Yabancıların Sattığı Dövizi Türkler Alıyor
Yabancı para mevduat hesapları
büyük çoğunlukla yurtiçinde yerleşiklere (basitleştirmek için bunlara Türkler
diyelim) ait bulunuyor. BDDK verilerine göre son bir ayda mevduat ve fon
toplamı yüzde 1,3 artış gösterdiği halde yabancı para mevduatı yüzde 1,5 artış
sergilemiş görünüyor. Türkler, TL güçlenip yabancı paralar zayıflarken döviz
alıp DTH hesabı açıyorlar. Yurtdışında yerleşiklerin (basitleştirmek için bunlara
da yabancılar diyelim) bir bölümü tahvil ve hisse senedi alıyor, bir bölümü de
TL mevduat hesabı açıyor. Son bir ay içinde yabancıların hisse senedi, tahvil,
bono stoku, piyasa fiyatı ve kur değişimlerinden arındırılmış olarak, 2,5
milyar USD artış göstermiş bulunuyor.
Özetle söylemek gerekirse son bir
ayda yabancılar, döviz getirip bunları TL enstrümanlara yatırırken Türkler
paralarını daha çok yabancı para mevduata yatırmış görünüyorlar. Bunun altında
yatan nedeni inceleyelim. Burada aynı standart çerçevesinden olaya bakabilmek
için yabancının da Türk’ün de parasını son bir ayda mevduata yatırdığını
varsayacağız. İkinci olarak kurların alış satış kuru olarak farklılık
göstermediğini varsayacağız (bütün işlemler için aynı varsayımı yapacağımız
için bu basitleştirici varsayımlar hesapların sonuçlarını etkilemeyecek.)
İlk tablomuz kur tablosu. Bugün
itibariyle 1 USD = 3,51 TL. Bir ay önce bu kur 1 USD = 3,57 TL idi. Bunları
aşağıda gösterelim:
Tarih
|
Kur
|
Kesinleşme / Beklenti
|
23.05.2017
|
3,57
|
Kesinleşti
|
23.06.2017
|
3,51
|
Kesinleşti
|
İlk olarak bir yabancının
Türkiye’ye 23.05.2017 tarihinde (bir ay önce) 100.000 USD getirdiğini, bunu
aynı gün 3,57’lik kurla bozdurup TL’ye çevirdiğini ve eline geçen 357.000 TL’yi
yıllık yüzde 12 net faizle bankaya TL mevduatı olarak ve bir ay vadeyle yatırdığını
düşünelim. Aşağıdaki tablo bu durumu gösteriyor.
Yabancı (USD - TL - USD)
|
23.05.2017
|
23.06.2017
|
Anapara (USD)
|
100.000
|
|
TL Karşılığı
|
357.000
|
|
Faiz (Yıllık Net)
|
0,12
|
|
Faiz (1 Aylık Net)
|
0,01
|
|
Faiz Geliri (TL)
|
3.570
|
|
Anapara + Faiz (TL)
|
360.570
|
|
Anapara + Faiz (USD)
|
102.726
|
|
Kazanç USD
|
2.726
|
|
ABD'de yıllık enflasyon
|
0,015
|
|
ABD'de aylık enflasyon
|
0,00125
|
|
Reel kazanç USD
|
2.723
|
Tabloya göre bu yabancının
357.000 TL’yi 1 ay bankada tutması sonucu 23.06.2017 günü eline 3.570 TL faiz
geliri geçecek. 1 ay sonunda yabancının anapara + faiz toplamı 360.570 TL edecek,
bunu aynı gün 3,51’lik kurla USD’ye çevirdiğinde toplam parası 102.726 USD’ye
eşit olacak. Bu parayı ABD’ye götürdüğünde, ABD’de aylık enflasyon çok düşük
olduğundan, bir aylık enflasyon nedeniyle uğradığı ihmal edilebilir ölçüdeki satınalma
gücü kaybını düşerse 2.723 USD reel kazanç sağlamış olacaktır.
Kuşkusuz bu işler her zaman böyle
gitmiyor. Eğer bu dönemde TL, USD’ye karşı değer kaybetseydi yabancı yatırımcı
duruma göre zararla veya daha düşük kazançla karşılaşmış olacaktı.
Birçok yabancı yatırımcının aynı
dönemde Türkiye’ye geldiğini ve fazla miktarda fon getirdiğini düşünelim. Bu
durumda döviz bollaşacağı için TL değer kazanacak demektir. Öyle olunca dövizi
getirenler hem yüksek faizden hem de yukarıdaki örnekte olduğu gibi TL’nin
değer kazanmasından çifte kazanç sağlayacaklar.
Gelelim aynı dönemde aynı miktar
TL’yi bankaya yatıran bir Türk’ün kazancının ne olacağına Aşağıdaki tablo bu
durumu özetliyor.
Türk (TL)
|
23.05.2017
|
23.06.2017
|
Anapara (TL)
|
357.000
|
|
Faiz (Yıllık Net)
|
0,12
|
|
Faiz (1 Aylık Net)
|
0,01
|
|
Faiz (7 Aylık Net)
|
||
Faiz Geliri (TL)
|
3.570
|
|
Anapara + Faiz (TL)
|
360.570
|
|
Kazanç TL
|
3.570
|
|
Türkiye'de yıllık enflasyon
|
0,1172
|
|
Türkiye'de 1 aylık enflasyon
|
0,0098
|
|
Anapara + Faiz (TL) reel
|
357.048
|
|
Reel Kazanç TL
|
48
|
Tabloya göre bu Türk’ün bir ay
sonundaki kazancı yabancıyla aynı tutarda yani 3.570 TL’dir. Buna karşılık
anapara + faizin bir aylık Türkiye enflasyonu sonucu karşılaştığı satınalma
gücü kaybını düşersek Türk’ün reel kazancı 48 TL’ye düşmektedir.
Şimdi de Türk yatırımcının
elindeki parayı Türkiye’de yüzde 3 net faiz veren USD mevduat hesabına
yatırdığını düşünelim. Aşağıdaki tablo bu durumu gösteriyor.
Türk (TL - USD)
|
23.05.2017
|
23.06.2017
|
Anapara (TL)
|
357.000
|
|
USD Karşılığı
|
100.000
|
|
Faiz (Yıllık Net)
|
0,03
|
|
Faiz (1 Aylık Net)
|
0,003
|
|
Faiz Geliri (USD)
|
250
|
|
Anapara + Faiz (USD)
|
100.250
|
|
ABD'de yıllık enflasyon
|
0,015
|
|
ABD'de 1 aylık enflasyon
|
0,00125
|
|
Anapara + Faiz (USD) reel
|
100.250
|
|
Reel Kazanç USD
|
250
|
Tablodan görüleceği gibi Türk
yatırımcı 357.000 TL’sini 23.05.2017’de 3,57 kurla USD’ye çevirip yüzde 3 net faizle
USD mevduat hesabına yatırmakta ve bir ay sonunda 250 USD faiz geliri elde
etmektedir. 1 ay sonra yani vade sonunda 1 USD = 3,51 TL olduğu için 250 USD’nin
karşılığı (250 x 3,51=) 877,5 TL etmektedir.
357.000 TL’sini yüzde 12 yıllık
net faizle 1 ay süreyle bankaya yatıran Türk yatırımcı eğer yılsonunda kurun bugünkünden
yüksek olacağını ve enflasyonun da biraz düşmekle birlikte yüksek kalmaya devam
edeceğini tahmin ederek parasını dövize yatırmayı tercih etmektedir. Bu nedenle
yabancılar dövizleri getirip TL alır kuru düşürürken Türkler de ellerindeki TL
ile döviz alıp kurun daha fazla düşmesini önlemektedir.
Finansal Piyasalar konusunda
Topal Ördek ve Piyasalar5 Kasım 2026Küresel Finans Piyasalarında Sarsıntı 23 Ekim 2026Fon Krizi: Borsadan Ekonomiye Uzanan Etkiler 13 Ekim 2026Siyaset Teknik Ayrıntılara Karışınca 8 Ekim 2026110 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.