
|
-1,0
|
-6,7
|
40,9
|
2014
|
2.045
|
934
|
5,2
|
9,9
|
8,2
|
-1,1
|
-4,7
|
43,1
|
2015
|
2.338
|
861
|
6,1
|
10,3
|
8,8
|
-1,0
|
-3,7
|
46,2
|
2016
|
2.591
|
857
|
2,9
|
10,9
|
8,5
|
-1,1
|
-3,8
|
47,2
|
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026160 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.