Türkiye Ekonomisine Duyulan Güven
Türklerin Türkiye
Ekonomisine Güveni Azalıyor
Bir ülkenin ekonomik durumuna
duyulan güveni ölçmenin çeşitli yolları vardır. Mesela kurlar bu güvenin bir
göstergesidir. Bununla birlikte kurlarda güven dışı etkiler de söz konusu
olabilir. O nedenle güveni ölçebilmek için çeşitli kurumlar anketler düzenler
ve bu anketlerdeki gelişmelere göre ekonomiye duyulan güvenin artış yönünde mi
azalış yönünde mi olduğu izlenir.
TÜİK’in sektörel güven
endeksleri adıyla düzenlediği anketlerin sonuçları bu bağlamda önemli bir
gösterge oluşturuyor. Sektörel Güven Endeksleri 0-200 aralığında değer alıyor, endeksin
100’den büyük olması sektörün mevcut ve gelecek döneme ilişkin iyimserliğini,
100’den küçük olması ise kötümserliğini gösteriyor.
2018 yılının anket sonuçları
aşağıdaki tablo ve grafikte gösteriliyor.
Ocak
|
Şubat
|
Mart
|
Nisan
|
Mayıs
|
Haziran
|
Temmuz
|
Ağustos
|
Eylül
|
|
Hizmet
|
91,9
|
95,5
|
98,3
|
100,7
|
98,3
|
96,1
|
97,5
|
91,0
|
77,7
|
İnşaat
|
84,6
|
86,2
|
85,0
|
86,4
|
83,2
|
79,2
|
79,0
|
68,5
|
53,2
|
Perakende
|
95,8
|
100,1
|
104,3
|
106,9
|
106,2
|
101,1
|
104,4
|
97,0
|
85,2
|
Tablo ve grafik bize sektörel
güven endekslerinde özellikle Temmuz ayı sonrasında önemli düşüşler olduğunu
gösteriyor.
TÜİK’in tüketici güven endeksi;
aylık olarak tüketicilerin kişisel mali durumları, genel ekonomiye ilişkin
mevcut durum değerlendirmeleri ve gelecek dönem beklentileri ile yakın
gelecekteki harcama ve tasarruf eğilimlerinin ölçülmesini amaçlıyor. Türkiye
çapında 4.884 haneye uygulanana endeks 0 ile 200 aralığında değer alıyor. Endeksin
100’den büyük olması tüketici güveninde iyimser, 100’den küçük olması tüketici
güveninde kötümser durum olduğunu gösteriyor.
2018 yılının anket sonuçlarına
bir tablo ve grafik eşliğinde bakalım.
Ocak
|
Şubat
|
Mart
|
Nisan
|
Mayıs
|
Haziran
|
Temmuz
|
Ağustos
|
Eylül
|
|
Tüketici Güven End.
|
72,3
|
72,3
|
71,3
|
71,9
|
69,9
|
70,3
|
73,1
|
68,3
|
59,3
|
Bu anket sonuçları da aşağı
yukarı sektörel güven endeksleriyle aynı sonucu gösteriyor. Tüketicinin
güveninde Temmuz ayından sonra hızlı bir düşüş görülüyor.
Merkez Bankası, İktisadi
Yönelim Anketi adını taşıyan anketiyle imalat sanayinde faaliyet gösteren
işyerlerinin ülke ekonomisine yön veren üst düzey yöneticilerinin beklentilerini
izleyerek, imalat sanayinin kısa dönemdeki eğilimlerini yansıtacak göstergeleri
üretmeye çalışıyor. Hesaplama, anketin ilgili sorusuna toplam cevap verenler
içerisinde, pozitif ve negatif cevap verenlerin yüzdelerinin farkı alınarak
yapılıyor.
2018 yılının anket sonuçlarına
bir tablo ve grafik eşliğinde bakarsak şöyle bir görünüm çıkıyor.
Ocak
|
Şubat
|
Mart
|
Nisan
|
Mayıs
|
Haziran
|
Temmuz
|
Ağustos
|
Eylül
|
|
Reel Kesim Güven E.
|
108,3
|
110,8
|
111,9
|
111,2
|
109,9
|
104,6
|
102,7
|
96,4
|
89,6
|
Reel kesim güven endeksinde 2018 yılında yaşanan gelişmeler
de önceki anketlerle paralel bir görünüm sergiliyor: Temmuz ayından sonra hızlanan
bir kaybı gerilemesi söz konusu.
Merkez Bankası’nın güven
ölçmekte uyguladığı anketlerden birisi de Finansal Hizmetler Güven Endeksidir.
Bu anketin amacı, Türkiye’deki finansal kuruluş yöneticilerinin geleceğe
yönelik beklentilerinin izlenerek, finansal hizmetler sektöründeki gelişmeleri
yansıtacak göstergelerin üretilmesidir. Hesaplama, anketin ilgili sorusuna
toplam cevap verenler içerisinde, pozitif ve negatif cevap verenlerin
yüzdelerinin farkı alınarak yapılıyor.
2018 yılının anket sonuçlarına
bir tablo ve grafik eşliğinde bakarsak şöyle bir görünüm çıkıyor.
Ocak
|
Şubat
|
Mart
|
Nisan
|
Mayıs
|
Haziran
|
Temmuz
|
Ağustos
|
Eylül
|
|
Finans Hizmet Güv. E.
|
166,1
|
166,1
|
165,7
|
151,6
|
164,2
|
159,4
|
167,2
|
161,9
|
154,3
|
Finansal hizmetler güven endeksi
burada değerlendirmeye aldığımız diğer anketlerden farklı olarak inişler ve
çıkışlar gösteriyor. Önceki anketlere benzerlik gösteren yanı Temmuz ayı
sonrasında hızlanan güven kayıpları olarak görünüyor.
TÜİK tarafından her ay
yayınlanan Ekonomik güven endeksi, tüketici ve üreticilerin genel ekonomik
duruma ilişkin değerlendirme, beklenti ve eğilimlerini özetleyen bir bileşik
endekstir. Endeks, tüketici güven endeksi ve mevsim etkilerinden arındırılmış
reel kesim (imalat sanayi), hizmet, perakende ticaret ve inşaat sektörleri
güven endekslerinin alt endekslerinin ağırlıklandırılarak birleştirilmesinden
oluşuyor. Ekonomik güven endeksinin 100’den büyük olması genel ekonomik duruma
ilişkin iyimserliği, 100’den küçük olması ise genel ekonomik duruma ilişkin
kötümserliği göstermektedir.
2018 yılının anket sonuçlarına
bir tablo ve grafik eşliğinde bakarsak şöyle bir görünüm çıkıyor.
Ocak
|
Şubat
|
Mart
|
Nisan
|
Mayıs
|
Haz.
|
Tem.
|
Ağus.
|
Eyl.
|
|
Ekon. Güv. En.
|
104,9
|
103
|
100,2
|
98,3
|
93,5
|
90,4
|
92,2
|
83,9
|
71,0
|
Tablo ve grafik, ekonomiye duyulan güvende yılbaşından itibaren önceleri daha yavaş, Temmuz’dan itibaren de hızlanarak artan bir güven kaybı yaşandığını ortaya koyuyor.
Yabancıların Türk
Ekonomisine Güveni Azalıyor
Buraya kadar Türkiye’de Türk
üretici ve tüketicilerle yapılan anket sonuçlarını ele aldık. Bir de
yabancıların ekonomiye nasıl baktığını görelim. Bunun en kestirme yolu riskleri
ölçen CDS primlerine bakmaktan geçiyor. CDS primleri, yukarıya aldığım güven
ölçen endekslerden farklı olarak her gün sürekli yayınlanıyor. O nedenle
ötekilerle aynı bazda ele alabilmek için CDS primlerini de aylık ortalamalara
dönüştürerek aşağıdaki tabloyu hazırladım (CDS primleri içim kaynak: https://www.bloomberght.com/cds/turkiye-cds)
2018 yılına ilişkin aylık
ortalama CDS primlerini tablo ve grafik olarak gösterelim.
Ocak
|
Şubat
|
Mart
|
Nisan
|
Mayıs
|
Haziran
|
Temmuz
|
Ağustos
|
Eylül
|
|
CDS
|
164
|
171
|
183
|
199
|
253
|
294
|
311
|
409
|
469
|
Risk artışı güven azalmasının,
risk düşüşü ise güven artışının yansımasıdır. Bu durumda Türk varlıklarına
yatırım için risklerin derecesini gösteren CDS primindeki gelişme bize
yabancıların Türkiye’ye duydukları güveni gösterecek demektir. Yani bu tablo ve
grafikte diğerlerinden farklı olarak artışlar güven azalışını veriyor.
Burada da yılbaşından itibaren
başlayan bir güven kaybı söz konusu olmakla birlikte Temmuz ayından sonra güven
kaybındaki hızlanma görülebiliyor.
Temmuz Ayından
Sonra Hızlanan Güven Kaybının Altında Ne yatıyor?
Merkez Bankası faiz artırımları
konusunda çok sorulan bir soru vardır: Merkez Bankası faizi artırdı da ne oldu?
Bizde genellikle Merkez Bankası faiz artırımlarına eşlik eden bir takım risk
artırıcı açıklamalar ve olaylar söz konusu olduğu için bu sorunun yanıtını
doğru biçimde vermek pek de mümkün olmaz. Buna karşılık Merkez Bankası faiz
artırmazsa ne olur sorusunun yanıtı yukarıdaki tablo ve grafiklerden çok net
bir biçimde görülebiliyor. Hatırlanacağı üzere Merkez Bankası 24 Temmuz 2018
günkü Para Politikası Kurulu toplantısında faizlerin artırılmaması kararını
almıştı. İşte o karar sonrasında ekonomide güven kaybı en üst noktalara ulaşmış
görünüyor.
Bir ekonominin doğru ekonomi
politikası uygulamaması başka bir şeydir doğru politika uygulamayacağı mesajı
vermesi başka bir şeydir. İlki bir hatayı gösterir, hata düzeltilebilir. O
nedenle sonuçları sıkıntı yaratsa da hata düzelince tamir edilebilir. İkincisi çok daha sıkıntılı bir durumu
gösterir, çünkü orada hatada ısrar var demektir. Türkiye, bir süredir ikinci
durumda bulunuyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026213 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.