Silahlanma / Savunma Harcamaları
Ülkeler, yarattıkları GSYH’nin
önemli bir bölümünü silahlanma, savunma, askeri malzeme imaline ya da satın
alınmasına harcıyor.
Dünya GSYH’si 2017 yılı
itibariyle 79,9 trilyon Dolar olarak hesaplanıyor. Aynı yıl dünya yıl ortası
nüfusu 7,4 milyar kişi olarak tahmin ediliyor. Buna göre kişi başına ortalama
yıllık gelir kabaca 10.800 Dolar olarak bulunuyor.
2017 yılında silahlanma/savunmaya
1,7 trilyon Dolar harcandığına göre kişi başına silahlanma/savunma harcaması 230
Dolar ediyor.
Silahlanma/savunmaya harcanan 1,7
trilyon Doların 1,5 trilyon Dolarlık bölümünü 20 ülke harcıyor (Ek Tablo 1.) Bu
20 ülkenin toplam GSYH’si 62,7 trilyon Dolar, bir başka deyişle küresel
GSYH’nin yüzde 78,4’ü. Bu ülkelerin silahlanma/savunmaya harcadığı paraların küresel
silahlanma/savunma harcamaları içindeki payı yüzde 88.
Silahlanma/savunma harcamalarında
ilk sırada 610 milyar Dolara yakın harcamayla ABD yer alıyor. Onu 228 milyar
Dolarla Çin izliyor. Son yıllarda savunma sanayiine büyük ağırlık veren Suudi
Arabistan 69 milyar Doları aşan bir bütçeyle, 66,4 milyar dolarlık bütçeye
sahip Rusya’yı geçerek üçüncü sıraya yerleşmiş bulunuyor.
GSYH içinde silahlanma/savunma
harcaması paylarına bakılırsa Suudi Arabistan, yüzde 10,1 gibi çok yüksek bir
payla birinci sırada yer alıyor. Onu İsrail (yüzde 4,7) ve Rusya (yüzde 4,3)
izliyor. Türkiye, mutlak rakam olarak 18,2 milyar Dolarlık bir
silahlanma/savunma bütçesiyle dünya sıralamasında 15’inci sırada yer alıyor.
Silahlanma/savunma harcamaları/GSYH payı sıralamasına bakarsak Türkiye 10’uncu
sıraya çıkıyor.
Türkiye’nin silahlanma/savunmaya
harcadığı miktarlar artmakla birlikte bunların GSYH içindeki payı zaman içinde geriliyor
(Ek Tablo 2.) 1950’lerde Türkiye, bütçesinin kabaca yüzde 5’ini
silahlanma/savunma için harcarken bu oran 2000’lerden itibaren yüzde 2’lere kadar
gerilemiş görünüyor. Türkiye, 1950’den 2017’ye kadar silahlanma/savunmaya
toplam 385,8 milyar Dolar harcamış. Bu uzun dönemde Türkiye’nin toplam GSYH’si
yaklaşık 14,5 trilyon Dolar olduğuna göre bu dönemde silahlanma/savunmaya
harcanan paraların GSYH’ye oranı ortalama olarak yüzde 2,7 olmuş.
2002 ile 2016 yılları arasında
dünyada yapılan silah, askeri araç, malzeme ve teçhizat satışının toplamı 5,3
trilyon Dolar olmuş (Ek Tablo 3.) 2016 yılında bu malların satış miktarı 2002
yılına göre yüzde 86,6 oranında artış göstermiş bulunuyor. Bununla birlikte son
yıllarda, özellikle de küresel krizin başladığı 2008 yılını izleyen yıllardan
itibaren, silah, askeri araç, malzeme ve teçhizat satışlarının hızla düştüğünü
tablodan görebiliyoruz.
Küresel silah, askeri malzeme ve
teçhizat satışlarında en fazla satış yapan 20 şirketin 14’ü ABD şirketi (Ek
Tablo 4.) Bu 14 şirketin silah, askeri malzeme ve teçhizat satışları toplamı
(188,5 milyar Dolar) ilk 20 şirketin toplam satışlarının (2450 milyar Dolar)
yüzde 75’ini geçiyor. Bir başka ifadeyle dünyada silah, askeri malzeme ve
teçhizat satışlarında aslan payını ABD’li şirketler alıyor.
Bir dedektif bir suçluyu ararken
yanıtlaması gereken ilk soru suçu oluşturan eylemden en fazla kimin kazançlı
çıkacağı sorusudur. Bu sorunun yanıtı birçok olayda suçluyu ortaya çıkarmaya
yarar.
Ek Tablo 4 bize Amerikan silah,
askeri araç, malzeme ve teçhizat üreticisi şirketlerin bu tür malların
satışından en büyük kazancı sağlayan şirketler olduğunu gösteriyor. Bu da bize
ABD’nin niçin dünyanın her yerinde uzlaşmazlıkları artırıp, savaşlar çıkardığı
sorusunun yanıtını veriyor.
Veriler İçin Kaynak Notu:
Bu yazıda kullanılan verilerin tamamı sipri – Stockholm International Peace
Research Institution adlı bağımsız kuruluşun sitesindeki database’den
alınmıştır (https://www.sipri.org/databases)
Açıklama Notu: sipri’nin
verileri derlediği kaynaklar ülkelerin bütçeleridir. Bütçelerin dışında yer
alan silahlanma/savunma harcamaları varsa bu verilere yansımamaktadır.
EK TABLOLAR:
Tablo 1: 2017 yılı itibariyle dünyada silahlanmaya en çok para harcayan 20
ülke (milyar USD)
Sıra
|
Ülke
|
Silahlanma/Savunma Harcamaları
|
GSYH
|
GSYH'de Pay (%)
|
1
|
ABD
|
609,8
|
19.390,6
|
3,1
|
2
|
Çin
|
228,2
|
12.014,6
|
1,9
|
3
|
Suudi Arabistan
|
69,4
|
683,8
|
10,1
|
4
|
Rusya
|
66,3
|
1.527,5
|
4,3
|
5
|
Hindistan
|
63,9
|
2.611,0
|
2,4
|
6
|
Fransa
|
57,8
|
2.583,6
|
2,2
|
7
|
İngiltere
|
47,2
|
2.624,5
|
1,8
|
8
|
Japonya
|
45,4
|
4.872,1
|
0,9
|
9
|
Almanya
|
44,3
|
3.984,8
|
1,1
|
10
|
Güney Kore
|
39,2
|
1.583,0
|
2,5
|
11
|
Brezilya
|
29,3
|
2.055,0
|
1,4
|
12
|
İtalya
|
29,2
|
1.937,9
|
1,5
|
13
|
Avustralya
|
27,5
|
1.379,5
|
2,0
|
14
|
Kanada
|
20,6
|
1.652,4
|
1,2
|
15
|
Türkiye
|
18,2
|
851,0
|
2,1
|
16
|
İsrail
|
16,5
|
350,6
|
4,7
|
17
|
İspanya
|
16,2
|
1.314,0
|
1,2
|
18
|
İran
|
14,5
|
431,9
|
3,4
|
19
|
Pakistan
|
10,8
|
304,0
|
3,6
|
20
|
Tayvan
|
10,6
|
579,3
|
1,8
|
1.464,9
|
62.731,1
|
Tablo 2: Türkiye’nin silahlanma/savunma harcamaları
(milyon USD)
Yıl
|
Silahlanma/Savunma Harcamaları
|
GSYH
|
GSYH'de Pay (%)
|
1950
|
213,0
|
3.462
|
6,2
|
1951
|
231,8
|
4.159
|
5,6
|
1952
|
257,8
|
4.782
|
5,4
|
1953
|
294,0
|
5.574
|
5,3
|
1954
|
332,1
|
5.684
|
5,8
|
1955
|
382,9
|
6.828
|
5,6
|
1956
|
412,1
|
7.874
|
5,2
|
1957
|
450,1
|
10.468
|
4,3
|
1958
|
523,1
|
12.500
|
4,2
|
1959
|
766,2
|
15.596
|
4,9
|
1960
|
468,8
|
9.866
|
4,8
|
1961
|
301,3
|
5.480
|
5,5
|
1962
|
330,4
|
6.371
|
5,2
|
1963
|
350,0
|
7.395
|
4,7
|
1964
|
380,9
|
7.854
|
4,8
|
1965
|
422,7
|
8.450
|
5,0
|
1966
|
442,0
|
10.068
|
4,4
|
1967
|
508,4
|
11.176
|
4,5
|
1968
|
570,7
|
18.051
|
3,2
|
1969
|
596,8
|
20.198
|
3,0
|
1970
|
564,9
|
19.029
|
3,0
|
1971
|
570,9
|
17.246
|
3,3
|
1972
|
704,0
|
21.965
|
3,2
|
1973
|
861,6
|
27.948
|
3,1
|
1974
|
1.136,7
|
38.243
|
3,0
|
1975
|
2.285,0
|
47.452
|
4,8
|
1976
|
2.534,8
|
53.686
|
4,7
|
1977
|
2.765,8
|
61.266
|
4,5
|
1978
|
2.727,9
|
66.829
|
4,1
|
1979
|
3.001,1
|
81.696
|
3,7
|
1980
|
2.672,0
|
68.391
|
3,9
|
1981
|
2.814,9
|
56.419
|
5,0
|
1982
|
2.754,7
|
64.209
|
4,3
|
1983
|
2.469,4
|
60.492
|
4,1
|
1984
|
2.190,1
|
59.098
|
3,7
|
1985
|
2.366,0
|
66.891
|
3,5
|
1986
|
2.769,4
|
75.173
|
3,7
|
1987
|
2.889,6
|
85.980
|
3,4
|
1988
|
2.663,9
|
90.460
|
2,9
|
1989
|
3.373,7
|
107.563
|
3,1
|
1990
|
5.315,4
|
152.001
|
3,5
|
1991
|
5.670,7
|
151.705
|
3,7
|
1992
|
6.157,9
|
160.256
|
3,8
|
1993
|
7.075,1
|
181.806
|
3,9
|
1994
|
5.293,2
|
130.900
|
4,0
|
1995
|
6.606,2
|
171.900
|
3,8
|
1996
|
7.512,1
|
184.600
|
4,1
|
1997
|
7.792,0
|
191.100
|
4,1
|
1998
|
8.781,0
|
271.000
|
3,2
|
1999
|
9.951,8
|
248.000
|
4,0
|
2000
|
9.993,7
|
265.000
|
3,8
|
2001
|
7.216,1
|
197.000
|
3,7
|
2002
|
9.050,4
|
238.000
|
3,8
|
2003
|
10.277,9
|
312.000
|
3,3
|
2004
|
10.920,8
|
404.000
|
2,7
|
2005
|
12.081,2
|
499.000
|
2,4
|
2006
|
13.363,3
|
548.000
|
2,4
|
2007
|
15.319,2
|
677.000
|
2,3
|
2008
|
17.127,3
|
663.000
|
2,6
|
2009
|
16.352,3
|
645.000
|
2,5
|
2010
|
17.939,4
|
748.000
|
2,4
|
2011
|
17.304,9
|
730.000
|
2,4
|
2012
|
17.958,2
|
877.000
|
2,0
|
2013
|
18.662,6
|
951.000
|
2,0
|
2014
|
17.772,2
|
934.000
|
1,9
|
2015
|
15.880,9
|
855.000
|
1,9
|
2016
|
17.854,0
|
863.000
|
2,1
|
2017
|
18.189,8
|
851.000
|
2,1
|
385.770,8
|
14.452.140,0
|
2,7
|
Tablo 3: Dünyada 2002 –
2016 yılları arasında silah ve askeri malzeme satışlarının seyri
Yıllar
|
Silah Satışı (Milyar USD)
|
Değişim (%)
|
2002
|
201
|
|
2003
|
239
|
18,9
|
2004
|
277
|
15,9
|
2005
|
293
|
5,8
|
2006
|
315
|
7,5
|
2007
|
349
|
10,8
|
2008
|
392
|
12,3
|
2009
|
406
|
3,6
|
2010
|
420
|
3,4
|
2011
|
420
|
0,0
|
2012
|
405
|
-3,6
|
2013
|
406
|
0,2
|
2014
|
397
|
-2,2
|
2015
|
370
|
-6,8
|
2016
|
375
|
1,4
|
2002
- 2016
|
5.265
|
86,6
|
Tablo 4: 2016 yılında
dünyada en çok silah ve askeri malzeme satışı yapan şirketler (milyon USD)
Ülke
|
Silah Satışı
|
Kâr
|
İstihdam
|
||
1
|
Lockheed
Martin Corp.
|
ABD
|
40.830
|
5.302
|
97.000
|
2
|
Boeing
|
ABD
|
29.510
|
4.895
|
150.500
|
3
|
Raytheon
|
ABD
|
22.910
|
2.174
|
63.000
|
4
|
BAE
Systems
|
İngiltere
|
22.790
|
2.351
|
83.000
|
5
|
Northrop
Grumman Corp.
|
ABD
|
21.400
|
2.200
|
67.000
|
6
|
General
Dynamics Corp.
|
ABD
|
19.230
|
2.955
|
98.800
|
7
|
Airbus
Group
|
Avrupa
|
12.520
|
1.101
|
133.780
|
8
|
BAE
Systems Inc. (BAE Systems UK)
|
ABD
|
9.300
|
--
|
29.500
|
9
|
L-3
Communications
|
ABD
|
8.890
|
647
|
38.000
|
10
|
Leonardo
|
İtalya
|
8.500
|
561
|
45.630
|
11
|
Thales
|
Fransa
|
8.170
|
1.073
|
64.100
|
12
|
United
Technologies Corp.
|
ABD
|
6.870
|
5.436
|
--
|
13
|
Huntington
Ingalls Industries
|
ABD
|
6.720
|
573
|
37.000
|
14
|
United
Aircraft Corp.
|
Rusya
|
5.160
|
-67
|
--
|
15
|
Bechtel
Corp.
|
ABD
|
4.920
|
--
|
53.000
|
16
|
Textron
|
ABD
|
4.760
|
843
|
36.000
|
17
|
Pratt
& Whitney (Un. Tech. Corp. USA)
|
ABD
|
4.530
|
--
|
35.100
|
18
|
Rolls-Royce
|
İngiltere
|
4.450
|
--
|
49.900
|
19
|
Leidos
|
ABD
|
4.300
|
246
|
32.000
|
20
|
Harris
Corp.
|
ABD
|
4.200
|
553
|
17.000
|
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026148 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.