Hızlı Büyümenin Kökenleri ve Sorunları
Türkiye ekonomisi yüzde 11,1 büyümeyle
üçüncü çeyrekte dünyanın en hızlı büyüyen ekonomisi oldu. Türkiye’yi yüzde 6,8
ile Çin, 6,2 ile Malezya ve 6,1 ile Hindistan izliyor. TÜİK, üçüncü çeyrek
büyümesiyle birlikte ilk iki çeyreğe ilişkin büyüme oranı düzeltmelerini de açıkladı.
Buna göre ekonomi, ilk çeyrekte 5,3, ikinci çeyrekte 5,4 büyümüş görünüyor. Bu
durumda ilk 9 aylık büyüme yüzde 7,3 dolayında çıkıyor (çeyreklerin ağırlık
farklarını ihmal ediyorum.) Bu eğilim sürerse yıllık büyüme yüzde 7 dolayında çıkacak
demektir.
Türkiye ekonomisinin bu kadar
hızlı büyümesinin ardında bazı gelişmeler var. Her şeyden önce 2016 yılının üçüncü
çeyreği 15 Temmuz darbe girişiminin yarattığı olumsuzlukların etkisiyle ekonomide
küçülmeye yol açmıştı. Aşağıdaki tablo bu küçülmeye ilişkin verileri ortaya
koyuyor.
Önceki yılın aynı dönemine göre değişim (%)
|
2016 III. Çeyrek
|
2017 III. Çeyrek
|
Harcamalar Yönünden
|
||
Hanehalkı tüketim harcaması
|
0,5
|
11,7
|
Devletin tüketim harcaması
|
5,8
|
2,8
|
Yatırım harcaması
|
0,3
|
12,4
|
İhracat
|
-9,4
|
17,2
|
Üretim Yönünden
|
||
Tarım, ormancılık, balıkçılık üretimi
|
-3,5
|
2,8
|
Sanayi üretimi
|
-1,8
|
14,8
|
İnşaat üretimi
|
2,8
|
18,7
|
Hizmet üretimi
|
-6,3
|
20,7
|
GSYH Büyümesi
|
-0,8
|
11,1
|
15 Temmuz darbe girişimi
nedeniyle 2016 yılının üçüncü çeyreğinde yaşanan büyük ekonomik çöküş tablodan
açıkça görülebiliyor. Böyle bir çöküşün ardından bu yılın üçüncü çeyreğinde
müthiş bir sıçrama yaşanması doğal sonuçtur. Buna baz etkisi deniyor.
Buna ek olarak bu yıl kredi
garanti fonunun devreye sokulması banka kredilerinin hızla artmasına ve bu
kredilerin ekonomik büyümeye olumlu katkı yapmasına yol açtı. BDDK verilerine
göre 2017 yılının üçüncü çeyreğinde 2016 yılının üçüncü çeyreğine göre kredilerdeki
artış yüzde 24 oldu. Kredi garanti fonunun desteğinde gelen bu artışın ekonomide
canlanma yaratması beklenen bir gelişmeydi.
2017 yılında kamu harcamalarında
artış ortaya çıktı. Referandum dolayısıyla başlayan artışlar referandum sonrasında
da devam etti. Bunun yanında vergilerde geçici sürelerle indirimler yapıldı,
sosyal güvenlik prim ödemelerinin tahsili ertelendi. 2016 yılının tamamında
29,5 milyar TL açık veren bütçe, 2017 yılının ilk on ayında 35 milyar TL açık
verdi. 2016 yılında bütçe açığının GSYH’ye oranı yüzde 1 iken 2017 yılında bu oran
ikiye katlanacak gibi görünüyor.
2016 yılında cari açığın GSYH’ye
oranı yüzde 3,8 iken bu yılın ilk on ayı itibariyle cari açığın tahmin edilen GSYH’ye
oranı yüzde 4,9’a yükseldi. Dolayısıyla Türkiye, bütçe açığı ve cari açık
eşliğinde büyüdü.
Özetle söylemek gerekirse
ağırlıklı olarak geçen yılın düşük büyümesinin baz etkisine ek olarak bütçe
açığındaki artış, kredi garanti fonunun kredi kullanımında yarattığı artış ve cari
açıktaki artışın yarattığı etkilerle büyüme oranı yüzde 11,1 gibi çok yüksek
bir düzeye ulaştı.
Bu yüksek büyümenin olumlu
yansımalarının yanında yarattığı bazı sorunlar da var. Bunların başında enflasyonun
yükselmesi, bütçe açığının ve cari açığın artması geliyor. Bunlar kolayca
çözümlenebilecek sorunlar değil. Hepsi de önümüzdeki dönemde büyümeden fedakârlık
etmeyi gerektiriyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026167 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.