Türkiye’ye İlgi Artışı
Son bir haftada Türkiye’ye ve
Türk varlıklarına ilginin artmaya başladığı görülüyor. Bu ilgi artışının IMF’nin
güncellediği dünya tahminlerini içeren Dünyanın Ekonomik Görünümü Ocak 2019
Güncellemeleri özet raporu sonrasında gelmesi de dikkat çekici. Çünkü IMF,
Davos toplantıları öncesinde güncellediği raporunda Türkiye için yeni bir
tahmin verisine yer vermediği halde “beklenenden daha derin bir daralma”
ifadesini kullanmış bulunuyor. IMF’nin Ekim 2018’de yayınlanan Dünya Ekonomik
Görünümü Raporunda Türkiye için 2019 büyüme tahmini 0,4 idi. Bu yeni ifade
bundan daha kötü bir performansın beklendiği anlamına geliyor. Buradaki
kritik soru bu beklenti bozulmasına karşılık Türkiye’ye yönelik ilgi artışının
altında ne yatıyor?
İlk neden dünyada işlerin birkaç önceki
beklentiye göre farklı bir yöne evrileceği yolundaki beklenti değişikliği. Bunu
Dünya Ekonomik Forumu’nun 800 CEO’ya uyguladığı anketin sonuçlarından
görebiliyoruz. CEO’ların beklentisi dünyada bir resesyon yaşanacağı yolunda. Bu
çok önemli çünkü bu kadar üst düzey karar alıcının beklentisi olumsuzsa
gerçekleşmenin olumlu çıkması kolay değil. Oysa birkaç ay öncesine kadar ABD’nin
krizden çıktığı, Avrupa’nın da o yolda ilerlediği, hatta Japonya’nın bile
toparlanacağı beklentisi egemendi. ABD’de ve Avrupa’da faizler yükseliyor,
dünyaya dağılmış olan likidite yavaş yavaş çıktığı yerlere geri dönmeye
başlamış bulunuyordu. Çin’in büyüme ivmesini hızla kaybetmesinin ardından
Japonya’daki toparlanmanın kalıcı olmayacağının ortaya çıkması ve Avrupa’nın da
henüz sanıldığı kadar yol almamış olduğunun anlaşılmasıyla rüzgâr tersine
döndü. IMF, Ocak ayında revize ettiği tahminlerinde dünyanın büyüme oranını
aşağı yönlü revize etti. Bütün bunlar kendi ülkelerine dönmeye başlamış olan fonların
yeniden gelişme yolundaki ülkelere geri dönmeye başlamasına yol açan gelişmeler
oldu.
Çin, uzunca bir zamandan beri yabancı
fonları en fazla çeken ülke konumunda bulunuyor. Normal koşullarda çıkan
fonların öncelikle Çin’e yönelmesi gerekirdi. Ne var ki Çin’de büyümenin hızlı
ivme kaybına uğraması ve ekonomiye ilişkin pek çok sorunun ortaya çıkmaya başlaması
sonucu yabancı fonlar Çin’e dönmek yerine daha uygun görünen gelişme yolundaki
ekonomilere yöneliyor.
2018 yılında ABD ve Avrupa’daki
toparlanma, krizden çıkış sinyallerinin güçlü olması ve buralarda faizlerin
yükselmesi, yabancı fonların gelişme yolundaki ülkelerden yavaş yavaş çıkıp ülkelerine
dönmesine zemin hazırladı. 2018 Temmuz’unda Merkez Bankası’nın faizi
artırmamasıyla başlayan ve özellikle de yılın son çeyreğinde doruk noktasına
çıkan güven kaybı sonucunda en büyük fon çıkışları Türkiye’den oldu. Türkiye
ekonomisinde yaşanan bozulma, büyümenin düşüşü, TL’nin hızlı değer kaybı,
enflasyonun ve işsizliğin yükselişi yabancı yatırım fonlarının diğer gelişmiş
ülkelere göre Türkiye pozisyonlarını daha fazla azaltmalarına yol açtı. Bu gelişmeler
sonucunda TL daha da hızlı değer kaybetti ve varlık değerleri son derecede
düşük düzeylere geriledi. Son bir ayda ABD ve özellikle Avrupa’daki
toparlanmanın sanıldığı kadar güçlü olmadığı, Çin’in 2019’da önemli sorunlar
yaşayabileceği beklentisi egemen olunca, Fed’in de faizleri sanıldığı hızla
artırmayacağı anlaşılınca olay yine tersine döndü. Bu durumda fonlar yeniden
gelişme yolunda ekonomilerdeki pozisyonlarını eski düzeylerine çıkarmaya başladılar.
Son altı ayda en fazla pozisyon boşaltılan ülke Türkiye olduğu için de bu
dönüşte en fazla fon çeken ekonomi Türkiye oldu.
Türkiye’ye yönelik bu ilgi
artışında varlık değerlerinin düşüklüğü ve boşalan pozisyonların yeniden
doldurulmasının yanı sıra faizlerin yüksekliği de kuşkusuz etkili oluyor. Türkiye,
yüksek enflasyon oranı nedeniyle dünyanın en yüksek faiz oranlarından birisine sahip
bulunuyor. Bankalarımız dolara yıllık yüzde 4 faiz veriyor. ABD’de 10 yıllık
devlet tahvilinin yüzde 2,7. Hiç kur riski üstlenmeden dolar getirip bankaya
dolar mevduatı yapan bir yatırımcı ABD’de elde edeceği faizden 1,3 puan daha
fazla getiri elde ediyor.
Bu eğilimin ne kadar süreceğini
kestirmek zor. Çünkü piyasalarda yön değişiklikleri oldukça hızlı olmaya
başladı. Yapılacak en doğru şey bu aradan yararlanıp şimdiye kadar yapılmayan
ve hep ileriye ertelenen adımları atıp, gerekli düzenlemeleri yapmak. Ancak
böyle bir hamle ile olumlu ayrışmayı geçici olmaktan çıkarıp sürekli hale
getirmek mümkün olabilir.
Ek: Son
Gelişmelerin Para Değerlerine Yansıması
Bu gelişmeleri en kolay
izleyebileceğimiz göstergeler ülke paralarının dolara karşı gelişmelerini
gösteren tablolar. Aşağıdaki tablo bu amaçla hazırlanmış bulunuyor (Kaynak: https://www.bloomberg.com/markets/currencies)
Tabloda karşılaştırmaya esas alınan beş ülkenin paralarının dolar karşısındaki
durumu 2018 yılsonu, geçen hafta sonu ve bu sabahki değerleri itibarıyla
gösteriliyor. 4 numaralı sütun bugünkü durumu 2018 sonuyla, 5 numaralı sütun da
bugünkü durumu geçen hafta sonuyla kıyaslıyor (tablo dolara göre hazırlandığı
için eksi işareti yerel paranın dolara karşı değer kazanımını, + işareti ise
yerel paranın dolara karşı değer kaybını ifade ediyor.)
1
|
2
|
3
|
4 (3 vs 1)
|
5 (3 vs 2)
|
|
2018
|
18.01.2019
|
25.01.2019
|
Değişim %
|
Değişim %
|
|
Brezilya (Real)
|
3,8812
|
3,7541
|
3,7710
|
-2,8
|
0,5
|
Endonezya (Rupiah)
|
14.390
|
14.178
|
14.155
|
-1,6
|
-0,2
|
Hindistan (Rupee)
|
69,7675
|
71,1875
|
70,9850
|
1,7
|
-0,3
|
G. Afrika (Rand)
|
14,3467
|
13,8479
|
13,6934
|
-4,6
|
-1,1
|
Türkiye (TL)
|
5,2894
|
5,3276
|
5,2750
|
-0,3
|
-1,0
|
Türkiye (TL) Hariç Ortalama
|
-1,8
|
-0,3
|
Tabloya göre 2018 sonuna göre
Hindistan Rupee’si değer kaybederken diğer paralar dolara karşı değer kazanmış,
TL, ortalamanın oldukça altında değer kazanmış görünüyor. Buna karşılık son bir
haftada TL, Rand ile birlikte dolara göre ortalamanın oldukça üzerinde değer kazanmış.
Finansal Piyasalar konusunda
Topal Ördek ve Piyasalar5 Kasım 2026Küresel Finans Piyasalarında Sarsıntı 23 Ekim 2026Fon Krizi: Borsadan Ekonomiye Uzanan Etkiler 13 Ekim 2026Siyaset Teknik Ayrıntılara Karışınca 8 Ekim 2026147 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.