Cryptocurrency
Crypto; Türkçe’ye gizli, saklı,
gizlenen, şifre olarak çevrilebilen bir sözcük. Currency ise para birimi
anlamına geliyor. Bu ikisinin birleşimiyle yaratılmış olan cryptocurrency
deyimi de şifreli para birimi anlamına geliyor. Cryptocurrency; internet aracılığıyla kullanılan, hiçbir
merkezi otoriteye ya da aracı kuruma bağlı olmayan, sanal para birimi. Bu sanal
para birimiyle kişiler ya da kurumlar tıpkı gerçek parayla yaptıkları gibi
harcama yapabiliyor ya da para kabul edebiliyor. Cryptography; zorunlu, vazgeçilmez
bilgilerin, bilgisayarda korumalı olarak saklanması demek. Cryptography
kullanılarak saklanan bilgilere ulaşılması ve onların ele geçirilmesi, kötüye
kullanılması son derecede zorlaşıyor.
Piyasada bugün itibariyle birden
fazla cryptocurrency çeşidi var: En bilinenleri Bitcoin. Litecoin, Namecoin,
PPCoin, Ethereum, Dogecoin, Devcoin, Primecoin gibi adlar altında işlemde bulunanları da
var. Gizliliği, söz konusu para birimlerinin sanal olmasından kaynaklanıyor.
Yani bu para birimleri Dolar gibi, Euro gibi TL gibi basılı halde fiziksel
olarak bulunmuyor, bilgisayar kaydı olarak bulunuyor.
Cryptocurrency'lerin değerli madenler gibi
maden değerinden ya da kağıt para gibi devlet itibarından kaynaklanan bir
değeri yok. İnsanların onu bir değiş tokuş aracı olarak kabul etmelerinden
kaynaklanan bir değeri var. Değeri, tıpkı diğer para birimlerinde olduğu gibi,
piyasada anlık olarak arz ve talep koşullarına göre belirleniyor.
Cryptocurrency'lerin ilki olan Bitcoin, 2009
yılı başında Satoshi Nakamoto tarafından ilk kurulduğunda (bu arada bu kişinin
gerçek olup olmadığı bilinmiyor) 21 milyon adet ile sınırlı olarak kuruldu. 21 milyon adetlik sınır bir nevi altın karşılığı para gibi bir sınırlama
getirmeyi amaçlıyor. Bugüne kadar dolanıma çıkan Bitcoin miktarı 16 milyon
adet dolayında bulunuyor. Bitcoin satan internet sitelerinden para karşılığı
satın almak mümkün. Bitcoin’in kuru da tıpkı ulusal paraların birbiri karşısındaki
kuru gibi arz ve talebe göre piyasada belirleniyor. Bu yazıyı ilk yazdığım
tarih olan 22 Kasım 2013’de 1 Bitcoin 830 USD ediyordu, bugün 1 Bitcoin 2.690
USD (ya da 9.497 TL) ediyor. Bitcoin 8 basamağa kadar
bölünebiliyor. Bitcoinin milyonda birine (0.00000001) Satoshi deniyor. 21
milyon Bitcoin’in dolaşımda bulunan 16 milyonunun değeri 43 milyar Dolar
ediyor. Bir karşılaştırma yapabilmek için dolaşımda bulunan USD miktarının 1,5
trilyon dolar dolayında olduğunu belirtelim.
Kişiler, internette
oluşturdukları sanal cüzdanlarda cryptocurrency paralarını saklayabiliyor ve bu
cüzdanlar aracılığıyla işlem yapabiliyor. Bu cüzdanlar için kişilerin
bilgilerine gerek duyulmuyor. Yani cryptocurrency'yi reel paradan farklı kılan en
önemli şey kişilerin kimliklerini açıklamadan para işlemleri yapmalarına olanak
sağlaması. Mal ve hizmet alımlarında, yatırımlarda, para kabullerinde kişilerin
isimlerinin açıklanması gerekmiyor.
Cryptocurrency'nin reel paralardan en
belirgin üstünlüğü herhangi bir ülkenin merkez bankasına bağlı olmadığı için
hiçbir ülkenin ekonomik durumundan etkilenmemesi. Ayrıca kime ait olduğu
bilinmediği ve bir merkezi otorite tarafından izlenip denetlenmediği için cryptocurrency ile açılmış hesapların dondurulması, el konulması gibi bir tehditle
karşılaşması da söz konusu değil. Kimlik bilgilerinin gizliliği, bir otoritenin
denetimi altında bulunmayışı, sistemi, her türlü yasa dışı finansal transfer
konusuna açık hale getiriyor.
Diyelim ki bir ödeme yapacaksınız ve bunu cryptocurrency'lerden birisiyle yapmak istiyorsunuz. Öncelikle ilgili cryptocurrency için bir sanal cüzdan oluşturmanız gerekiyor. Cüzdanı şifrelemek çok önemli çünkü şifreleme
yapılmadığı takdirde hırsızlığa açık bir cüzdan halinde kalabilir. Bu aşamadan
sonra artık cryptocurrency alıp göndermek mümkün hale geliyor. Gereken bu adımları
tamamlayıp sanal cüzdanı oluşturduktan sonra cryptocurrency satan internet sitelerinden
birisinden bu sanal parayı satın alarak bunu
sanal cüzdanınıza yerleştirip bu cüzdandan ödemenizi
yapabilirsiniz. Bu tür bir ödeme yaptığınızda kime, ne zaman ve ne kadar ödeme
yaptığınız izlenemiyor. Benzer bir biçimde başkası size bu şekilde ödeme
yaparsa bu da izlenemiyor.
Kara paraya altyapı oluşturduğu gerekçesiyle hükümetlerce soğuk yaklaşılmasına karşın cryptocurrency kullanımı giderek yaygınlaşıyor.
BDDK’nın konuyla ilgili 2013 tarihli basın açıklaması:
http://www.bddk.org.tr/WebSitesi/turkce/Duyurular/Basin_Aciklamalari/12574bitcoin_hk_basin_aciklamasi.pdfFinansal Piyasalar konusunda
Topal Ördek ve Piyasalar5 Kasım 2026Küresel Finans Piyasalarında Sarsıntı 23 Ekim 2026Fon Krizi: Borsadan Ekonomiye Uzanan Etkiler 13 Ekim 2026Siyaset Teknik Ayrıntılara Karışınca 8 Ekim 2026110 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.