TL'deki Hızlı Değer Kaybının Nedeni
Türk Lirasının değer kaybının
siyasal istikrarsızlıktan, jeopolitik nedenlere, ekonomi politikasını oluşturan
alt politika çelişkilerinden dış dünyada oluşan gelişmelere kadar birçok nedeni
var. Zaman içinde bu nedenlerden bazısı öne çıkıyor bazısı geride kalıyor.
Bugünlerde yaşanan hızlı değer kaybının temel nedeni dış politika tutarsızlığı.
Türkiye, son dönemde Suriye’de
izlediği dış politika yaklaşımında önceki durumuyla ciddi çelişkiler içine
düşmüş bulunuyor ve o nedenle bocalayıp duruyor. Suriye meselesinde iki cephe
oluşmuş durumda. Bir tarafta ABD, İngiltere, Fransa, İsrail ve Suudi Arabistan
ve onlara destek veren Avrupa Birliği var. Diğer tarafta Rusya, İran ve Suriye
var. Çin, bu konuda taraf değil. Türkiye, Nato üyesi olmasına karşılık Rusya ve
İran ile bir arada görünüyor, üçlü toplantılar düzenliyor. Buna karşılık tıpkı
ABD gibi Esad’ın karşısında yer alıyor. Oysa Rusya ve İran Esad’ı destekliyor.
Rus Dışişleri Bakanı Türkiye’nin Afrin’i Esad güçlerine devretmesi gerektiğini
söylüyor. Türkiye, tam anlamıyla iki arada bir derede bulunuyor.
Böyle olunca Rusya ve İran ile
birlikte parası en çok değer kaybeden ülkeler arasında yer alıyor.
Türkiye’nin uyguladığı ekonomi
politikası zaten çelişkiler, tutarsızlıklar içinde görünüyor. Mevcut söyleme
göre Türkiye ‘sıkı para politikası ve genişletici maliye politikası’ izliyor.
Sıkı para politikası söylemini nereden anlıyoruz? Bir kere Merkez Bankası ve
hükümetin ortak enflasyon hedefi yüzde 5. Sonra Merkez Bankası bu hedefe varmak
için enflasyon hedeflemesi uyguluyor. Bunlar bize sıkı para politikası
söyleminin geçerliliğini gösteriyor. Genişletici maliye politikası söylemini
nereden anlıyoruz? Böyle bir söylem yok aslında ama alınan önlemler bize yüksek
oranlı bir büyümenin sağlanabilmesi için vergilerin hafifletildiği,
harcamaların artırıldığı, istihdamın teşvik edildiği yani kısacası maliye
politikasının gevşetildiği bir görünüm sunuyor. Bu durumda söylemler bize sıkı para
politikasına karşılık genişletici maliye politikası uygulandığını gösteriyor.
Eğer böyleyse o zaman politikalar arasında bir tutarsızlık, hatta bir çelişki var
demektir. Çünkü ekonomi politikasının bu iki farklı alt politikası birbiriyle farklı
yollarda ilerliyor, para politikası enflasyonu önlemek için sıkı tutulurken,
maliye politikası enflasyonu bir kenara bırakmış büyüme oranını yükseltmeye
çalışıyor.
Bu söylemlere karşılık gerçek durum daha farklı bir görünüm sergiliyor. Merkez Bankası’nın aksine söylemlerine
karşılık para politikası sıkı değil. Bunu nereden anlıyoruz? İlk olarak yüzde
5’lik hedefe karşılık yıllardır hedefin çok üzerinde yüksek enflasyon oranları
gerçekleşmesi söz konusu oluyor. Öte yandan piyasada gösterge faizin yüzde 15’e
gelip dayandığı yerde Merkez Bankası geç likidite penceresi imkânının arkasına
saklanarak zor bela yüzde 12,75 oranında faiz uygulayabiliyor. Bir de bunların
yanında hükümetin faiz artırımı yapılmasını önleyen yaklaşımları, hatta
talimatları var. Bunların sonucunda Merkez Bankası aslında söylemlerinin
tersine ister istemez genişletici maliye politikasıyla uyumlu (İngilizcesi
accomodative) bir para politikası uyguluyor.
Bu çelişkiler içinde bocalayan
ekonomi politikasına bir de dış politika çelişkisi eklenince Türk Lirasının
değer kaybetmemesi mucize olurdu. Böyle bir durumda faiz artırmanın ya da başka
bir politika önlemi almanın da yararı olmaz. Esasen önlemi piyasa alıyor:
Gösterge faiz yüzde 14,55’e tırmanmış bulunuyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026221 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.