Brüt ve Net Dış Borç Stoku, Dış Borçların Döviz Kompozisyonu ve Bir Yılda Ödenecek Dış Borç Miktarı
Türkiye’nin Toplam Brüt Dış Borç Stoku
2017 yılının ilk 9 ayının sonunda
Türkiye’nin toplam brüt dış borç stoku 438 milyar Dolar. Bu borç stokunun 129,4
milyar Doları kamu kesimine, 704 milyon Doları TCMB’ye ve 307,9 milyar Doları
da özel kesime ait bulunuyor. Aşağıdaki özet tablo bu durumu gösteriyor.
Yıllar
|
Kamu
|
TCMB
|
Özel
|
Türkiye
|
GSYH Payı (%)
|
1990
|
33.268
|
8.342
|
10.770
|
52.381
|
26,1
|
2002
|
64.533
|
22.003
|
43.066
|
129.601
|
54,8
|
90 - 02 Değişim (%)
|
94,0
|
163,7
|
299,9
|
147,4
|
|
2017
|
129.438
|
704
|
307.855
|
437.996
|
51,9
|
2002 - 17 Değişim (%)
|
100,6
|
-96,8
|
614,9
|
238,0
|
Tabloya göre 1990 yılında Türkiye’nin
toplam brüt dış borç stoku 52,4 milyar Dolar ve bu borç stokunun GSYH’deki payı
yüzde 26,1 imiş. 2002 yılında toplam brüt borç stoku 129,6 milyar Dolara
yükselirken GSYH’deki payı da yüzde 54,8’e çıkmış. 2017 yılının ilk 9 ayının
sonunda toplam brüt dış borçların miktarı yaklaşık 438 milyar Dolara
yükselmesine karşın GSYH’deki payı yüzde 51,9’a gerilemiş. Demek ki bu dönemde
GSYH artışı brüt dış borç yükü artışında daha hızlı olmuş.
Bu dönemler boyunca toplam brüt
dış borç stoku içinde kamu kesimi, TCMB ve özel kesimin paylarında ortaya çıkan
değişimi de aşağıdaki tabloda sunuyorum.
Yıllar ve Toplamda Paylar (%)
|
Kamu
|
TCMB
|
Özel
|
1990
|
63,5
|
15,9
|
20,6
|
2002
|
49,8
|
17,0
|
33,2
|
2017
|
29,6
|
0,2
|
70,3
|
Tablo bize kamu kesiminin 1990’dan
2017’ye giderken brüt dış borç stoku payının hızla azaldığını buna karşılık özel
kesimin brüt dış borç stoku payının hızla yükseldiğini gösteriyor.
Borç Stokunun Döviz Kompozisyonu
2017 yılı itibariyle özel kesimin
toplam brüt 308 milyar Dolar dolayındaki dış borç stokunun 157 milyar Dolarlık
bölümü finansal kuruluşlara (ağırlıklı olarak bankalara) yaklaşık 151 milyar
Dolarlık bölümü ise reel kesim kuruluşlarına ait bulunuyor.
Brüt dış borç stokunun döviz cinsleri itibariyle durumunu da
aşağıdaki tablo gösteriyor.
Döviz Cinsi
|
Milyon USD
|
Toplamdaki Paylar (%)
|
USD
|
257.007
|
58,7
|
Euro
|
140.216
|
32,0
|
Yen
|
8.792
|
2,0
|
SDR
|
1.396
|
0,3
|
TL
|
25.982
|
5,9
|
Diğer
|
4.603
|
1,1
|
Toplam Dış Borç Stoku
|
437.996
|
100,0
|
Tabloya göre Türkiye’nin brüt dış
borç stokunun döviz cinsinden dağılımında toplam dış borçların yüzde 59’u Dolar,
yüzde 32’si de Euro üzerinden olduğu görülüyor. Bu tabloya bakılınca USD/TL
kuru yükseldiğinde özel kesimin niçin sıkıntıya girdiğini anlamak zor olmasa
gerekir.
Türkiye’nin Net Dış Borç Stoku
Buraya kadar Türkiye’nin brüt dış
borç stoku üzerinde durduk. Bu stoktan bazı kalemlerin düşülerek net stokun
hesaplanması gerekiyor. Bunu da aşağıdaki tabloda gösteriyorum.
2017 III Ç.
|
||
1
|
Türkiye Brüt Dış Borç Stoku
|
437.996
|
2
|
TCMB Dış Borç Stoku (-)
|
704
|
3
|
Bankacılık Kesimi Dış Borç Stoku (-)
|
172.217
|
4
|
Bankacılık Sektörü Hariç Dış Borç Stoku
1 - (2 + 3)
|
265.075
|
5
|
Parasal Yetkili Mevduat Bankaları Net
Varlıkları
|
3.285
|
6
|
Katılım ve Yatırım Kalkınma Bankaları
Net Varlıkları
|
-20.357
|
7
|
Parasal Sektör Net Dış Varlıkları (5 +
6)
|
-17.072
|
8
|
Türkiye Net Dış Borç Stoku (4 - 7)
|
282.147
|
9
|
Türkiye Net Dış Borç Stoku / GSYH (%)
|
33,4
|
Tabloya göre 2017 yılı III.
Çeyreği itibariyle Türkiye’nin 438 milyar Dolarlık brüt dış borç stokunun
netleştirilmiş miktarı 282,1 milyar Dolara denk gelmektedir. Bir başka ifadeyle
Türkiye’nin brüt dış borç stoku GSYH’nin yüzde 51,9’u iken net dış borç stoku
GSYH’nin yüzde 33,4’üne denk gelmektedir.
Türkiye’nin 2018 Yılsonuna Kadar Dış Borç Ödeme
Projeksiyonu
Türkiye’nin Kasım 2017’den
itibaren bir yıl içinde (2018 yılı Kasım ayına kadar) yapacağı dış borç
ödenmelerinin dökümü aşağıdaki tabloda yer alıyor.
Dış Borç Ödeme Projeksiyonu
|
Milyon USD
|
KISA VADE
|
23.590
|
Kamu Kesimi
|
5.251
|
Özel Kesim
|
18.339
|
UZUN VADE
|
79.006
|
Kamu Kesimi
|
15.774
|
Özel Kesim
|
63.232
|
GENEL TOPLAM
|
102.596
|
Kamu Kesimi
|
21.025
|
Özel Kesim
|
81.571
|
Tabloya göre Türkiye’nin
önümüzdeki bir yıl içinde yapması gereken dış borç ödemelerinin toplamı 102,6
milyar Dolardır. Bu toplamın 21 milyar Dolarlık bölümü kamu kesimi, 81,6 milyar
Dolarlık bölümü de özel kesim kuruluşları tarafından ödenecek olan dış borç
anapara ve faiz ödemeleridir.
Ek: Türkiye’nin Dış Borç Stoku
Ayrıntılı Tablo (1990 – 2017 III. Çeyrek) (Kaynak: Hazine Müsteşarlığı)
Yıllar
|
Kamu
|
TCMB
|
Özel
|
Türkiye
|
GSYH Payı (%)
|
1990
|
33.268
|
8.342
|
10.770
|
52.381
|
26,1
|
1991
|
35.280
|
7.215
|
11.128
|
53.623
|
26,7
|
1992
|
36.476
|
6.730
|
15.390
|
58.595
|
27,8
|
1993
|
39.640
|
7.293
|
23.579
|
70.512
|
29,6
|
1994
|
41.741
|
9.777
|
17.186
|
68.705
|
38,8
|
1995
|
42.003
|
12.171
|
21.774
|
75.948
|
33,6
|
1996
|
40.192
|
12.381
|
26.725
|
79.299
|
32,6
|
1997
|
39.068
|
11.765
|
33.523
|
84.356
|
33,2
|
1998
|
41.339
|
12.986
|
42.026
|
96.351
|
34,7
|
1999
|
44.107
|
11.006
|
48.011
|
103.123
|
40,7
|
2000
|
50.081
|
14.090
|
54.431
|
118.602
|
43,6
|
2001
|
47.129
|
24.351
|
42.112
|
113.592
|
56,5
|
2002
|
64.533
|
22.003
|
43.066
|
129.601
|
54,8
|
2003
|
70.844
|
24.373
|
48.956
|
144.172
|
45,9
|
2004
|
75.668
|
21.410
|
64.076
|
161.154
|
40,0
|
2005
|
70.411
|
15.425
|
84.939
|
170.775
|
34,2
|
2006
|
71.587
|
15.678
|
120.738
|
208.002
|
38,0
|
2007
|
73.525
|
15.801
|
160.599
|
249.925
|
36,9
|
2008
|
78.334
|
14.066
|
188.426
|
280.827
|
36,2
|
2009
|
83.513
|
13.162
|
172.071
|
268.747
|
41,5
|
2010
|
89.109
|
11.565
|
191.014
|
291.688
|
37,8
|
2011
|
94.279
|
9.334
|
200.130
|
303.743
|
36,5
|
2012
|
104.023
|
7.088
|
228.505
|
339.616
|
39,0
|
2013
|
115.945
|
5.234
|
268.700
|
389.879
|
41,0
|
2014
|
117.687
|
2.484
|
281.774
|
401.945
|
43,0
|
2015
|
113.145
|
1.327
|
281.940
|
396.412
|
46,0
|
2016
|
119.847
|
821
|
284.467
|
405.135
|
47,0
|
2017
|
129.438
|
704
|
307.855
|
437.996
|
51,9
|
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026221 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.