Yüksek Büyüme mi Düşük Enflasyon mu?
Manşet Enflasyon Gerçekten Manşet Oldu
2017 yılı manşet enflasyonu ya da
tüketici fiyatları enflasyonu (TÜFE) yüzde 11,92, üretici fiyatları enflasyonu
(Yİ – ÜFE) yüzde 15,47, çekirdek enflasyon (C endeksi) yüzde 12,30 olarak açıklandı.
Aşağıdaki tablo son üç yılda enflasyonla ilgili verileri, TCMB para
politikasının enflasyon hedeflerini ve bu hedeflerden sapmaları karşılaştırmalı
olarak sergiliyor.
2015
|
2016
|
2017
|
|
TCMB TÜFE Hedefi
|
5,00
|
5,00
|
5,00
|
TÜFE
|
8,81
|
8,53
|
11,92
|
TCMB Hedefinden Sapma
|
3,81
|
3,53
|
6,92
|
Yİ - ÜFE
|
5,71
|
9,94
|
15,47
|
C Endeksi
|
9,51
|
7,48
|
12,30
|
Bu tabloda dikkati çeken konular var:
(1) TCMB’nin yüzde 5’lik hedefinin hiçbir anlamı bulunmadığı ortaya çıkmış
bulunuyor. (2) Manşet enflasyon (TÜFE) 2016’ya göre ciddi oranda artış
göstermiş görünüyor. (3) Üretici fiyatlarının (Yİ – ÜFE) yüksek seyretmesi
önümüzdeki dönemde manşet enflasyon (TÜFE) üzerinde artış yönünde baskı
yaratabilir. (4) Çekirdek enflasyonun (C endeksi) yükselmesi TCMB’nin
uyguladığı para politikasını tartışmalı hale getirmektedir.
Yİ-ÜFE (kırmızı), TÜFE (lacivert)
ve çekirdek enflasyonu (yeşil) bir grafik üzerinde gösterelim
Grafikten görüleceği gibi gerek
Yİ-ÜFE ve gerekse TÜFE’de son ayda bir düşüş olmasına karşılık çekirdek
enflasyon yükselişine devam ediyor. C endeksi, TÜFE endeksinden enerji, gıda ve
alkolsüz içecekler, alkollü içkiler, tütün ürünleri ve altın hariç tutularak
oluşturulan bir endekstir. Bu endeks, Merkez Bankası’nın para politikasının
doğrudan etkileyebildiği kalemlerden oluştuğu için geleceğe ilişkin en fazla
bilgiyi içeren endekstir. Bu endeksin yükseliyor olması geleceğe ilişkin
beklentileri de olumsuz konuma getirmektedir.
Dünyada Enflasyon Yok, Bizde Yüksek Enflasyon Var
Küresel krizle birlikte dünyada
pek çok ülkede enflasyon sıfıra yaklaştı. Sonrasında düşük düzeylerde
dengelendi. Buna karşılık Türkiye, 2001 krizi sonrasında birçok fedakarlık
karşılığında enflasyonda ciddi düşüşler sağlamasına karşılık bu eğilimi
sürdüremedi ve enflasyonu yine denetimden kaçırdı. Bugün Türkiye, dünyada
enflasyonu en yüksek ülkeler arasında yer alıyor.
Aşağıdaki tablo dünyada çeşitli
kategorilerdeki ülkelerin enflasyon oranlarını son iki yıl itibariyle
karşılaştırıyor (Kaynak: The Economist, December 23rd 2017.)
Ülke
|
2016
|
2017
|
Türkiye
|
8,5
|
11,9
|
Meksika
|
3,3
|
5,9
|
Güney Afrika
|
6,6
|
5,3
|
Pakistan
|
3,8
|
4,1
|
Endonezya
|
3,6
|
3,9
|
Malezya
|
1,4
|
3,9
|
Rusya
|
5,8
|
3,8
|
Hindistan
|
3,6
|
3,4
|
Brezilya
|
7,0
|
3,4
|
İngiltere
|
1,2
|
2,7
|
Şili
|
2,9
|
2,2
|
ABD
|
1,7
|
2,1
|
Güney Kore
|
1,5
|
2,1
|
Avustralya
|
1,3
|
2,0
|
Çin
|
2,3
|
1,6
|
Euro Bölgesi
|
0,6
|
1,5
|
Japonya
|
0,2
|
0,5
|
Tayland
|
0,6
|
0,5
|
Tablodan görüleceği gibi Türkiye
kendisine en yakın ekonomi olan Meksika’nın iki katı yükseklikte enflasyona
sahip bulunuyor. İşin kötü tarafı Türkiye’de enflasyon geçen yıla göre ciddi
oranda artış sergiliyor.
Sonuç
Merkez Bankası, enflasyonla
mücadele amacıyla enflasyon hedeflemesi uyguluyor. Bu uygulamada baştan bir
hedef belirleniyor ve para politikası bu hedefe varacak biçimde uygulanıyor.
TCMB’nin yıllardır değişmeyen enflasyon hedefi 2017 yılı için de yüzde 5 olarak
belirlenmişti. 2017 yılsonunda TÜFE gerçekleşmesi yüzde 11,92 oldu. Bu durumda
gerçekleşme TCMB’nin enflasyon hedefi olarak belirlediği yüzde 5 oranından 6,92
puan (yüzde 138,4) sapmış görünüyor. Bu sonuca göre üç halden birisi
geçerlidir: (1) Enflasyon hedefi yanlış seçilmektedir. (2) Enflasyon hedefi doğru
seçilmekte fakat uygulanan para politikası bu hedefi tutturmaya uygun bulunmamaktadır.
(3) Enflasyon hedefi de enflasyonla mücadeleyi amaçlayan para politikası da sadece
görünüşte mevcuttur.
İlk iki şıktan birisi doğruysa enflasyon
hedeflemesi politikasının yeniden gözden geçirilmesi gerekir. Üçüncü şık
doğruysa Merkez Bankası, fiyat istikrarını bir kenara bırakıp yüksek büyümeyi seçmiş
olan siyasal tercihe uygun hareket ediyor demektir.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026120 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.