Perşembe, 19 Kasım 2026

Mahfi Eğilmez · Ekonomi ve düşünce günlüğü

Silahlanma / Savunma Harcamaları


Ülkeler, yarattıkları GSYH’nin önemli bir bölümünü silahlanma, savunma, askeri malzeme imaline ya da satın alınmasına harcıyor.

Dünya GSYH’si 2017 yılı itibariyle 79,9 trilyon Dolar olarak hesaplanıyor. Aynı yıl dünya yıl ortası nüfusu 7,4 milyar kişi olarak tahmin ediliyor. Buna göre kişi başına ortalama yıllık gelir kabaca 10.800 Dolar olarak bulunuyor.

2017 yılında silahlanma/savunmaya 1,7 trilyon Dolar harcandığına göre kişi başına silahlanma/savunma harcaması 230 Dolar ediyor.

Silahlanma/savunmaya harcanan 1,7 trilyon Doların 1,5 trilyon Dolarlık bölümünü 20 ülke harcıyor (Ek Tablo 1.) Bu 20 ülkenin toplam GSYH’si 62,7 trilyon Dolar, bir başka deyişle küresel GSYH’nin yüzde 78,4’ü. Bu ülkelerin silahlanma/savunmaya harcadığı paraların küresel silahlanma/savunma harcamaları içindeki payı yüzde 88.

Silahlanma/savunma harcamalarında ilk sırada 610 milyar Dolara yakın harcamayla ABD yer alıyor. Onu 228 milyar Dolarla Çin izliyor. Son yıllarda savunma sanayiine büyük ağırlık veren Suudi Arabistan 69 milyar Doları aşan bir bütçeyle, 66,4 milyar dolarlık bütçeye sahip Rusya’yı geçerek üçüncü sıraya yerleşmiş bulunuyor.  

GSYH içinde silahlanma/savunma harcaması paylarına bakılırsa Suudi Arabistan, yüzde 10,1 gibi çok yüksek bir payla birinci sırada yer alıyor. Onu İsrail (yüzde 4,7) ve Rusya (yüzde 4,3) izliyor. Türkiye, mutlak rakam olarak 18,2 milyar Dolarlık bir silahlanma/savunma bütçesiyle dünya sıralamasında 15’inci sırada yer alıyor. Silahlanma/savunma harcamaları/GSYH payı sıralamasına bakarsak Türkiye 10’uncu sıraya çıkıyor.  

Türkiye’nin silahlanma/savunmaya harcadığı miktarlar artmakla birlikte bunların GSYH içindeki payı zaman içinde geriliyor (Ek Tablo 2.) 1950’lerde Türkiye, bütçesinin kabaca yüzde 5’ini silahlanma/savunma için harcarken bu oran 2000’lerden itibaren yüzde 2’lere kadar gerilemiş görünüyor. Türkiye, 1950’den 2017’ye kadar silahlanma/savunmaya toplam 385,8 milyar Dolar harcamış. Bu uzun dönemde Türkiye’nin toplam GSYH’si yaklaşık 14,5 trilyon Dolar olduğuna göre bu dönemde silahlanma/savunmaya harcanan paraların GSYH’ye oranı ortalama olarak yüzde 2,7 olmuş.

2002 ile 2016 yılları arasında dünyada yapılan silah, askeri araç, malzeme ve teçhizat satışının toplamı 5,3 trilyon Dolar olmuş (Ek Tablo 3.) 2016 yılında bu malların satış miktarı 2002 yılına göre yüzde 86,6 oranında artış göstermiş bulunuyor. Bununla birlikte son yıllarda, özellikle de küresel krizin başladığı 2008 yılını izleyen yıllardan itibaren, silah, askeri araç, malzeme ve teçhizat satışlarının hızla düştüğünü tablodan görebiliyoruz.  

Küresel silah, askeri malzeme ve teçhizat satışlarında en fazla satış yapan 20 şirketin 14’ü ABD şirketi (Ek Tablo 4.) Bu 14 şirketin silah, askeri malzeme ve teçhizat satışları toplamı (188,5 milyar Dolar) ilk 20 şirketin toplam satışlarının (2450 milyar Dolar) yüzde 75’ini geçiyor. Bir başka ifadeyle dünyada silah, askeri malzeme ve teçhizat satışlarında aslan payını ABD’li şirketler alıyor.

Bir dedektif bir suçluyu ararken yanıtlaması gereken ilk soru suçu oluşturan eylemden en fazla kimin kazançlı çıkacağı sorusudur. Bu sorunun yanıtı birçok olayda suçluyu ortaya çıkarmaya yarar.  

Ek Tablo 4 bize Amerikan silah, askeri araç, malzeme ve teçhizat üreticisi şirketlerin bu tür malların satışından en büyük kazancı sağlayan şirketler olduğunu gösteriyor. Bu da bize ABD’nin niçin dünyanın her yerinde uzlaşmazlıkları artırıp, savaşlar çıkardığı sorusunun yanıtını veriyor.



Veriler İçin Kaynak Notu: Bu yazıda kullanılan verilerin tamamı sipri – Stockholm International Peace Research Institution adlı bağımsız kuruluşun sitesindeki database’den alınmıştır (https://www.sipri.org/databases)

Açıklama Notu: sipri’nin verileri derlediği kaynaklar ülkelerin bütçeleridir. Bütçelerin dışında yer alan silahlanma/savunma harcamaları varsa bu verilere yansımamaktadır. 


EK TABLOLAR:

Tablo 1: 2017 yılı itibariyle dünyada silahlanmaya en çok para harcayan 20 ülke (milyar USD)

Sıra
Ülke
Silahlanma/Savunma Harcamaları
GSYH
GSYH'de Pay (%)
1
ABD
609,8
19.390,6
3,1
2
Çin
228,2
12.014,6
1,9
3
Suudi Arabistan
69,4
683,8
10,1
4
Rusya
66,3
1.527,5
4,3
5
Hindistan
63,9
2.611,0
2,4
6
Fransa
57,8
2.583,6
2,2
7
İngiltere
47,2
2.624,5
1,8
8
Japonya
45,4
4.872,1
0,9
9
Almanya
44,3
3.984,8
1,1
10
Güney Kore
39,2
1.583,0
2,5
11
Brezilya
29,3
2.055,0
1,4
12
İtalya
29,2
1.937,9
1,5
13
Avustralya
27,5
1.379,5
2,0
14
Kanada
20,6
1.652,4
1,2
15
Türkiye
18,2
851,0
2,1
16
İsrail
16,5
350,6
4,7
17
İspanya
16,2
1.314,0
1,2
18
İran
14,5
431,9
3,4
19
Pakistan
10,8
304,0
3,6
20
Tayvan
10,6
579,3
1,8


1.464,9
62.731,1



Tablo 2: Türkiye’nin silahlanma/savunma harcamaları (milyon USD)

Yıl
Silahlanma/Savunma Harcamaları
GSYH
GSYH'de Pay (%)
1950
213,0
3.462
6,2
1951
231,8
4.159
5,6
1952
257,8
4.782
5,4
1953
294,0
5.574
5,3
1954
332,1
5.684
5,8
1955
382,9
6.828
5,6
1956
412,1
7.874
5,2
1957
450,1
10.468
4,3
1958
523,1
12.500
4,2
1959
766,2
15.596
4,9
1960
468,8
9.866
4,8
1961
301,3
5.480
5,5
1962
330,4
6.371
5,2
1963
350,0
7.395
4,7
1964
380,9
7.854
4,8
1965
422,7
8.450
5,0
1966
442,0
10.068
4,4
1967
508,4
11.176
4,5
1968
570,7
18.051
3,2
1969
596,8
20.198
3,0
1970
564,9
19.029
3,0
1971
570,9
17.246
3,3
1972
704,0
21.965
3,2
1973
861,6
27.948
3,1
1974
1.136,7
38.243
3,0
1975
2.285,0
47.452
4,8
1976
2.534,8
53.686
4,7
1977
2.765,8
61.266
4,5
1978
2.727,9
66.829
4,1
1979
3.001,1
81.696
3,7
1980
2.672,0
68.391
3,9
1981
2.814,9
56.419
5,0
1982
2.754,7
64.209
4,3
1983
2.469,4
60.492
4,1
1984
2.190,1
59.098
3,7
1985
2.366,0
66.891
3,5
1986
2.769,4
75.173
3,7
1987
2.889,6
85.980
3,4
1988
2.663,9
90.460
2,9
1989
3.373,7
107.563
3,1
1990
5.315,4
152.001
3,5
1991
5.670,7
151.705
3,7
1992
6.157,9
160.256
3,8
1993
7.075,1
181.806
3,9
1994
5.293,2
130.900
4,0
1995
6.606,2
171.900
3,8
1996
7.512,1
184.600
4,1
1997
7.792,0
191.100
4,1
1998
8.781,0
271.000
3,2
1999
9.951,8
248.000
4,0
2000
9.993,7
265.000
3,8
2001
7.216,1
197.000
3,7
2002
9.050,4
238.000
3,8
2003
10.277,9
312.000
3,3
2004
10.920,8
404.000
2,7
2005
12.081,2
499.000
2,4
2006
13.363,3
548.000
2,4
2007
15.319,2
677.000
2,3
2008
17.127,3
663.000
2,6
2009
16.352,3
645.000
2,5
2010
17.939,4
748.000
2,4
2011
17.304,9
730.000
2,4
2012
17.958,2
877.000
2,0
2013
18.662,6
951.000
2,0
2014
17.772,2
934.000
1,9
2015
15.880,9
855.000
1,9
2016
17.854,0
863.000
2,1
2017
18.189,8
851.000
2,1
385.770,8
14.452.140,0
2,7

Tablo 3: Dünyada 2002 – 2016 yılları arasında silah ve askeri malzeme satışlarının seyri

Yıllar
Silah Satışı (Milyar USD)
Değişim (%)
2002
201
2003
239
18,9
2004
277
15,9
2005
293
5,8
2006
315
7,5
2007
349
10,8
2008
392
12,3
2009
406
3,6
2010
420
3,4
2011
420
0,0
2012
405
-3,6
2013
406
0,2
2014
397
-2,2
2015
370
-6,8
2016
375
1,4
2002 - 2016
5.265
86,6

Tablo 4: 2016 yılında dünyada en çok silah ve askeri malzeme satışı yapan şirketler (milyon USD)

Ülke
Silah Satışı
Kâr
İstihdam
1
Lockheed Martin Corp.
ABD
40.830
5.302
97.000
2
Boeing
ABD
29.510
4.895
150.500
3
Raytheon
ABD
22.910
2.174
63.000
4
BAE Systems
İngiltere
22.790
2.351
83.000
5
Northrop Grumman Corp.
ABD
21.400
2.200
67.000
6
General Dynamics Corp.
ABD
19.230
2.955
98.800
7
Airbus Group
Avrupa
12.520
1.101
133.780
8
BAE Systems Inc. (BAE Systems  UK)
ABD
9.300
--
29.500
9
L-3 Communications
ABD
8.890
647
38.000
10
Leonardo
İtalya
8.500
561
45.630
11
Thales
Fransa
8.170
1.073
64.100
12
United Technologies Corp.
ABD
6.870
5.436
--
13
Huntington Ingalls Industries
ABD
6.720
573
37.000
14
United Aircraft Corp.
Rusya
5.160
-67
--
15
Bechtel Corp.
ABD
4.920
--
53.000
16
Textron
ABD
4.760
843
36.000
17
Pratt & Whitney (Un. Tech. Corp. USA)
ABD
4.530
--
35.100
18
Rolls-Royce
İngiltere
4.450
--
49.900
19
Leidos
ABD
4.300
246
32.000
20
Harris Corp.
ABD
4.200
553
17.000


ME
Mahfi Eğilmez

İktisatçı, eski Hazine Müsteşarı. Yirmiden fazla kitabın yazarı. 2011'den beri Kendime Yazılar'da yazıyor.

Bu konudaki diğer yazılar →

Ekonomi konusunda

Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026

148 yorum

Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.