Faiz Artırımı Niçin Çözüm Olmuyor?
Son zamanlarda yaygın bir akıl
yürütme söz konusu: “Faizi artırdık ama kurlar düşmedi, demek ki faizi artırmak
işe yaramıyormuş.” Akıl yürütme Sherlock Holmes’in bir konuda sonuca varmak
için kullandığı oldukça yararlı ve basit bir yöntem. Yalnız biraz tehlikelidir.
Çünkü neden – sonuç ilişkilerini etkileyecek unsurlar dikkate alınmazsa tamamen
ters sonuçlara varılmasına yol açabilir. O nedenle bu yöntemi kullanırken çok
dikkatli ve titiz olunması, hiçbir ayrıntının atlanmaması gerekir.
Gerçekten faiz artırımı işe
yaramıyor mu? Faiz artırımı tek başına çözüm getirmez, mutlaka ardından asıl
çözümlerin onu izlemesi gerekir. Faiz artırımı kanamalı bir hastanın kanamasını
durdurmaya benzer. Kanama durdurulmakla hastanın sorunu çözülmüş olmaz ama
hastanın kan kaybından ölmesi önlenmiş olur. Asıl derdin ne olduğunu teşhis
edip onu tedavi etmek için gerekli işlemleri yapmak şarttır. Bunların hepsi
doğru ama faiz artırımı da öyle “hiçbir işe yaramıyormuş” diye kenara atılacak
bir şey değil. Çünkü kısa vadede ciddi biçimde işe yarayan bir önlemdir.
Madem faiz artırımı işe yarıyor,
madem biz faizi enflasyona neden olan kur artışını tersine çevirsin diye
yapıyoruz o halde niçin artırımdan kısa bir süre sonra başladığımız yere
geliyoruz, niçin kurlar önce düşse de tekrar artarak aynı noktalara geliyor?
Bunun iki nedeni var.
İlk neden faiz artırımının
ardından gereken adımların atılmamasıdır. Türkiye’nin bugün ciddi yapısal reformlara
ihtiyacı var. Yargının ve eğitimin siyasallaştığı, demokrasinin ahbap çavuş
demokrasisine, kapitalizmin ahbap çavuş kapitalizmine dönüştüğü bir yerde
bunları düzeltecek adımlar atılmadıkça faiz artışı çözüm getiremez. Üretimin
ithalata bağımlılığı artarak sürerken, tarım ve hayvancılık sektörleri üretip
ihraç eden alanlar olmaktan çıkıp ithalâtçı olmaya dönmüşken faiz tek başına
çözüm getiremez. O halde faiz artırımından gereken etkiyi alamamanın ilk nedeni
faiz artışının yapısal reformlarla desteklenmemesidir. Faiz artışı bir çeşit ek
önlemdir. Asıl olanlar bu yapısal reformlardır. Ek önlem, asıl önlemlerin
yerini dolduramaz.
İkinci neden faiz artırımının
“kerhen” yapılıyor olmasıdır. Kerhen yapılan hiçbir işten hayır gelmez. Faizi
artırıp ardından faizin kötü bir şey olduğu, bunu artırmak değil aslında
indirmek gerektiği söylenir, bankaların piyasa değerlerini düşürecek
açıklamalar yapılırsa faiz artırımının hiçbir etkisi kalmaz. Faiz artırımı,
yükselen risklerin bedelidir. Yeni risk artışlarına yol açacak yeni tartışmalar
açıldığında faiz artırımının etkisi sıfırlanır.
Eylül ayı başlarında 550’yi aşmış
olan CDS primi, 13 Eylül’de Merkez Bankası’nın yaptığı sert faiz artırımının
ardından hızlı bir düşüş sergiledi. Sonrasında tekrar yükseldi. Bu düşüşü
izleyen yükselişler 13 Eylül’den hemen sonra risk artırıcı gelişmeler olduğunu
ortaya koyuyor. 13 Eylül’den sonra neler olduğuna bir bakalım: (1) Faizin
aslında düşürülmesi gerektiğine ilişkin açıklamalar. (2) Bazı banka
hisselerinin Hazineye devredilmesi gerektiğine ilişkin söylemler. (3) Türk
Parasının Kıymetini Koruma düzenlemeleri (döviz ile yapılan sözleşmelerin TL’ye
çevrilmesi.) (4) İDLİB gelişmeleri.
Bunlardan sonuncusu dışında
tamamı Türkiye’den kaynaklanıyor. Ve tamamı riskleri artırıcı gelişmeler. Meseleye
böyle baktığımızda faiz artırımının işe yaramasının zaten imkânsız olduğunu
görmek mümkün. Riskleri artırmaya devam edeceksek o zaman faizi artırmanın bir
anlamı yok.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026251 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.