Merkez Bankasının Altınları Nerede?
Merkez Bankası’nın Altın
Rezervi
Tam olarak açıklanmayan, gizli
kalan her şeyde olduğu gibi altınların nerede olduğu meselesi de arada bir şehir
efsanesi olarak karşımıza çıkıyor. Hatta iş orada kalmıyor paranoyaya dönüşmeye
kadar gidiyor. Basında yer alan ifadelere göre Ekonomiden sorumlu Başbakan
Yardımcısı bir soruyu yanıtlarken TCMB’nin 490 ton altını olduğunu, bunun aşağı
yukarı 40 tonluk bölümünün TCMB kasa dairesinde saklandığını, kalan altınların
İngiltere Merkez Bankası’nın ve ABD Merkez Bankası Fed’in altın deposunda koruma
altında olduğunu açıklamış. Bu açıklamadan sonra pek çok soru ortaya atıldı.
Sonunda iş geldi şu şehir efsanesine dönüştü: “Türkiye’nin altınları İngiltere
Merkez Bankası’nda Türkiye’nin aldığı dış borçların teminatı olarak tutuluyormuş.”
İkinci Dünya Savaşı sonrasında
bazı ülkeler altın rezervlerini kendi ülkeleri dışında özellikle bu konuda
geniş imkânı olan ve dünyanın en güvenli kasa dairelerinden birisi olarak kabul
edilen İngiltere Merkez Bankası’nın altın deposunda saklama kararı aldı. Bu
ülkelerden bazıları (aralarında
Hollanda ve Almanya da var) küresel kriz sonrasında ihtiyaç duyulabileceği
gerekçesiyle bu altınlarının bir bölümünü İngiltere’den kendi ülkelerine taşıma
kararı aldılar. Bu kararı almalarında saklama meselesi dışında swap
işlemlerinin yapılabilmesi kolaylığı da vardı.
TCMB’nin altın rezervlerinin bir
bölümünü İngiltere Merkez Bankası altın deposunda tutmasının devlet borçlarıyla
ve onların teminatı olarak rehin edilmesiyle hiçbir ilgisi yok. Esasen Devlet
adına borçlanan Hazinelerin bu tür dış borçlanmaları yaparken herhangi bir
teminat göstermesine veya rehin vermesine de gerek yok. Bu konunun hafızalarda
kalma nedeni Osmanlı dış borçlarıdır. Osmanlı İmparatorluğu 1854 yılından
başlayarak dış borç alırken, mali sistemi iflas aşamasında olduğu için, borç
verenler bu borçlar karşılığında İmparatorluğun teminat göstermesini talep
etmişlerdir. O nedenle Osmanlı dış borçları vergiler veya başka devlet gelirleri
teminat göstererek alınmıştır. Bu borçlar 1929 ile 1954 arasında Türkiye
Cumhuriyeti tarafından tümüyle ödenmiştir. Türkiye Cumhuriyeti, bugüne kadar hiçbir
dönemde teminata veya rehin vermeye dayalı dış borçlanma yapmamıştır.
Altınların Önemli Bölümü Niçin İngiltere Merkez
Bankası’nda Tutuluyor?
Türkiye’nin ve başka ülkelerin altın
rezervlerini İngiltere ve/veya ABD (Fed) Merkez Bankası altın deposunda saklamasının
bazı nedenleri var. Her şeyden önce İngiltere Merkez Bankası ve ABD Merkez
Bankası Fed’in kasa daireleri dünyanın en güvenli altın deposu kabul ediliyor.
Saklamadan çok daha fazla öne
çıkan mesele rezerv yönetimi meselesi. Merkez Bankası Kanunu’nun 53’üncü
maddesinin b bendinde şu hüküm yer alıyor: “Banka, ülke altın ve döviz
rezervlerini para politikası hedefleri ve uygulamaları çerçevesinde yönetir. Bu
amaçla Banka, sırasıyla güvenli yatırım, likidite ve getiri önceliklerini
dikkate alarak belirleyeceği usul ve esaslara göre yurt içi ve yurt dışı
piyasalarda vadeli ya da vadesiz altın, döviz, menkul kıymet, türev ürün alım
satım, borçlanma ve borç verme işlemlerini de içeren tüm bankacılık
faaliyetlerinde bulunabilir.”
TCMB, İngiltere’de veya ABD’de
tutulan altın rezervleriyle swap işlemleri yapabiliyor. Altın rezervleri, döviz
ihtiyacı halinde swap yapılarak belirli vadeyle döviz alınıyor, vade dolduğunda
tersi yapılarak döviz verilip altınlar geri alınıyor. Merkez Bankası bu yolla
bütün diğer merkez bankalarının yaptığı benzer işlemleri yaparak ihtiyacı olan
dövizi, ihtiyaç duyduğu süreyle elde etmiş oluyor. Altın swapı yapılırken
altınların fiziki olarak aynı depo içinde yer değişimi yapılıyor. Altınları
veren ülkenin deposundan alınıp altınları kabul eden ülkenin deposuna
taşınıyor. Bu taşıma bilgisi İngiltere Merkez Bankası tarafından ilgili
ülkelere bildirildikten sonra swap işlemi gerçekleşiyor. İngiltere Merkez
Bankası burada iki tarafın da güvendiği bir yeddiemin (trustee) görevi görmüş
oluyor. TCMB, altınları Türkiye'de tutsa bu altınlar yastık altında tutulan
altından farklı bir konumda olmuyor. Oysa bunları İngiltere'de tuttuğunda bu
değindiğimiz swap işlemini yaparak ihtiyacı olduğunda dövizle değiştirebiliyor
zamanı gelince de dövizi iade edip altınları geri alabiliyor. Geri alındığında
aynı taşıma işlemi bu kez ters yönde tekrarlanıyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026181 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.