Öğrenci Soru ve Sorunları, Çözüm Önerilerim ve Yanıtlarım
Soru: Ben sosyal bilimlerle alakalı bir bölümde lisans öğrencisiyim
ekonomiye merakım var. Ancak Çin ekonomisinde anlayamadığım bir durum var belki
çok basit veya saçma soru olabilir şimdiden affınıza sığınıyorum. Çin kendi
parasının değerini, yabancı para karşısında küçülterek veya düşürerek, hem
ihracatı, hem de ülke ekonomisini büyütmeye çalışıyor. Buradan yola
çıkarsak parasının değerini neden düşürüyor veya buradaki mantık nedir ben
anlayamadım yani kendi parasının değerini düşürmek ekonomiye zarar vermez mi
veya buradaki mantığı kurnazlığı açıklayabilir misiniz?
Yanıt: X malını ihracatçısı olduğunuzu düşünün. Bu malı
üretiyorsunuz ve tanesini 10 Dolara diyelim ki ABD ye ihraç
ediyorsunuz. Diyelim ki kur 1 Dolar = 3 TL. Yani siz ABD'ye sattığınız her
X malı için 10 x 3 = 30 TL alıyorsunuz. Şimdi diyelim ki kur 1 Dolar = 5
TL oldu. Bu durumda TL'nin ABD Doları karşısında değeri düştü. Bu durumda siz
ABD'ye sattığınız her X malı için eskiden 10 x 3 = 30 TL alırken artık 10 x 5 =
50 TL alacaksınız demektir. Eğer içeride fiyatlar bu kadar artmadıysa yani sizin
o malı üretmekte kullandığınız ham made vs fiyatları böyle artmadıysa TL'nin
Dolara karşı değer kaybından kazançlı çıkacaksınız demektir. Bu da sizi
daha çok X malı üretip ABD'ye daha çok satmaya yöneltir. Yani üretimi ve
ihracatı teşvik eder. Çin'in yıllardır yaptığı ve ABD'nin karşı çıktığı
olay bu. Çin halkı tasarrufa çok eğilimli olduğu için içeride fiyatlar da
artmıyor. Dolayısıyla Yuan'ı Dolara karşı düşük tutmak enflasyona da neden
olmuyor. Mesela bizde bunu yapınca hemen enflasyon da artıyor. Çünkü Türkiye,
Çin'in aksine bir tasarruf ülkesi değil tüketim ülkesi.
Sorun ve soru: İktisada ilgim vardı lakin biraz da puanım yettiği için
gittim. Maalesef kendimi geliştiremedim. İşsizler ordusundayım 3 yıldır. Ama
ben üniversite bitirdim devlet bana is versin diyenlerden değilim. Yıllardır
düşündüm kolay atanacağım bir bölüm daha okuyup okumamak için. Ama yeniden
okumak zaman kaybı kesin is bulabilecek miyim gibi sorulardan göze alamadım. İktisadı
seviyorum. Hocalarım da gayet iyi idi. Muhasebeyi hiç sevmedim zor geçtim. Bunları
kendimi tanıtmak amacıyla yazdım yalnızca. Kendime Yazılar blogunuzu en
baştan okumaya başladım. 2011den. Daha önceki yıllarda da NTV’de
izliyordum. Bir kaç gündür durmadan okuyorum. Okuldayken ders çalışmaktan
bunalırdım. Sizin yazılarınızı okurken hepsini bitiresim gidip bütün kitaplarınızı
alıp okumak geliyor içimden. İktisat dışındaki yazılarınızı da keyifle
okuyorum.
Konuyu dağıtmadan birkaç soru sormak istiyorum. Gündemdeki konu fiyat artışları olduğu için benim sorum nedenlerinden çok bu artışların ne zaman son bulacağıdır. Dolara mı bağlı? Türkiye’nin içindeki durum kriz mi? Aslında bu fiyatların aniden artmadığını düşünüyorum. Tek neden dolar ya da stokçuluk olmasa gerek. Dış dünya da etkiliyor tabii ki ama.
Konuyu dağıtmadan birkaç soru sormak istiyorum. Gündemdeki konu fiyat artışları olduğu için benim sorum nedenlerinden çok bu artışların ne zaman son bulacağıdır. Dolara mı bağlı? Türkiye’nin içindeki durum kriz mi? Aslında bu fiyatların aniden artmadığını düşünüyorum. Tek neden dolar ya da stokçuluk olmasa gerek. Dış dünya da etkiliyor tabii ki ama.
Çözüm önerisi ve yanıt: Bu anlattıklarınız size özgü sorunlar
değil. Bu bölümlerde okuyan çoğu öğrencinin sorunları bunlar. Birçok nedeni
var. İlk neden çoğu öğrencinin bu bölümlere istemeden girmiş olmasıdır. İkincisi
kimsenin onlara girdikleri bu bölümlerde nasıl çalışmaları, nerelere
yönlenmeleri gerektiği hakkında bilgi vermemesi, onları yönlendirmemesidir.
Daha çok gençsiniz. Bunların hepsi telafi edilebilir. Kitaplara tekrar dönün.
Bizim en önemli eksiğimiz insanların bilgiyi öğrenmelerini değil
ezberlemelerini talep etmemiz. Size benim Ekonomide Analiz adlı kitabımı
okumanızı öneriyorum. Bu kitap size ekonomik konuları nasıl basit biçimde
analiz edeceğinizi adım adım öğretecek.
Gelelim fiyat artışlarına. Her ne
kadar siyasetçiler bunun bizim dışımızdaki nedenlerle kurlardaki artıştan
kaynaklandığını söyleseler de gerçek böyle değil. Bir ülkede uygulanan ekonomi
politikası yanlışsa onun sonucunda kur da yükselir fiyatlar da artar. Çünkü
yanlış ekonomi politikası riskleri artırır. Bir ülkenin risklerini ölçmenin en
kolay yolu o ülkenin CDS primlerine bakmaktır. (CDS primi hakkında bu
yazımda bilgi var: http://www.mahfiegilmez.com/2013/07/kur-faiz-dibs-bist-reyting-cds-hepsi.html)
Yılbaşında Türkiye'nin CDS primi
160 idi. Bugün 373. CDS priminin yükselmesi demek ülkenin riskleri artıyor
demektir. Türkiye'nin riskleri yılbaşından bugüne kadar 2 kat artmış. Neden?
Çünkü Türkiye harcamalarını kısacak yerde tam tersine Kanal İstanbul filan gibi
son derecede gereksiz, geri dönüşü olmayan, pahalı projeleri yapmaya uğraşıyor.
Ve üstelik bunlar için dışarıdan kredi arıyor. Ayrıca cari açığını
büyütüyor. Bunlara ek olarak birçok ülke ile gerekli gereksiz kavgaların içine
giriyor. Bütün bunların sonucunda TL dış değerini kaybediyor ve bunun etkisiyle
pahalı ithalat yapıyor bu da içeride fiyatların artmasına yol açıyor.
Türkiye'nin enflasyonu
düşürebilmek için öncelikle kuru düşürmesi gerekiyor. Bunun da yolu riskleri
düşürmekten geçiyor. Yani harcamaları artıracak gereksiz projelerden
vazgeçeceğiz, herkesle kavga etmeyi bırakacağız, ekonomi politikasında
çelişkileri gidereceğiz. Bunları yapmaya başlarsak önce riskler düşer, CDS
primi hızla düşmeye başlar, hemen ardından kurlar düşüşe geçer ve fiyat
artışları da önce durur sonra düşmeye başlar.
Genel konusunda
Tuncer Bulutay'ın Ardından7 Aralık 2021Geçmişten Dijital Geleceğe16 Ekim 2020Okuduğum Kitaplardan Seçmeler2 Ağustos 2020Devlet Adamı Deyince14 Haziran 2020257 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.