Erken Seçime Giderken Türkiye Ekonomisinin Görünümü
23 Ocak 2018 tarihli Erken Seçime
Doğru başlıklı yazımı: “Bütün bu gelişmeler bize bir erken seçimin altyapısının
hazırlandığını gösteriyor. Bu durumda öteden beri konuşulan 15 Temmuz
dolayındaki bir tarihte erken seçim olması olasılığı, seçimin normal zamanında
olmasından çok daha yüksek görünüyor” diye bitirmiştim (https://www.mahfiegilmez.com/2018/01/erken-secime-dogru.html.)
O tarih itibariyle bu tahmine
dayanak oluşturan veriler olarak şunları sıralamışım: “(1) 2017 yılında
enflasyonla mücadele neredeyse tümüyle terk edildi ve genişletici maliye
politikası devreye sokuldu (kredi garanti fonu çerçevesinde kredilerin
artırılması, vergi indirimleri, sosyal güvenlik primi ertelemeleri.) (2) Bütçe
açığının iki katına yakın borçlanmaya gidildi ve elde edilen paranın bir
bölümüyle emanetlerde bekleyen ödemeler yapıldı. Böylece piyasa canlandırıldı.
Kalan para da muhtemelen 2018 yılının ilk aylarında aynı amaçla kullanılacak.
(3) Taşeron kuruluş kadrolarında yer alan yüzbinlerce insan devletin asli
kadrolarına alındı. (4) Muhtemelen baz etkisiyle yılın ilk yarısında
enflasyonda bir gerileme görülecek. (5) Oy oranları üzerinde en fazla etkisi
olan büyüme oranında 2017 yılında yüzde 7’nin üzerinde bir artış sağlanması
bekleniyor. (6) Afrin harekâtı, iktidara önemli bir duygusal destek sağlıyor.”
Bugün itibariyle nerede olduğumuza bakalım. 2017 başlıklı sütunda
başlıca makroekonomik göstergelerin 2017 sonu itibariyle gerçekleşmiş değerleri
yer alıyor. 18.04.2018 başlıklı sütunda bu tarih itibariyle elde mevcut
verilerin durumunu sergiliyor. Sonraki sütunlar Orta Vadeli Programda (OVP) yer
alan 2018 ve 2019 tahminleriyle IMF’nin Nisan ayında yayınladığı Dünya Ekonomik
Görünümünde yer verdiği 2018 ve 2019 tahminlerini gösteriyor.
OVP
|
IMF
|
OVP
|
IMF
|
|||
2017
|
18.04.2018
|
2018
|
2018
|
2019
|
2019
|
|
GSYH
(Milyar TL)
|
3.105
|
3.446
|
3.611
|
3.872
|
4.170
|
|
GSYH
(Milyar USD)
|
851
|
923
|
910
|
988
|
962
|
|
Kişi
Başına Gelir (USD)
|
10.627
|
11.409
|
10.900
|
12.100
|
10.000
|
|
Büyüme
|
7,4
|
5,5
|
4,4
|
5,5
|
4,0
|
|
Enflasyon
|
11,1
|
10,3
|
7,0
|
10,9
|
6,0
|
10,0
|
Bütçe
Açığı
|
1,5
|
1,9
|
2,9
|
1,9
|
3,2
|
|
Cari
Açık
|
5,5
|
5,8
|
4,3
|
5,4
|
4,1
|
4,8
|
İşsizlik
|
10,4
|
10,8
|
10,5
|
10,7
|
9,9
|
10,7
|
USD/TL
(Ortalama)
|
3,66
|
3,83
|
3,73
|
3,97
|
3,92
|
4,33
|
Brent
Petrol USD/Varil
|
66,9
|
72,1
|
54,5
|
57,5
|
2018 yılı tahminlerine
baktığımızda OVP tahminlerinin birçok alanda artık imkânsız hale geldiğini
görebiliyoruz. Mesela enflasyonun 2018 sonunda yüzde 7 çıkması artık mucizeyle
bile mümkün görünmüyor. Benzer durum cari açık, USD kuru için de geçerli. Cari
açık bugün itibariyle yüzde 5,8 görünüyor. Bunun yılsonunda yüzde 4,3’e düşmesi
için büyümenin yüzde 3 dolayında bir yere gerilemesi lazım. USD kuru 18 Nisan
itibariyle ortalama olarak 3,83, günlük olarak da 4,10 düzeyinde bulunuyor.
Kurun ortalama olarak 3,73 gerçekleşmesi, hele erken seçime gidilecek bu
ortamda hiçbir şekilde anlamlı görünmüyor. 18 Nisan günü itibariyle 72,1
USD/Varil fiyatıyla işlem gören Brent petrol için öngörülen 54,5 USD/Varil yıllık
ortalama fiyatı da olasılık içinde görünmüyor. Bütün bu göstergeler için IMF’nin
2018 yılı tahminleri çok daha gerçekçi bir görünüm içinde bulunuyor.
Erken seçim kararı alındığı ve
seçim 2018 yılına alındığı için 2019 yılı tahminlerini ele almıyoruz. Ama orada
da OVP tahminlerinin hiçbir şekilde tutma olanağı olmadığını görmek mümkün.
Şimdi gelelim ekonominin
gidişine. Daha gerçekçi görünen IMF tahminlerini ele alıp değerlendirdiğimizde
ekonomideki gidişin pek olumlu olmadığını söyleyebiliriz. Büyümenin 2018’de
2017’ye göre gerilemesinin beklenmesi bir yana 2019’da da gerilemeye devam
edeceği tahmin ediliyor. Bu gerilemeyi tersine çevirebilmenin tek yolu 2017’de
uygulanan genişletici maliye politikasını tekrar devreye sokmak. Ne var ki bu
tür bir uygulamanın bir türlü düşürülemeyen enflasyonu daha da artırması, kurun
daha da yükselmesine yol açması gibi sıkıntıları söz konusu. Bunlara ek olarak
petrol fiyatının da yükselmesinin etkisiyle cari açık da denetim dışına çıkma
yolunda ilerliyor.
Yazılarımı okuyanlar büyüme
oranıyla iktidar partisinin oy oranları arasında doğru yönlü bir ilişki
kurduğumu hatırlayacaklardır. Son 8 seçimdeki büyüme ve oy oranları arasındaki
korelasyon katsayısı 0,82 olarak çıkıyor. Büyüme oranını temel gösterge olarak
almaktaki hareket noktam şuydu: Bir ekonomide büyüme genel olarak o ekonominin
bütününün bir özeti gibidir. Ekonomi yüksek bir büyüme oranı yakalamışsa öteki
göstergelerin çoğu da olumlu seyreder. Mesela işsizlik oranı düşer, kamu
gelirleri artar, bütçe açığı geriler, kişisel gelirler yükselir. Eldeki son
büyüme verisi yüzde 7,4 gibi yüksek bir büyümeyi gösteriyor. 2018 yılının ilk
çeyreğine ilişkin veriler 2018 yılının ilk çeyrek büyümesinin de yüksek olacağı
izlenimini veriyor. Ne var ki bu kez durum büyümenin öteki göstergeleri
örtebileceği bir görünüm sergilemiyor. Çünkü bu kez bu yüksek büyüme oranına
karşın işsizlik oranı da de enflasyon oranı da gerilemiyor. TL, dış değer kaybı
yaşadıkça bu olumsuzluk içeride de fiyatların artmasını tetikliyor. Bunların
yanı sıra cari açık yükselmeye devam ediyor, faizler yüksek kalıyor, eski dönemlerde
olduğu gibi konut kredisi faizleri düşmüyor, tam tersine artıyor. Dolayısıyla ekonomi,
yüksek çıkan büyüme oranına karşın iyiye gitmiyor, hatta giderek sıkıntılı bir
geleceğe doğru ilerliyor. Bu durumda iktidar erken seçim kararı alacak diye öngörüyordum,
öngörüm doğru çıktı.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202696 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.