Enflasyon Hızları ve Ülke Kategorileri
Tanımlar
Özellikle küresel krizden sonra
enflasyon sınıflandırmalarını özellikle de hızlarına göre enflasyon çeşitlerini
yeniden gözden geçirmek gerekiyor. Şimdiye kadar yapılan sınıflandırmalar 3 ya
da 4 kategoriyi kapsıyordu: Sürünen enflasyon, ılımlı enflasyon, yüksek
enflasyon ve hiper enflasyon. Bu konuda benim önerim altı gruplu bir
sınıflandırma yapılması şeklidedir. Sürünen enflasyon, düşük enflasyon, orta enflasyon,
yüksek enflasyon, çok yüksek enflasyon, hiper enflasyon. Burada sunduğum kategorilerdeki
oranlar da benim önerilerimdir.
Sürünen enflasyon; yüzde 0,1
– 1,0 arasında bir enflasyon oranını işaret eder. Bu enflasyon türünde ileriye
ilişkin olarak enflasyon beklentileri hiçbir biçimde oluşmaz. Böyle bir
enflasyon oranının ekonomiyi canlı tutmak açısından yararlı olduğu öne sürülür.
Düşük enflasyon; yüzde 1,1
– 3,0 arasında bir enflasyon oranını gösterir. Bu enflasyon türünde ileriye
doğru kalıcı enflasyon beklentileri oluşmaz. Yaygın görünen enflasyon
türlerinden birisi budur. Bu enflasyon oranlarının da ekonomide canlılık
açısından yararlı olduğu, üretim ve yatırımı özendirdiği görüşü yaygındır.
Bununla birlikte enflasyon oranı yüzde 3’e doğru yaklaşmaya başladığında
enflasyonist beklentiler yaratma olasılığı ortaya çıkacağı için dikkatli
olunması gerekir.
Orta enflasyon; yüzde 3,1
– 8,0 arasında bir enflasyon oranını ifade eder. Bu enflasyon türünde
enflasyonist beklentiler oluşmaya başlar. Bu enflasyon türü de yaygın görülen
türlerden birisidir ve özellikle gelişme yolundaki ekonomilerde görülür. Ilımlı
enflasyondan yüksek enflasyona geçilmesi kolaydır o nedenle kamu harcamalarının
ve para politikasının gevşek olmaması gerekir.
Yüksek enflasyon; yüzde 8,0
– 15,1 arasında bir enflasyon oranını anlatmak için kullanılır. Bu oranlara
ulaşıldığında ileriye doğru enflasyonist beklentiler oldukça güçlüdür ve
bunların kırılması kolay değildir. Bu enflasyon oranı sorunun giderek
ciddileştiğini ve çözümün giderek zorlaştığını gösterir. Bu oranın
düşürülebilmesi için toplumsal bazı fedakârlıklar yapılması gerekir. Ücretlerin
sınırlandırılması, kiraların denetlenmesi bu fedakârlıklar arasındadır.
Çok yüksek enflasyon; yüzde
15,1 ve üzerindeki oranlardaki enflasyon durumunu gösterir. Oran yükseldikçe
enflasyonist beklentiler çok güçlü bir hal alır ve bu durumdaki ekonomiler için
hiper enflasyona geçme tehlikesi artar. Bu oranlara gelindiğinde çözüm için
ücretlerin, kiraların dondurulması, kamu harcamalarının düşürülmesi gibi çok
daha ağır toplumsal fedakârlıklara girişilmesi gerekir.
Hiper enflasyon; aylık
enflasyon oranının yüzde 50 gibi oranlara çıkması halini vurgular. Hiper
enflasyon tersine çevrilmesi son derecede zor ve büyük fedakârlıklar isteyen
bir durumu ifade eder. Bu tür fedakârlıklar genellikle mevcut siyasal iktidarla
yapılamaz ve dolayısıyla iktidar değişikliği gerekebilir.
Dünyadan Örnekler
Aşağıdaki tabloda yukarıdaki tanımlar çerçevesinde
dünyadan örnekler sunulmaktadır.
Enflasyon Türü
|
Ülke
|
Enflasyon
Oranı (%)
|
Sürünen Enflasyon (% 0,1 – 1)
|
Tayland
|
0,17
|
Japonya
|
0,40
|
|
Fransa
|
0,70
|
|
Düşük Enflasyon (% 1 – 3)
|
Slovenya
|
1,00
|
Almanya
|
1,70
|
|
İngiltere
|
2,60
|
|
Orta Enflasyon (% 3 – 8)
|
Malezya
|
3,20
|
Rusya
|
3,90
|
|
Meksika
|
6,44
|
|
Yüksek Enflasyon (% 8 - 15)
|
İran
|
9,90
|
Türkiye
|
10,68
|
|
Azerbaycan
|
14,00
|
|
Çok Yüksek Enflasyon (% 15 +)
|
Ukrayna
|
15,90
|
Arjantin
|
21,90
|
|
Kuzey Kore
|
55,0
|
|
Hiper
Enflasyon (Aylık % 50 +)
|
Venezüella
|
741,0
|
Buna göre Türkiye, Ağustos 2017 itibariyle yüksek enflasyonlu ülkedir. 2000’ler öncesinde Türkiye’de enflasyon oranı çok yüksekti (1990 – 99 arasındaki 10 yıllık dönemde enflasyon oranı ortalama yüzde 78,7 idi.) Bu oran Türkiye’yi çok yüksek enflasyonlu ülkeler grubuna sokuyordu. Bu dönemi izleyerek Türkiye, enflasyon oranını düşürmeye başladı. 2005 ile 2016 arasında Türkiye, çok yüksek enflasyonlu ülkeler, yüksek enflasyonlu ülkeler ve ılımlı enflasyonlu ülkeler kategorileri arasında geçişler yaşadı. Bugünkü görünümüyle Türkiye, yüksek enflasyonlu ülkeler kategorisinde yer alıyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026112 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.