Turizm Dosyası
Türkiye’nin Turizm Potansiyeli
Tarih, kültür ve olağanüstü doğal
güzelliklerin bir birleşimi olan Türkiye, dünyanın önde gelen turizm merkezleri
arasında yer alıyor. Türkiye’nin en önemli ayrıcalıklarından birisi dört
mevsimin tüm özelliklerinin her zaman yaşanabildiği bir konumda bulunmasıdır.
Akdeniz ve Ege bölgelerinde yaz turizmi, Karadeniz’de yaz turizmiyle birlikte
yayla turizmi gelişmiş durumdadır. 1980’lerden sora başlayan atakla Türkiye
özellikle yaz turizminde çok ilerlemiş, otel sayısı, yatak sayısı katlanarak
artmıştır.
Türkiye turizm alanı
çeşitliliği açısından çok zengin bir ülkedir. Bugün ağırlık güneş, kum ve deniz
turizmi denilen alanda görünmekle birlikte diğer alanlarda da Türkiye zengin
bir potansiyele sahiptir.
Türkiye, sahip olduğu zengin
ve şifalı suları ve bunların yanında kurulu kaliteli tesisleriyle adeta bir
kaplıca cennetidir (termal turizmi.) Yaz, kış karla kaplı dağları ve buralarda
kurulu kayak tesisleri ve otelleriyle önemli bir kış turizmi merkezidir (kış
turizmi.) Yaylaları, meraklısı için bir yayla turizmi imkânı sunar. Yaklaşık 40
bin mağarasıyla bu alandaki meraklılara özel bir olanaklar demeti sergiler. Bitki örtüsü ve yaban yaşamı çeşitliliği ilginç ve değişik bir av
potansiyeli taşır (av turizmi.) İki kıtayı birleştiren olağanüstü konumuyla ve
son derecede nitelikli salonlara sahip otelleriyle Türkiye hemen her ilinde
kongreler ve toplantılar için birçok imkân sağlar (kongre turizmi.) Son yıllarda
birçok yerde hizmete sokulan üstün nitelikli golf tesisleriyle golf severeler
değişik imkânlar verir (golf turizmi.) Olağanüstü doğa güzelliklerine sahip
koyları ve üstün donanımlı marinalarıyla yatçılar için üstün bir imkân sunar
(yat turizmi.) Türkiye, çok tanrılı dinlerden tek tanrılı dinlere kadar birçok
farklı inanca sahip uygarlığa beşik olduğu için farklı inançlardan insanların
görmesi gereken birçok farklı esere sahiptir (inanç turizmi.) Yamaç paraşütü,
yelken kanat, balon gibi hava sporlarından dağcılık, rafting, su altı sporları
gibi alanlarda büyük potansiyele sahiptir (spor turizmi.) 450 çeşit farklı kuş
türüyle kuş gözlemciliği gibi özel alanlarda da imkânlar sunar.
Turizm Tesisleri
Türkiye’de turizm işletme
belgeli tesisler ile turizm yatırım belgeli tesislerin toplam sayısı, oda ve
yatak sayısı yıllar itibariyle karşılaştırmalı olarak aşağıdaki tabloda yer
alıyor
(Kaynak: TÜRSAB: http://www.tursab.org.tr/tr/turizm-verileri/istatistikler/turistik-tesis-ve-isletmeler/turkiyenin-yatak-kapasitesi-1966-_77.html)
Yıllar
|
Tesis
|
Oda
|
Yatak
|
1975
|
623
|
36.706
|
70.913
|
1985
|
1.190
|
75.602
|
157.516
|
1995
|
3.127
|
231.953
|
488.946
|
2005
|
3.451
|
359.128
|
761.585
|
2010
|
3.524
|
414.392
|
882.449
|
2013
|
4.038
|
497.368
|
1.051.161
|
2014
|
4.248
|
530.102
|
1.116.872
|
2015
|
4.434
|
550.624
|
1.164.283
|
Tabloya göre Türkiye, son 40
yılda turistik tesis sayısını 7, oda sayısı 15, yatak sayısını 16 kattan fazla
artırmış durumdadır. Yatakların yıldız sayısına göre dağılımı şöyledir.
Yatakların Kalitesi (yıldız sayısı)
|
Yüzde
|
*****
|
45,6
|
****
|
30,4
|
***
|
13,5
|
Diğer
|
10,5
|
Bun göre Türkiye’de yatakların dörtte üçü de 5 ve 4 yıldızlıdır. .
Yalnızca Antalya’da bulunan 5
yıldızlı yatak sayısı İspanya ve Yunanistan’daki 5 yıldızlı yatak sayısından
fazladır. 2015 yılsonu verilerine göre Antalya’da 351 adet 5 yıldızlı otel var,
İspanya’nın tamamında bu sayı 251 adet.
Bu iki tablo bize Türkiye’nin
turistik tesis konusunda hem sayı ham de kalite yönünde son derecede iyi bir
aşamaya geldiğini gösteriyor.
Gelen Turist Sayısı ve Turistlerin Harcamaları
Türkiye’ye gelen turist sayısı
yıllar içinde hızla arttıysa da 2016 yılında keskin bir düşüş gösterdi.
Aşağıdaki tablo bu durumu sergiliyor (Kaynak: TÜİK.)
Yıllar
|
Turist Sayısı
|
Gelir Milyon USD
|
Kişi Başı Harcama USD
|
Ortalama Geceleme Sayısı
|
2006
|
23.149
|
18.594
|
803
|
12,0
|
2012
|
36.464
|
29.007
|
795
|
10,8
|
2013
|
39.226
|
32.309
|
824
|
10,2
|
2014
|
41.415
|
34.306
|
828
|
10,0
|
2015
|
41.618
|
31.465
|
756
|
10,1
|
2016
|
31.365
|
22.107
|
705
|
11,4
|
2016 / IÇ
|
5.108
|
4.066
|
796
|
|
2017 / IÇ
|
4.845
|
3.370
|
696
|
13,1
|
Tablo bize 2016 yılında yaşanan
keskin düşüşü gösteriyor. Gelen turist sayısı yüzde 25 azalırken turistlerin
Türkiye’ye bıraktığı döviz tutarı da yüzde 30 düşmüş bulunuyor. 2015 yılında
turistlerin Türkiye’de kalış ortalaması 10,1 gece iken 2016 yılında bu süre
11,4 geceye yükselmiş ama turist başına ortalama harcama 756 Dolardan 705
Dolara gerilemiş. Bu gerilemeler 2017 yılının ilk çeyreğinde de sürmüş
bulunuyor. Geceleme sayısı 13,1 geceye yükselirken turist başına harcama 696
Dolara düşmüş görünüyor. Bunun çeşitli nedenleri var. Bunlar arasında üçü öne
çıkıyor: Rus uçağının düşürülmesi ve Rusya ile bozulan ilişkiler, 15 Temmuz
darbe girişiminin yarattığı olumsuz ortam, AB ile ilişkilerin gerginleşmesi.
Aşağıdaki tablo; Türkiye’ye gelen
turistler içinde en büyük yeri tutan 6 ülkeyi ve bu ülkelerden gelen turist
sayılarını sergiliyor. Son sırada yer alan Türkiye, yurtdışında yerleşik olup
ülkeyi ziyarete gelen Türklerin sayısını gösteriyor (Kaynak: TÜİK.)
(Bin kişi)
|
2006
|
2012
|
2013
|
2014
|
2015
|
2016
|
Toplam
|
23.149
|
36.464
|
39.226
|
41.415
|
41.618
|
31.365
|
Almanya
|
3.041
|
4.225
|
4.193
|
4.350
|
4.725
|
3.301
|
Rusya
|
1.509
|
2.647
|
3.049
|
3.452
|
2.843
|
683
|
Gürcistan
|
531
|
1.365
|
1.733
|
1.718
|
1.872
|
2.178
|
Bulgaristan
|
1.130
|
1.406
|
1.491
|
1.610
|
1.752
|
1.598
|
İngiltere
|
1.309
|
1.935
|
1.964
|
2.099
|
2.095
|
1.417
|
İran
|
604
|
1.074
|
1.082
|
1.452
|
1.582
|
1.574
|
Türkiye
|
3.072
|
4.066
|
4.254
|
4.481
|
5.017
|
5.137
|
Görüleceği üzere dışarıda yaşayıp
da Türkiye’ye ziyarete gelen Türkleri saymazsak Alman turistler Türkiye’ye
gelen turistler içinde birinci sırada bulunuyor. 2016’da yaşanan gerilemeye
karşın Almanlar hala birinci sırada bulunuyor. Rusya ile yaşanan sorunlardan
sonra turistlerin sayısında dramatik bir düşüş yaşanmış bulunuyor. Bununla
birlikte 2017 yılının ilk 5 aylık sonuçları Rus turistlerin yeniden gelmeye
başladıklarını işaret ediyor. Gürcistan ve Bulgaristan’dan gelenlerin arasında
çok sayıda çalışma ve mal satma amacıyla giriş çıkış yapan kişiler bulunduğu
için bunları burada turist olarak göstermek ne derece doğru olur bilmiyoruz.
Ama resmi değerlendirmeler bunları turist olarak gösteriyor.
Aşağıdaki tablo gelen turistleri
burada yaptıkları harcamaların hangi alanlara yöneldiğini gösteriyor (Kaynak:
TÜİK.)
Harcama türü (milyon USD)
|
2014
|
2015
|
2016
|
Toplam turizm geliri
|
34.306
|
31.465
|
22.107
|
Kişisel harcamalar
|
26.003
|
24.788
|
18.496
|
Yeme-içme
|
6.524
|
6.179
|
5.109
|
Konaklama
|
4.202
|
4.085
|
2.507
|
Sağlık
|
838
|
639
|
715
|
Ulaştırma
(Türkiye içi)
|
1.963
|
2.202
|
1.772
|
Spor,
eğitim, kültür
|
172
|
483
|
295
|
Tur
hizmetleri
|
328
|
127
|
56
|
Uluslararası ulaştırma
|
4.580
|
4.723
|
3.269
|
Cep
telefonu dolaşım harcamaları
|
174
|
124
|
96
|
Marina
hizmet harcamaları
|
65
|
59
|
55
|
Diğer mal
ve hizmetler
|
7.158
|
6.168
|
4.621
|
Giyecek ve ayakkabı
|
3.632
|
3.215
|
2.608
|
Hediyelik eşya
|
1.900
|
1.510
|
1.024
|
Halı,
kilim vb.
|
290
|
214
|
87
|
Diğer
harcamalar
|
1.335
|
1.229
|
902
|
Paket tur harcamaları (ülkemize kalan pay)
|
8.303
|
6.676
|
3.611
|
Tablo toplam turizm gelirini iki
başlıkta ele alıyor: Kişisel harcamalar ve paket tur harcamalarından Türkiye’ye
kalan paralar. Kişisel harcamalardan elde ettiğimiz gelirler kabaca toplam
turizm gelirinin dörtte üçünü oluşturuyor. Bunlar içinde en yüksek pay da yeme
içme harcamalarına ait. Bununla birlikte sağlık harcamaları, spor, eğitim,
kültür harcamaları gibi alanlarda da azımsanmayacak gelir elde ediyoruz.
Sağlık Turizmi
Yukarıda saydığımız gibi pek çok
turizm çeşidi var. Hepsine değinme olanağımız yok. O nedenle bunlar arasından
sağlık turizmini örnek olarak seçip ele alalım. Sağlığına kavuşmak için ikamet
ettiği ülkeden başka bir ülkeye tedavi görmek amacıyla gidilmesine sağlık
turizmi, böyle bir amaçla seyahate çıkana da sağlık turisti deniyor. Sağlık
turizmi 3 ana başlıkta toplanabilir: (1) Tıp turizmi (hastanelerde tedavi ve
ameliyat gibi işlemler), (2) Termal turizm (termal tesislerde rehabilitasyon ve
dinlenme gibi hizmetler) (3) Yaşlı ve engelli turizmi (yaşlı ve/veya engelli tedavi
merkezleri veya yaylalarda sosyal aktivitelerle birlikte uzun süreli
konaklamalar.)
Sağlık turizminin birçok nedeni
vardır. En bilinenlerini sıralayalım: (1) Turistin ülkesinde yüksek teknolojili
sağlık hizmetleri ve/veya termal tesislerin bulunmaması veya yeterli sayıda ve
kalitede olmaması. (2) Tedavi ve tatili birlikte yapma isteği. (3) Sağlık hizmetlerinin kişinin ülkesinde pahalı
olması. (4) Turistin, herhangi bir nedenle yaptıracağı ameliyatın kendi çevresi
tarafından bilinmesini istememesi (Estetik Cerrahi, İnfertilite tedavisi gibi.)
(5) Kişinin bulunduğu ortamdan uzaklaşma arzusunun etkisi.
Türkiye, son yıllarda sağlık
turizmi açısından önemli gelişmeler gösterdi. Yabancılar hem Türkiye’yi görmek
hem de sağlık sorunlarını kendi ülkelerindekine göre daha uygun maliyetlerle
çözmek üzere Türkiye’ye gelmeye başladılar.
Aşağıdaki tablo 2015 yılında Türkiye’ye sağlık turizmi
nedeniyle gelen turist sayısını ve en fazla sağlık turistinin geldiği 5 ülkeyi
(Kaynak: Sağlık Bakanlığı: http://saglikturizmi.gov.tr/TR,23582/saglik-turizmi-2015-2016-raporu.html)
Ülke
|
Medikal Turizm
|
Diğer
|
Toplam
|
Toplam
|
98.702
|
107.849
|
206.551
|
Libya
|
37.470
|
7.648
|
45.118
|
Irak
|
18.993
|
13.632
|
32.625
|
Almanya
|
7.261
|
23.105
|
30.366
|
Azerbaycan
|
17.668
|
10.944
|
28.612
|
Rusya
|
4.350
|
11.502
|
15.852
|
Sağlık turizmi amacıyla gelen
turistlerin daha çok komşu ülkelerden geldiğine dikkat edilmeli. Bunun bir
nedeni yakınlık olsa da bir nedeni de bu ülkelerin bize göre çok daha düşük
sağlık hizmetlerine sahip olmalarıdır. Almanya ve benzeri ülkelerden gelenler
ise ülkelerinde bu hizmetlerin çok pahalı olması nedeniyle buraya gelmektedir.
Türk Turistlerin Yurtdışı Gezileri ve Yaptıkları
Harcamalar
Turizm tek yönlü bir faaliyet
değil doğal olarak. Yurtdışında yerleşik olanlardan Türkiye’ye gelenler ve
buraya döviz bırakanlar olduğu gibi Türkiye’de yerleşik olanlardan yurtdışına
gidip oraya döviz bırakanlar da var.
Aşağıdaki tablo Yurtdışına
seyahat eden Türklerin sayısını ve en fazla seyahat ettikleri on ülkeyi
gösteriyor (Kaynak: TÜİK.)
Bin kişi
|
2006
|
2012
|
2013
|
2014
|
2015
|
2016
|
Toplam
|
4.379
|
6.274
|
8.012
|
8.364
|
9.256
|
8.062
|
Gürcistan
|
57
|
580
|
1.164
|
1.232
|
1.143
|
1.173
|
Bulgaristan
|
581
|
665
|
654
|
621
|
659
|
783
|
Yunanistan
|
242
|
448
|
599
|
741
|
899
|
786
|
Almanya
|
369
|
383
|
315
|
494
|
478
|
532
|
A.B.D.
|
151
|
151
|
104
|
119
|
252
|
314
|
İran
|
129
|
258
|
203
|
162
|
164
|
244
|
İtalya
|
102
|
248
|
232
|
196
|
272
|
215
|
Azerbeycan
|
147
|
438
|
365
|
236
|
212
|
212
|
Fransa
|
71
|
87
|
23
|
73
|
92
|
136
|
Rusya Federasyonu
|
139
|
110
|
115
|
143
|
169
|
83
|
Tabloya göre yılda yaklaşık 8 – 9
milyon Türk vatandaşı yurtdışına seyahat etmektedir. Türk turistlerin en fazla
rağbet ettiği ülke komşularımız Gürcistan ve Bulgaristan’dır. Bunların önemli
bir bölümü günü birlik giriş çıkışlardır. Bu iki ülkeyi bir başka komşumuz olan
Yunanistan izlemektedir. Ardından da en fazla Türk vatandaşının yerleşik olduğu
Almanya gelmektedir. Rusya ile olan ilişki bozulması 2016 yılında Rusya’ya
giden Türk sayısında ciddi bir düşüş yaratmış görünüyor.
Türk turistlerin yurtdışı
gezilerinde yaptıkları harcamaların toplamı ve kategorileri aşağıdaki tabloda
yer alıyor (Kaynak: TÜİK.)
Harcama türü (milyon USD)
|
2014
|
2015
|
2016
|
Toplam turizm geliri
|
5.470
|
5.698
|
5.050
|
Kişisel harcamalar
|
4.432
|
4.768
|
4.032
|
Yeme-içme
|
1.550
|
1.452
|
1.120
|
Konaklama
|
1.115
|
1.176
|
1.035
|
Sağlık
|
19
|
19
|
16
|
Ulaştırma
|
232
|
277
|
231
|
Spor, eğitim, kültür
|
8
|
20
|
61
|
Tur hizmetleri
|
5
|
13
|
5
|
Uluslararası ulaştırma
|
297
|
231
|
169
|
Cep telefonu dolaşım harcamaları
|
102
|
99
|
99
|
Diğer mal ve hizmetler
|
1.104
|
1.482
|
1.296
|
Giyecek ve ayakkabı
|
166
|
180
|
206
|
Hediyelik eşya
|
466
|
575
|
473
|
Halı, kilim vb.
|
6
|
7
|
12
|
Diğer harcamalar
|
465
|
720
|
605
|
Paket tur harcamaları (yurtdışı payı)
|
1.038
|
930
|
1.018
|
Tıpkı yabancı turistlerin
Türkiye’de yaptıkları harcamalarda olduğu gibi Türk turistlerin dışarıda
yaptığı harcamalarda da ağırlık (yüzde 80 dolayında) kişisel harcamalarda
yoğunlaşmaktadır. Bu grubun içinde de ağırlık yeme içme ve konaklama
giderlerindedir.
Turizmden Net Gelirimiz
Bu aşamada turizm gelirlerimiz
ile turizm giderlerimizi yıllar itibariyle karşılaştırıp net gelirimiz
hesaplayacağız.
Aşağıdaki tablo bu amaçla
hazırlanmış bulunuyor.
(Bin kişi)
|
2006
|
2012
|
2013
|
2014
|
2015
|
2016
|
Gelen Turist
|
23.149
|
36.464
|
39.226
|
41.415
|
41.618
|
31.365
|
Giden Türk Turist
|
4.379
|
6.274
|
8.012
|
8.364
|
9.256
|
8.062
|
Gelen - Giden
|
18.770
|
30.190
|
31.214
|
33.051
|
32.362
|
23.303
|
Turizm Geliri (Milyon USD)
|
18.594
|
29.007
|
32.309
|
34.306
|
31.465
|
22.107
|
Turizm Gideri (Milyon USD)
|
3.271
|
4.593
|
5.254
|
5.471
|
5.698
|
5.050
|
Net Turizm Geliri (Milyon USD)
|
15.323
|
24.414
|
27.055
|
28.835
|
25.767
|
17.057
|
Türkiye, net turizm geliri elde
eden bir ülke konumundadır. Yani gelen turistlerin burada bıraktığı dövizlerden
yurtdışına giden Türk turistlerin götürdüğü dövizleri düşersek Türkiye’nin
turizmden net döviz geliri elde ettiğini görürüz. Bu net gelir 2014’de 29
milyar Dolara kadar yükselmişken 2016’da 17 milyar Dolara gerilemiş bulunuyor.
2016 yılında yaşanan
olumsuzluklar Türkiye’ye gelen turist sayısında Türkiye’den dışarı giden turist
sayısına göre daha olumsuz etkilemiş, bu durum gelir gider dengesine de
yansımış ve dolayısıyla net turizm gelirimiz düşmüştür. 2016 ile 2015 yıllarını
karşılaştırırsak turizm giderlerimizin yüzde 15 düşmesine karşılık turizm
gelirlerimizin yüzde 30 gerilediğini görebiliriz. Demek ki Türkiye’deki
olumsuzluklar gelen turisti giden turistten daha fazla etkilemektedir.
Değerlendirmeler
Türkiye gerek doğasıyla gerekse
son yıllarda sağlıktan kongre turizmine termal turizmden yatçılığa kadar her
alanda sunduğu olanaklarla tam anlamıyla bir turizm ülkesidir. Son 40 yılda
tesis sayısında ve kalitesinde dünyadan çok daha ileri adımlar atarak Akdeniz
havzasının en modern ve kaliteli turistik tesislerine sahip ülkesi haline
gelmiştir. Turizm gelirlerini de bu gelişmeler sonucunda katlayarak artırmıştır.
Bütün bu olumlu gelişmelere
karşılık Türkiye, turizmde bu büyük potansiyeli kullanamamakta turist başına
harcama ortalamasını 700 – 830 Dolar aralığından yukarıya taşıyamamaktadır.
Bunda ‘her şey dâhil’ sisteminin büyük etkisi vardır. Türkiye bir şekilde
rekabet amacıyla başlattığı bu sistemden çıkamamakta öyle olunca da ortalama
harcamayı yükseltememektedir.
2016 yılı Türk turizmi açısından
tam anlamıyla bir çöküşe neden olmuştur. Dış politikada yaşanan hatalar zinciri
sonucunda Türkiye, turizmde en büyük müşterisi olan Rusya’yı, ardından
Almanya’yı ve diğer Avrupa ülkelerini büyük ölçüde kaybetmiştir. Konu turizmle
ilgili olmasa da turizmi ağır biçimde yaralamıştır. Aynı yıl yaşanan darbe
girişimi de bütün bu gelişmelere ek bir darbe olmuştur.
Cari açığımızı düşürmemizde,
istihdamın artırılmasında büyük katkısı olan, büyümeyi pozitif etkileyen bu
sektöre gözümüz gibi bakmamız gerekiyor. Müşteriyi buradan uzaklaştıracak
sorunlar yaratmaktan kaçınmamız şart. Rusya ile ardından AB ülkeleriyle yaşanan
sorunların nelere mal olduğunu ne kadar büyük döviz kayıpları yarattığını hiçbir
zaman unutmamamız lazım.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202693 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.