Dolar TL Kurunun Yükselişi ve Düşüşü
Son birkaç haftada, özellikle
İstanbul seçimleriyle ilgili olarak yaşanan kriz sonrasında, USD/TL kuru önce
hızlı bir yükseliş yaşadı ve gün içinde 6,25’e kadar yükseldi, sonra hızlı bir
düşüşle haftayı 5,98 ile kapattı. Hızlı yükselmenin nedenleri belli, onlar
üzerinde çok duruldu: Türkiye’de hukukun üstünlüğünün ve yargı bağımsızlığının
giderek kaybolması, TBMM’nin sadece süs olarak kalması, ekonomide doğru
adımların atılamamasına ek olarak son dönemde yaşanan İstanbul seçimleri krizi
kuru hızla yukarılara taşıdı. Birçok kişi eskiden işin siyasal yönüyle
ilgilenmeyip ekonomik yönüyle ilgilenirken şimdilerde önce hukuk demeye
başladı.
USD/TL kuru bu kaygılarla Perşembe
günü zirve yapmışken Cuma günü düşmeye başladı. Bunda iki etki var: (1) Merkez
Bankası’nın faizi artırması. Görünüşe bakılırsa Merkez Bankası’nın bankaları
fonlamakta kullandığı temel araç olan haftalık repo ihalesi faizi (politika
faizi) yüzde 24. Ve buna hiç dokunulmadı. Dünya, hala Merkez Bankası faizi
olarak bu oranı geçerli sanıyor. Buna karşılık Merkez Bankası haftalık repo
ihalesi yöntemiyle borç vermeyi (süresi belli olmayan) bir süre için
uygulamadan kaldırdığını açıkladı. Bunun anlamı bankaları faiz oranı yüzde 25,5
olan gecelik faiz oranıyla fonlayacağı idi. Yani Merkez Bankası faizi gerçekte
1,5 puan artırmış oldu. Bu artışın USD/TL kuru üzerinde baskı yaratması
normaldir. Ama bu baskı 6,20’lerde oluşmuş bir kuru 5,98’e düşürmeye yetecek
bir etki yaratmaz. (2) Önceleri Türk bankalarının 1 milyar Dolar satarak TL’nin
değer kazanmasının sağlandığı haberi her tarafta çıktı. Sonra hafta biterken
Reuters, BBC Türkçe ve Bloomberg, bu satışların bu hafta içinde 4,5 milyar
Doları bulduğunu yazdılar. İşte kuru asıl düşüren hamle budur.
Şimdi bu hamleleri irdeleyelim.
Merkez Bankası, kurda artış
başladığında niçin toplanıp faizi artırma kararı almadı da bu şekilde örtülü
faiz artırmaya gitti? Bunun ilk nedeni faiz artırımına gitse yani yüzde 24’lük
faizi mesela yüzde 25,5’e yükseltse dünya listelerinde faizi yüzde 24 yerine
yüzde 25,5 olarak gözükecekti. Oysa bu hamleyle faizi artırdı ama dünya
listelerinde faizi hala yüzde 24 olarak gözükmeye devam ediyor (bakınız: http://www.cbrates.com/).
Bu, son yıllarda ekonomide çok kez tanık olduğumuz örtülü uygulamalardan
birisi. Merkez Bankası bunu daha önce de birkaç kez yaptı. Dünya listesinde
nasıl görünürse görünsün faizin arttığını bankalar da piyasalar da bildiği için
bu karar kur üzerinde baskı yarattı. Asıl etkinin, çeşitli yabancı ve yerli
medya organlarında yer alan son bir haftada kamu bankalarının yaptığı 4,5
milyar dolarlık satıştan geldiği anlaşılıyor. Dünya piyasaları saat farklarının
yarattığı durum nedeniyle 24 saat açık. Bizde piyasalar kapandığında Asya
piyasaları açılıyor. Ne var ki bu piyasalarda her isteyen işlem yapamıyor. Bu
piyasalarda işlem yapabilmek için orada forex hesabı bulunması gerekiyor.
Bankaların doğal olarak forex hesapları var. Kamu bankaları aldıkları talimat gereğince
bu piyasalarda Dolar satıp TL talep edince TL değer kazanmaya başlıyor (talep
artışı talep yasası gereği fiyatı yükseltir.) Böylece 4,5 milyar Dolar satıp da
TL talep edilince TL değer kazandı yani kur hızla düştü.
Cuma günü bunlara eklenen bir
başka gelişme daha oldu. O da S-400’lerin alımından vaz geçildiği iddiasıydı.
Sonradan yalanlanmış olsa da bu iddia da gün boyunca TL’nin güçlenmesinde
etkili oldu.
İstanbul seçimlerinde yaşanan
krizin yükselttiği USD/TL kurunu düşürmenin bedeli Merkez Bankası’nın faizi
arttırması ve kamu bankalarının 4,5 milyar Dolar satması oldu.
Herhangi bir ekonomik karar
alınıp uygulanırken İktisatçının ilk sorması gereken soru şudur: Maliyeti ne?
Bu soruyu göz ardı ederseniz yapamayacağınız iş yoktur. Ama bu soruyu göz ardı
etmenin faturası ileride önünüze konur.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026216 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.