Perşembe, 19 Kasım 2026

Mahfi Eğilmez · Ekonomi ve düşünce günlüğü

Merkez Bankası Resmen Faiz Arttırdı

Bugün İtibarıyla Görünüm
Çok yakın geçmişe kadar Merkez Bankası’nın faiz indireceği konuşuluyordu. Piyasa yorumcuları enflasyonda iniş başladığını, bunun devam etmesi halinde Haziran’da Merkez Bankası’nın faiz indirimlerine başlayabileceğini konuşuyorlardı. Ne var ki Türkiye’de çoğu kez yaşandığı gibi evdeki hesap çarşıya uymadı. USD/TL kurunda YSK’nin İstanbul seçimlerine ilişkin sonuçları kesinleştirememesiyle başlayan yükseliş, seçimlerin tekrarına karar verilmesiyle iyice denetimden çıktı.


       1 USD Karşılığı Ülke Paraları
Dolara Karşı
Değişim (%)

2017
2018
9.05.2019
2018/2017
2019/2018
Brezilya (Real)
3,3125
3,8812
3,9658
-17,2
-2,2
Endonezya (Rupiah)
13.550
14.390
14.360,0
-6,2
0,2
Hindistan (Rupee)
63,8725
69,7675
69,9475
-9,2
-0,3
G. Afrika (Rand)
12,3828
14,3467
14,3935
-15,9
-0,3
Türkiye (TL)
3,7872
5,2894
6,2232
-39,7
-17,7
Türkiye (TL) Hariç Ortalama



-12,11
-0,6

Tabloya bakıldığında yılbaşından bu yana benzer ekonomiler Dolara karşı ortalama yüzde 0,6 değer kaybı yaşarken TL’nin Dolara karşı yüzde 18’e yakın değer kaybettiği görülüyor. Bu büyük değer kaybı ekonomide sürekli olarak ekonomi içi ve ekonomi dışı risklerin artmasından kaynaklanıyor.
Aynı ülkelerin enflasyon, Merkez Bankası faizi ve CDS risk primine bakarsak karşımıza şöyle bir tablo çıkıyor:

Enflasyon
MB Faizi
CDS
Brezilya
4,58
6,50
171
Endonezya
2,83
6,00
103
Hindistan
2,86
6,00
79
G. Afrika
4,50
6,75
192
Türkiye
19,50
24,00
490
Türkiye Hariç Ortalama
3,69
6,31
136

Görüleceği üzere Türk Lirasının bu kadar hızlı değer kaybetmesi bir rastlantı değil. Özellikle CDS priminde yaşanan büyük ayrışma durumu açıkça ortaya koyuyor. CDS priminin bu kadar yükselmesi kuşkusuz faizleri de yükseltiyor. Daha çok risk daha çok getiri talep edilmesi demek.

Merkez Bankası Bugün Ne yaptı?
Merkez Bankası bugün iki karar açıkladı. İlki TL zorunlu karşılıkların yabancı para cinsinden tesis edilmesi imkânı yüzde 40’dan 30’a indirildi. Yabancı para zorunlu karşılıklar da her kademede 100 puan artırıldı. Merkez Bankası, Türk lirası zorunlu karşılıkların döviz cinsinden tesis edilebilmesi imkânına ilişkin yapılan değişiklik sonucunda piyasaya 2,8 milyar ABD doları likidite verilmesini ve piyasadan 7,2 milyar TL tutarında likidite çekilmesini, yabancı para zorunlu karşılık oranlarında yapılan değişiklik sonucunda ise piyasadan 3 milyar ABD doları likidite çekilmesini bekliyor. Merkez Bankası bu yolla piyasadan TL çekmiş oluyor. Yabancı parada ise 2,8 milyar Dolar verip 3 milyar Dolar çekeceği için brüt rezervlerde sadece 200 milyon Dolarlık bir artış olacak.

Merkez Bankası ikinci olarak finansal piyasalarda yaşanan gelişmeleri dikkate alarak, 1 hafta vadeli repo ihalelerine bir süreliğine ara verilmesini kararlaştırdı. Bunu anlatabilmek için Merkez Bankası’nın bankaları fonlamakta kullandığı faizlere bir bakalım.

Merkez Bankası Fonlaması
Faiz (%)
Gecelik Borç Verme
25,5
Haftalık Repo İhalesi (Politika Faizi)
24,0
Geç Likidite Penceresi
27,0

Merkez Bankası bu olanakların hepsini aynı anda kullandığında ortalama faizi bunları kullandığı miktarlarla ağırlıklandırılarak saptanıyor ve buna ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti deniyor.

Merkez Bankası, bugün aldığı kararla, bir süreliğine (zamanı belli değil) haftalık repo ihalesi açmayacağını açıkladı. Bu durumda geriye yüzde 25,5 faiz. oranlı gecelik borç verme olanağı ile yüzde 27 faiz oranlı geç likidite penceresi olanağı kalıyor. Buna göre bugünden sonra Merkez Bankası’nın bankalara yapacağı fonlamanın faizi yüzde 25,5 ile yüzde 27 arasında bir yerde oluşacak demektir.

Merkez Bankası Faiz Arttırdı
Merkez Bankası, haftalık repo ihalesini süresi belirsiz bir süreliğine kaldırınca politika faizi olarak ilan ettiği yüzde 24’lük faizi de askıya almış oluyor. Bu durumda Merkez Bankası bundan böyle sadece gecelik borç verme olanağını kullanırsa örtülü olarak faizi en az 1,5 puan artırmış oluyor.

Merkez Bankası’nın faizi indireceği tahminleri üzerine senaryolar geliştirenler için ilginç bir gelişme.

“Bir kez daha bakmakla bir şey kaybetmezsin” diyor bir Çin Atasözü.



EtiketlerEkonomi
ME
Mahfi Eğilmez

İktisatçı, eski Hazine Müsteşarı. Yirmiden fazla kitabın yazarı. 2011'den beri Kendime Yazılar'da yazıyor.

Bu konudaki diğer yazılar →

Ekonomi konusunda

Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026

141 yorum

Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.