Türkiye Ekonomisinin Dünyadaki Yeri
Türkiye Ekonomisin Dünya Ekonomisindeki Payı
Ülkelerin birçok gösterge
açısından dünyadaki yeri ölçülüyor ve açıklanıyor. Bu göstergelerin bir bölümü
GSYH, borçluluk, yatırımlar, dışticaret gibi maddi değerlere bir bölümü yargı
bağımsızlığı, eğitim kalitesi, basın özgürlüğü gibi kısmen madden ölçülebilen
kısmen de algılara dayalı anketlerle varılan sonuçlara dayanıyor. Burada
Türkiye’nin dünya ekonomisindeki payı, GSYH büyüklüğü, kişi başına gelir
açısından dünyadaki yerini ve 2000 yılından 2017 yılına bu değerlerdeki
değişimi ortaya koymaya çalışacağım. Bu 3 konuyla ilgili 3 ayrı tablo
hazırladım (Tablolardaki veriler için kaynaklar: IMF WEO Database, Knoema,
Haver Analytics ve Trading Economics.)
İlk tablo dünya GSYH’sinden en
yüksek payı alan 20 ülkenin satınalma gücü paritesine göre hesaplanmış GSYH’lerinin
2000 ve 2017 yılları itibariyle karşılaştırılmasını gösteriyor.
GSYH
(SAGP, Trilyon USD)
|
2000
|
2000'deki Sıra
|
2017
|
2017'deki Sıra
|
ABD
|
20,6
|
1
|
15,3
|
2
|
Çin
|
7,4
|
2
|
18,3
|
1
|
Japonya
|
6,8
|
3
|
4,3
|
4
|
Almanya
|
4,9
|
4
|
3,3
|
5
|
Hindistan
|
4,2
|
5
|
7,5
|
3
|
Fransa
|
3,4
|
6
|
2,2
|
10
|
Rusya
|
3,3
|
7
|
3,2
|
6
|
İtalya
|
3,3
|
8
|
1,8
|
12
|
Brezilya
|
3,2
|
9
|
2,5
|
8
|
İngiltere
|
3,1
|
10
|
2,3
|
9
|
Meksika
|
2,4
|
11
|
1,9
|
11
|
İspanya
|
2,0
|
12
|
1,4
|
15
|
Endonezya
|
1,9
|
13
|
2,6
|
7
|
Kanada
|
1,8
|
14
|
1,4
|
16
|
Kore
|
1,5
|
15
|
1,6
|
14
|
Türkiye
|
1,4
|
16
|
1,7
|
13
|
S.
Arabistan
|
1,4
|
17
|
1,4
|
17
|
İran
|
1,4
|
18
|
1,3
|
18
|
Tayvan
|
1,0
|
19
|
0,9
|
20
|
Tayland
|
0,9
|
20
|
1,0
|
19
|
Tablodaki verilere göre 2000
yılında en yüksek GSYH’ye sahip olan ABD 2017’de birinciliği Çin’e kaptırmış
görünüyor. Japonya üçüncü sırayı Hindistan’a bırakarak dördüncü sıraya
gerilemiş, Fransa, İtalya ve İspanya oldukça geriye düşmüşler. En büyük çıkışı
Endonezya gerçekleştirmiş ve 6 sıra birden yükselerek 7'nci sıraya oturmuş. 3
basamak yükselerek 13'üncü sıraya gelen Türkiye, Endonezya’nın ardından en
hızlı çıkışı yakalayan ülke konumunda bulunuyor.
Tablo, eksen kayması olarak
ortaya konan, ekonomik gücün batıdan doğuya kaydığı yolundaki hipotezin en
azından bu aşamada doğru olduğunu ortaya koyuyor. Buna karşılık Japonya
ekonomisinin 1990’ların başında girdiği durgunluktan bir türlü çıkamayarak
gerilemeye devam etmesinin de bu eksen kaymasının o kadar kolay olmayacağını
gösteriyor.
18 Yıldaki Gelişim
İkinci tablo, 2000 yılından 2017
yılına GSYH değişimlerini ortaya koyuyor. Bu tablodaki sıralama ilkinden farklı
olarak cari GSYH değerlerine göre en yüksek GSYH’ye sahip 20 ekonomiyi
kapsıyor.
GSYH
(Milyar USD)
|
2000
|
2017
|
2017/ 2000
|
Artış Sırası
|
ABD
|
10.285
|
19.362
|
1,9
|
14
|
Çin
|
1.215
|
11.938
|
9,8
|
1
|
Japonya
|
4.887
|
4.884
|
1,0
|
20
|
Almanya
|
1.956
|
3.652
|
1,9
|
15
|
Fransa
|
1.372
|
2.575
|
1,9
|
16
|
İngiltere
|
1.639
|
2.565
|
1,6
|
19
|
Hindistan
|
477
|
2.439
|
5,1
|
4
|
Brezilya
|
655
|
2.081
|
3,2
|
7
|
İtalya
|
1.145
|
1.921
|
1,7
|
17
|
Kanada
|
742
|
1.640
|
2,2
|
12
|
Kore
|
562
|
1.530
|
2,7
|
9
|
Rusya
|
279
|
1.469
|
5,3
|
3
|
Avustralya
|
399
|
1.390
|
3,5
|
6
|
İspanya
|
597
|
1.307
|
2,2
|
11
|
Meksika
|
680
|
1.142
|
1,7
|
18
|
Endonezya
|
179
|
1.011
|
5,7
|
2
|
Türkiye
|
273
|
851
|
3,1
|
8
|
Hollanda
|
414
|
824
|
2,0
|
13
|
İsviçre
|
272
|
681
|
2,5
|
10
|
Suudi
Arabistan
|
190
|
679
|
3,6
|
5
|
Tabloya göre 20 ekonominin 19’u GSYH’sini
2000’den 2017’ye kadar artırmış sadece Japonya’nın GSYH’si bu 18 yılda
gerilemiş görünüyor. Bu görünüm, Japonya’nın son 25 yılda nasıl bir durgunluk
yaşadığını ortaya koyuyor. 1940’ların sonunda bugünkü Çin kadar hızlı bir
büyüme trendi yakalayarak dünyanın en büyük ikinci ekonomisi konumuna gelen
Japonya, 1990’ların başında girdiği krizden halen çıkabilmiş değil. O nedenle
Çin’in 1980’lerin başında başlayan hızlı büyümesinin de Japonya’nın bu durumuna
benzeyip benzemeyeceği çok tartışılan bir konu durumunda bulunuyor.
Türkiye cari fiyatlarla GSYH sıralamasında
17’nci sırada yer alıyor. 2000’de de 2017’de de yeri değişmemiş durumda. Bu 18
yıllık geçmişe bakıldığında 2023’de ilk 10 ekonomi arasına girmenin artık hayal
bile olması mümkün görünmüyor.
2000’den 2017’ye GSYH’si en hızlı
artan ekonomi Çin. Onu Endonezya, Rusya ve Hindistan izliyor. Türkiye GSYH
artışında 20 büyük ekonomi arasında 8’inci sırada yer bulabiliyor. Türkiye’nin
daha iyi bir sırada yer bulamamasının nedenlerinden birisi de kuşkusuz son
yıllarda TL’nin Dolara karşı çok hızlı bir değer kaybı yaşamış olması.
Orta Gelir Tuzağından Çıkma Yarışında Türkiye
Üçüncü tablo 2000’den 2017’ye
Türkiye’nin bulunduğu kategorideki ülkelerin kişi başına gelir artışlarını
sergiliyor. 2017 verilerine göre Türkiye, karşılaştırmaya alınan 190 ülke
arasında kişi başına düşen gelir sıralamasında 64’üncü sırada yer alıyor. O
nedenle karşılaştırma için Türkiye’nin üstünde ve altında yer alan ekonomiler
esas alındı.
Kişi
Başına Gelir (USD)
|
2000
|
2017
|
2017/2000
|
Artış Sırası
|
Uruguay
|
6.817
|
17.253
|
2,53
|
13
|
Barbados
|
11.600
|
17.159
|
1,48
|
20
|
Antigua
ve Barbuda
|
10.981
|
16.826
|
1,53
|
19
|
Litvanya
|
3.297
|
16.443
|
4,99
|
3
|
Letonya
|
3.337
|
15.403
|
4,62
|
4
|
Trinidad
ve Tobago
|
6.431
|
14.784
|
2,30
|
15
|
Panama
|
4.046
|
14.409
|
3,56
|
6
|
Şili
|
5.054
|
14.315
|
2,83
|
10
|
Arjantin
|
8.387
|
14.062
|
1,68
|
18
|
Macaristan
|
4.618
|
13.460
|
2,91
|
9
|
Polonya
|
4.476
|
13.429
|
3,00
|
8
|
Hırvatistan
|
4.970
|
12.863
|
2,59
|
12
|
Maldivler
|
2.967
|
12.569
|
4,24
|
5
|
Ekvator
Ginesi
|
2.230
|
11.948
|
5,36
|
2
|
Kosta
Rika
|
3.928
|
11.857
|
3,02
|
7
|
Lübnan
|
5.331
|
11.684
|
2,19
|
16
|
Türkiye
|
4.219
|
10.597
|
2,51
|
14
|
Romanya
|
1.670
|
10.372
|
6,21
|
1
|
Granada
|
5.118
|
10.328
|
2,02
|
17
|
Brezilya
|
3.779
|
10.020
|
2,65
|
11
|
Tabloya göre 2000’den 2017’ye kadar
kişi başına düşen geliri en fazla artıran ekonomi Romanya olmuş. Onu Ekvator
Ginesi, Litvanya, Letonya ve Maldivler izliyor. Kişi başına düşen geliri
artırma konusunda Türkiye bu 20 ekonomi arasında 14’üncü sırada yer bulabiliyor.
Tablo, orta gelir tuzağıyla
ilgili de bir fikir veriyor. Tabloda yer alan birçok ekonomi, Türkiye’nin
aksine, orta gelir tuzağından yani 10 – 12 bin Dolarlık kişi başına gelir
düzeyinden çıkma yolunda önemli gelişme kaydetmiş görünüyor.
Sonuç
Türkiye, 2000’den 2017’ye kadar
geçen 18 yıllık sürede bütün iddiasına karşın satınalma gücü paritesi
itibariyle bakıldığında sağlamış göründüğü ilerlemeyi cari fiyatlarla
bakıldığında yakalayamamış görünüyor. 2000 yılında dünyanın en büyük 17’nci
ekonomisi konumundayken 2017’de aynı yerde bulunuyor. Kişi başına gelir
açısından rakipleri 20 bin Dolar düzeyine ilerlerken Türkiye, 10 bin Dolar
düzeyinde yani orta gelir tuzağında sıkışıp kalmış görünüyor.
Batı – Doğu eksenlerinin tam
ortasında yer alan Türkiye’nin eksen kaymasını doğru kullanması halinde bu
değişimden yararlanabilme imkânı var. Türkiye’nin batının kalite standartlarıyla
doğunun yaratıcılığını birleştirecek yapısal reformları yapabilmesi halinde bu
değişimden önemli yararlar sağlayabileceği kanısındayım.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026198 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.